zaterdag 31 december 2011

Richard Wagners Die Meistersinger von Nürnberg in 'Opera on 3' op zondag 1 januari

De Britse cultuurzender BBC Radio 3 biedt op zondag 1 januari 2012, in een aflevering van het programma 'Opera on 3' ─ tussen 15:45 uur in de middag en 22:15 uur in de avond, onze tijd ─ een uitvoering van Die Meistersinger von Nürnberg van Richard Wagner (1813-1883).
Koor en orkest van het Royal Opera House Covent Garden staan onder leiding van Antonio Pappano.
Nadere gegevens over het muziekdrama zijn te vinden in een artikel op deze site, opgenomen op zaterdag 26 juli 2008.
___________
Afbeelding: Dirigent Antonio Pappano. Foto van IMGartists.

vrijdag 30 december 2011

Tsjajkovski's muziekdrama Jevgeni Onegin is op nieuwjaarsdag te zien via Nederland 2

Nauwelijks is de herhaling van Tsjajkovski's muziekdrama Jevgeni Onegin in de versie van het Bolsjoj Theater door Arte-tv gerealiseerd, of de NTR komt in het programma Podium met een eigen versie, begeleid door het Concertgebouworkest onder leiding van Mariss Jansons.
De uitzending van deze versie komt tot stand op Nederland 2-tv, op nieuwjaarsdag vanaf 13:05 uur. Maar voordat de muziek en het daarbij behorende drama losbarst, geeft Hans Haffmans een inleiding, en spreekt hij niet alleen met genoemde dirigent, maar tevens met regisseur Stefan Herheim en solisten. Voor de televisieregie tekent Misjel Vermeiren.
Meer gegevens over deze opera en de achtergronden zijn te vinden in een artikel dat op zondag 18 december jongstleden op deze eigenste site is gepubliceerd.
__________

Afbeelding: Hans Haffmans. Foto Radio 4.

woensdag 28 december 2011

Arte presenteert, op donderdag 29 december, de opera Hoffmanns Erzählungen

Om 22:05 uur, op de avond van donderdag 29 december 2011, begint op de Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv, de uitzending van een uitvoering van de opera Hoffmanns Erzählungen uit 1880 van de uitzonderlijk productieve Franse componist Jacques Offenbach (1819-1880). Door het overlijden van de componist is dit muziekdrama, op tekst van Jules Barbier (1825-1901) onvoltooid gebleven.
Voor meer informatie over componist en dit muziekdrama zij hier verwezen naar een artikel op de Nederlandse fin de siècle-site All art is quite useless, gepubliceerd op  17 november 2007, naar aanleiding van een voortreffelijke voorstelling van De Nationale Reisopera

vrijdag 23 december 2011

Antonio Vivaldi: L'Oracolo in Messina, zaterdag te beluisteren in 'Opera live' van Radio 4

Relatief onbekende opera
Het ensemble Europa Galante onder leiding van Fabio Blondi voert op zaterdag 24 december, vanaf 19:02 uur, in het vaste zaterdagse programmaonderdeel van Radio 4, het muziekdrama L'Oracolo in Messina(circa 1740) uit van de op 4 maart 1678 te Venetië geboren Italiaanse componist Antonio Vivaldi (overleden in 1741).


De bekendste van de vocale solisten zijn:
Magnus Haveland die de rol zingt van Polifonte
Maria Grazia Schiavo komen we tegen als Merope
Romina Basso kruipt in de huid van Emira
Lucia Cirillo is Trasimede.


 __________

Afbeelding: Antonio Vivaldi, in 1723 geschilderd door de Franse kunstenaar François Morellon de La Cave. Diens levensdata kennen we niet, maar we weten dat hij in de achttiende eeuw actief is geweest.

dinsdag 20 december 2011

Amato Opera ─ reeds meer dan zestig jaar in Bowery Street, Manhattan, New York

319 Bowery Street, New York City.
Deze foto stamt uit 2009.
Het is niet de eerste keer dat een West-Europese televisiezender een reportage of documentaire presenteert over het kleinste opera-theater ter wereld, in Bowery Street Manhattan in de grote stad New York. Maar voor de meeste liefhebbers van het muziektheater zal vrijwel elke herhaling een aangename vorm van verpozing en emotie bieden.
Arte-televisie biedt op woensdag 21 december ─ in het programma 360º ─ Geo Reportage ─ de gelegenheid, eventueel nogmaals, kennis te nemen van het wel en wee omtrent de Amato Opera. Onder de titel New York ─ Die kleinste Oper der Welt is op die zender, tussen 16:50 uur en 17:45 uur een prachtige impressie te volgen van het theater in kwestie, dat tot in 2009 als operahuis heeft gefunctioneerd.
Het Amato Theater biedt slechts aan 107 mensen een zitplaats en mede daardoor is elke voorstelling uitverkocht, en dat reeds meer dan zestig jaar.
De Duitse immigrant Tony Amato kocht in het begin van de jaren veertig van de vorige eeuw een oud pandje in de New Yorkse Bowery Street, dat hij heeft omgebouwd tot klein theater, waarmee hij voor een nieuwe attractie in Manhattan heeft gezorgd. In 1948 werd het geopend door het echtpaar Tony (1920-2011) en Sally (1917-2000) Amato.
De meest gewichtige van alle aldaar optredende kunstenaars is Tony Amato zelf, die tot goed in de tachtig, in tal van producties van het theatertje heeft gezongen, gespeeld of gedirigeerd. Hij overleed op 13 december 2011.
Nadat hij in 2009 te kennen had gegeven dat het voor hem steeds moeilijker werd na het heengaan van zijn vrouw Sally, en hij het einde aankondigde, hebben vroegere medewerkers en leden van het bestuur twee nieuwe, elkaar beconcurrerende gezelschappen gevormd.

Tony Amato publiceerde in 2010, negentig jaar oud, samen met Rochelle Mancini, een boek over het gezelschap en het theater: The Smallest Grand Opera in the World.

De documentaire is een Frans-Duitse coproductie uit 2008 van Alessandro Cassigoli, die kennelijk voor ARTE is geproduceerd. Deze film ─ in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9, met stereofonisch geluid ─ wordt nogmaals door Arte-tv uitgezonden op woensdag 28 december, vanaf 13:00 uur.

zondag 18 december 2011

Nogmaals Jevgeni Onegin onder leiding van Aleksandr Vedernikov

'Dode kunst' springlevend
Het is wel weer duidelijk: in de diverse ethermedia is het midwinterzingen en dito spelen geblazen, want overal waar de organisatoren van zich als serieus beschouwende beelden- en/0f geluidenzenders van (onder meer) klassieke muziek tevens graag door de kijkers en luisteraars voor vol willen worden aangezien, trakteren deze ons op de in de twintigste eeuw zo veelvuldig doodverklaarde kunstvorm opera, en zelfs meer dan op enige andere vorm van muziektheater, maar dat is uiteraard een heel goede zaak, zolang de kwaliteit wordt gewaarborgd.
Of dat in de nacht van zondag 18 december vanaf 00:35 uur, tot in de vroege nacht van maandag de negentiende van deze maand tot 03:05 uur, ook het geval zal zijn als de Frans-Duitse cultuurzender Arte een tweeënhalf uur durend muziekdrama de ether in stuurt, staat echter nog te bezien.

Dirigent Aleksandr Vedernikov

Wat nu: een dergelijk voorbehoud ondanks het onomstotelijke feit dat de dan uitgezonden versie van het eerder geregistreerde muziekdrama Jevgeni Onegin van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893) een productie van het Moskouse Bolsjoj Theater is? Jawel, simpelweg omdat de naam van de dirigent reeds in programmagidsen is opgenomen: Aleksandr Vedernikov. Bijna twee seizoenen lang is hij vaste dirigent geweest van het Noord Nederlands Orkest in Groningen, en buiten zijn officiële introductieconcert — een opera-avond — heeft deze Russische stokvoerder niet getoond over kwaliteiten van enig niveau te beschikken. Het leek dan ook extreem verbazingwekkend dat zo'n — vriendelijk uitgedrukt: — tweederangs figuur op de meest vooraanstaande Russische dirigentenpost — die in het Bolsjoj Theater — de opvolger is geworden van de beste dirigent in het gehele ondermaanse muziekgebeuren: Gennadi Rozjdestvenski. Direct tijdens de uitzending, eveneens door Arte-tv bleek dat Aleksandr Vedernikov echter wel degelijk over die kwaliteiten te beschikken welke menigeen hem heeft toegedicht en is alleen de conclusie (nog) gerechtvaardigd dat het huwelijk tussen het NNO in Groningen en deze Russische dirigent al snel een verkeerde keuze van de beide betrokken partijen is geweest.

Jevgeni Onegin

De lyrische scènes in drie bedrijven, die Tsjajkovski's opera Jevgeni Onegin vormen, zijn ontstaan op basis van een tekst, die de componist samen met zijn vriend Konstantin Sjilovski (1849-1893) heeft geschreven naar de gelijknamige vertelling in verzen van Aleksandr Poesjkin (1799-1837), waaraan de auteur vanaf 1823 had gewerkt en die in 1831 was voltooid.
De eerste uitvoering van deze opera in een versie van de componist zelf werd op 29 maart 1876 gegeven in het Conservatorium van Moskou. In 1881 werd voor 23 januari een voorstelling georganiseerd in het Bolsjoj (d.i. Grote) Theater in diezelfde stad. Een Duitse versie werd voor de eerste keer gerealiseerd in 1892 door de Opera van Hamburg, onder leiding van Gustav Mahler.

De handeling

De twee zusters Tatjana en Olga, dochters van Larina, een landeigenares, dromen over hun toekomst. Als Olga's verloofde, de dichter Lenski, een dandy-achtige man genaamd Jevgeni Onegin, bij de dames introduceert, wordt Tatjana op slag verliefd en nog in dezelfde nacht schrijft zij hem een gloedvolle liefdesbrief. Tijdens hun volgende ontmoeting deelt Onegin haar echter mede dat hij helemaal niet voor het huwelijk is weggelegd, en wijst daarmee haar gevoelens af.
Maanden later doet Onegin tijdens een bal verwoede pogingen om Olga te veroveren, hetgeen tot ruzie leidt met zijn vriend Vladimir Lenski, die Onegin uiteindelijk uitdaagt tot een duel. Lenski vindt hierbij de dood, en daarna reist Onegin jarenlang doelloos over de wereld. Eenmaal weer terug in Sint Petersburg ontmoet hij op een bal Tatjana, die inmiddels is getrouwd met Prins Gremin en een leven van pracht en praal leidt. Onegin smeekt haar om met hem een nieuw leven te beginnen. Hoewel haar gevoelens voor Jevgeni geenszins volkomen zijn verdwenen, wil zij haar bestaande huwelijk niet opgeven. Daarmee verliest Onegin haar voorgoed.

Doorbraak voor de componist

Het enorme succes van Jevgeni Onegin betekende voor Tsjajkovski de definitieve doorbraak als operacomponist, tevens in het buitenland. Alle aan Onegin voorafgegane en op één na alle daarop volgende zijn voornamelijk binnen Rusland bekend gebleven. Alleen deze Jevgeni Onegin en Schoppenvrouw — ook in het westen voornamelijk bekend onder de Franse titel Pique Dame, uit 1890 [1], eveneens naar Aleksandr Poesjkin, hebben repertoire gehouden. Tsjajkovksi heeft verder nog zijn Mazeppa uit 1884 gebaseerd op een tekst van dezelfde auteur.

Verfilmd optreden in Parijs
Het ensemble van het Moskouse Bolsjoj Theater heeft Jevgeni Onegin in september 2008 in de Parijse Opéra Garnier [2] uitgevoerd en van die gebeurtenis heeft Chloé Perlemuter een film van 160 minuten op het formaat 16:9 gerealiseerd. [3]De uitvoering van deze lyrische scènes wordt gepresenteerd in de enscenering van Dimitri Tsjernjakov; Maria Danilova verzorgde de kostuumontwerpen; koorleider is Valeri Borisov. Koor en orkest van het Bolsjoj Theater worden geleid door de reeds bovengenoemde Aleksandr Vedernikov.
Arte meldt op de betreffende websites dat het hier om een éénmalige uitzending gaat. Gezien die veelal onjuist gebleken mededeling tijdens de achter ons liggende weken, is het misschien beter enige controle uit te oefenen, alvorens dit voor juiste informatie aan te nemen. Ongetwijfeld zullen we over enige tijd deze film wel in het programma-aanbod met klassieke muziek van de zender Mezzo tegenkomen.
__________
[1] Toen ik in de eerste helft van de jaren zeventig diverse keren was gedetacheerd bij de Saarbrücker Zeitung trof ik het tijdens een van die perioden — in januari 1974 — dat er in de hoofdstad van het Saarland een Georgische week werd gehouden, en ik vanuit die tijdelijke positie ook al die voorstellingen heb kunnen bezoeken. Vrijwel alle denkbare culturele manifestaties op een bovengemiddeld niveau maakten deel uit van het palet: symfonische muziek, strijkkwartet, toneel, en één opera: Tsjajkovski's  Schoppenvrouw. Bijzonderheid was dat de rollen deels in het Russisch en gedeeltelijk door Duitse stemmen werden vertolkt. Dat was een verrassende gebeurtenis. Een paar jaar later vertelde ik dat aan de (Zwitserse) echtgenote van een Amerikaanse dirigent, die tijdelijk veel in Nederland optrad. Zij memoreerde daarop dat direct na de Tweede Wereldoorlog het in veel gevallen zeer moeilijk was om een complete bezetting voor welke opera dan ook in één taal te realiseren, en zo gebeurde het niet zelden dat één voorstelling werd gegeven met drie of zelfs vier verschillende talen naast elkaar. In ieder geval Duits, Italiaans en Frans binnen één muziekdrama was enkele jaren heel gewoon, en niemand stoorde dat: het ging om de kwaliteit van de muzikale presentatie.
In Saarbrücken lagen de toegangsprijzen voor theater en concerten echter ruim drie maal zo hoog als voor een vergelijkbaar gebeuren in Nederland. Überhaupt was men in Duitsland van oudsher gewend veel meer voor cultuur te betalen.
[2] Met de benaming Opéra Garnier, ook wel Palais Garnier genoemd, wordt het instituut bedoeld dat tot de ingebruikneming van de nieuwe Opéra Bastille gold als de Parijse Opéra.
[3] Een typische Arte-slordigheid. In het programma-overzicht wordt aangegeven dat de film 150 minuten duurt, maar in de nadere gegevens staat dat dit 160 minuten is. Het wordt iedere keer weer duidelijk: bij de Arte-internetredactie heeft men professionele scribenten nodig, die niet alleen maar met de taal kunnen omgaan, maar ook kunnen rekenen en, als het even kan, ook iets van het vakgebied weten dat ze beschrijven.
______________
Afbeeldingen
1. Aleksandr Vedernikov, vaste dirigent van het Bolsjoj Theater te Moskou.
2. De beste Russische dichter van alle tijden: Aleksandr Poesjkin.
3. Componist Pjotr Iljitsj Tsjajkovski. Tekening van Jarko Aikens, Groningen, 1985. (Collectie Heinz Wallisch, tevens ©.)

vrijdag 16 december 2011

Orest van Manfred Trojahn: zaterdag te horen op Radio 4 in NTR: Opera live

De Duitse dirigent, essayïst en componist Manfred Trojahn (geboren 1949) schreef het muziekdrama Orest, naar de gelijknamige tragedie uit de antieke wereld, geschreven door één van de drie grote tragedieschrijvers uit die periode van onze westerse cultuurgeschiedenis: Euripides (480-406 vóór onze jaartelling). Dat stuk werd opgevoerd in het jaar 408 vóór onze jaartelling.
Manfred Trojahn schreef eveneens het libretto voor deze opera, die onlangs in Nederland, in het Muziektheater te Amsterdam, in première is gegaan.
Het koor van de Nederlandse Opera, alsmede het Nederlands Philharmonisch Orkest, wordt gedirigeerd door Marc Albrecht.
De uitzending zal worden gerealiseerd door de NTR in het programma opera live dat op Radio 4 zal worden uitgezonden vanaf 19:02 uur, en durend tot circa 23:00 uur. De opera zelf neemt honderd minuten; het stuk verdraagt geen pauze.

De rolverdeling is als volgt:

Orestes  ─  Dietrich Henschel

Helena   ─  Rosemary Joshua
Elektra   ─  Sarah Castle
Menelaos  ─  Johannes Chum
Hermione  ─  Romy Petrick 
Apollo  ─  Eberhard Francesco Lorenz

Afbeeldingen
1. Marmeren buste van Euripides. Romeinse kopie van een Grieks origineel uit de 4e eeuw v.Chr. Museo Pio-Clementino te Rome.
2. Componist Manfred Trojahn.

____________
NASCHRIFT zondag 18 december: In de pauze van een concert door het Noord Nederlands Orkest onder leiding van Michail Jurowski sprak ik een echtpaar dat al een halve eeuw operapremières bezoekt en zei dit muziekdrama dè opera-belevenis bij uitstek te hebben gevonden, maar helaas was de belangstelling van de zijde van het publiek tergend gering.

woensdag 14 december 2011

Mozarts muziekdrama Don Giovanni uit Milanese Scala donderdagavond op NDR Kultur

Het programma Opernkonzert van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur maakt op donderdag 15 december zijn opwachting met het muziekdrama Don Giovanni KV 527 uit 1787 van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), in de nieuwste versie van de Scala te Milaan, zoals deze op 7 december voor het eerst in dat beroemdste operatheater ter wereld voor het eerst werd uitgevoerd. De opnamen zijn nu te beluisteren in genoemd radioprogramma.
Het orkest van de Scala wordt gedirigeerd door Daniel Barenboim. Vocale solisten zijn Peter Mattei, Anna Netrebko, Bryn Terfel, Kwangchul Youn, Giuseppe Fillanati, Stefan Kocau en Anna Prohaska.


zondag 11 december 2011

Der Vampyr van Heinrich Marschner, zondagavond in 'Buhne: Radio' van WDR3


Romantisch muziekdrama
Der Vampyr is een romantische opera van de Duitse componist Heinrich Marschner (1795-1861), op een libretto van Wilhelm August Wohlbrück (1794-1848), die dat 'kleine boekje' heeft gerealiseerd op basis van een Duitse vertaling door H.L. Ritter van de novelle The vampyre uit 1819 van John Polidori (1795-1821), die daarmee het eerste vampier-verhaal van de wereldliteratuur, en met de hoofdfiguur Lord Ruthven de eerste vampier van de moderne tijd[1]
De première van Der Vampyr werd op 29 maart 1828 te Leipzig gegeven.

De handeling
Het verhaal speelt zich af in het zeventiende eeuwse Schotland. Lord Ruthwen (bariton) moet zijn Heer drie offers brengen opdat zijn leven zal kunnen worden verlengs. Eerst is Janthe (sopraan) het haasje. Haar vader Lord Berkeley (bas) verwondt Ruthwen nogal zwaar. Zijn vriend Edgar Aubrey (tenor) redt hem echter. Hij beseft welk geheim hier speelt, maar moet dat 24 uur bewaren, anders wordt hij zelf een vampier.
Hij slaagt er ook niet in iets te doen als hij verneemt dat Malwina (sopraan) ─ de dochter van Lord Devenant (bas) ─ in het huwelijk zal treden met Ruthwen. Edgar is echter zelf verliefd op deze Malwina. Kort voor de stonde van de huwelijksvoltrekking loopt de termijn van de zwijgplicht af. Zodra hij de feiten prijsgeeft, verzinkt de vampier rechtstreeks naar de Hel.

Uitvoerenden
Een uitvoering van Der Vampyr, een zeer weinig gespeelde opera, is zondag 11 december te volgen in het programma Bühne Radio van de regionale Duitse radiozender WDR3. Daaraan werken mee het WDR Rundfunkchor en -orkest onder leiding van Helmuth Froschauer, met vocaal-solistische medewerking van onder anderen Regina Klepper, Franz Hawlata, Jonas Kaufmann, Yoo-Chang Nah, Anke Hoffmann, Thomas Dewald, Hein Heidbüchel, Kay Immer, Franz Gerlhsen en Josef Otten.

__________
[1] John Polidori leefde in de tijd van Byron, Keats en Shelley, en ook hij is relatief zeer jong overleden. Zijn novelle The vampyre werd zonder zijn toestemming in 1819 door uitgever Colburn opgenomen in diens tijdschrift New Monthly Magazine
__________
Afbeeldingen
1. Heinrich Marschner, lithografie van ca. 1830 naar een tekening van F.A. Jung.

2. John Polidori, schilderij van F.G. Gainsford, wiens levensdata niet bekend zijn, maar van wie we wel weten dat hij in de jaren 1805-1822 als schilder werkzaam was. Het doek werd in 1895 aan National Portrait Gallery te Londen geschonken.

vrijdag 9 december 2011

Charles Gounods muziekdrama Faust zaterdagavond op diverse radiozenders gelijktijdig

Librettist Jules Barbier. Foto uit 1894 van
Gaspard-Félix Tournachon (1820-1910).
Live uit de Metropolitan Opera
Yannick Nézet-Seguin staat op zaterdag 10 december tijdens de Matinee in de orkestruimte van de Metropolitan Opera in New York City, en van daaruit leidt hij een uitvoering van het muziekdrama Faust van Charles Gounod (1818-1893).
Het libretto stamt van Jules Barbier (1822-1901) en Michel Carré (1819-1872); als basis daarvoor diende het drama Faust, het meest befaamde opus van Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832).
De oorspronkelijke versie werd op 19 maart 1859 in het Théâtre Lyrique te Parijs gerealiseerd onder de titel Faust et Marguérite; een jaar daarna te Straatsburg, maar daar met toevoeging van recitatieven die in de plaats kwamen van de gesproken teksten.
In 1861 is in Darmstadt een Duitse versie in première gegaan, en nog in hetzelfde jaar in Dresden, maar dan onder de titel Margaritha. In Duitse opvoeringen is die titel tot op de huidige dag gehandhaafd, ter onderscheiding van de tragedie van Goethe. Daarna zijn nog diverse Duitse vertalingen op de planken gebracht, verspreid over het daarbij behorende taalgebied. In 1869 heeft Gounod dit muziekdrama omgewerkt tot een Grand Opéra, met toevoeging van recitatieven. Voorts heeft de componist het beroemde Soldatenkoor ingelast.

Te volgen op tal van radiozenders

Als het Matinee-tijd is in New York City, dan is het in onze contreien reeds avond, en dat blijkt direct uit het tijdstip waarop deze opera in Europa wordt uitgezonden via meerdere radiozenders tegelijkertijd. Omstreeks 19:00 uur onze tijd kan men deze Faust meebeleven via de Nederlandse zender Radio 4, in het NTR-programma Opera live; alsmede via de Duitse radiozender NDR Kultur Live aus der Metropolitan Opera New York; en in Opera on 3 ─ Live from the Met van de Britse zender BBC Radio 3.

woensdag 7 december 2011

Emma di Resburgo van Giacomo Meyerbeer in Thursday Opera Matinee van BBC Radio 3

Componist Giacomo Meyerbeer.
Afternoon on 3
In het regelmatig uit te zenden programma Afternoon on 3 van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 wordt op donderdag 8 december, tussen 15:00 uur en 17:30 uur onze tijd, een uitvoering gegeven van het muziekdrama in twee bedrijven Emma di Resburgo uit 1819 van Giacomo Meyerbeer (1791-1864). Dat gebeurt in een nieuwe aflevering van de reeks Thursday Opera Matinee in het kader van dat middagprogramma.
Het libretto is afkomstig van Gaetano Rossi (1774-1855), een man die zijn carrière als librettist was gestart als huisauteur van het Venetiaanse theater La Fenice. Later was hij Regisseur in Verona, en vanaf 1810 was hij auteur voor het theater van Napoleon I. Onder de talrijke libretti van zijn hand zijn er drie geschreven voor Rossini, twee voor Donizetti, en enkele stuks voor Johannes Mayr (1763-1845) en Giovanni Pacini (1796-1867).
De eerste opvoering van Emma di Resburgo werd gerealiseerd op 26 juni 1819 in het Teatro San Benedetto in Ventië. Een jaar later werd deze opera opgevoerd in Dresden, en in 1829 te Barcelona.

In een Duitse vertaling werd dit muziekdrama in 1820 zowel in Berlijn alsook in Wenen voorgesteld. In 1821 werden er eerste voorstellingen gegeven in Boedapest, Brünn, en ook nog in Warschau, maar aldaar in een Poolse versie.

zaterdag 3 december 2011

Glucks Orfeo ed Euridice in WDR-programma Bühne: Radio op zondag 4 december

Opera in drie bedrijven
De regionale Duitse radiozender WDR3 heeft als vaste onderdeel van de programmering op de zondagavond de reeks Bühne:Radio. De aflevering van zondag 4 december biedt u de gelegenheid te luisteren naar het muziekdrama in drie bedrijven Orfeo ed Euridice uit 1762 van Christoph Willibald von Gluck (1714-1787). Het libretto stamt uit de koker van Ranieri da Calzabigi. [1]
Deze opera is in wezen de enige van deze componist welke tot op de huidige dag in het repertoire van het muziektheater een vaste plaats heeft weten te behouden.

Met Kammerorchester Carl Philipp Emanuel Bach
Uitvoerenden zijn het Kammerorchester Carl Phlipp Emanuel Bach, geleid door Hartmut Haenchen. Medewerking wordt verleend door het Rundfunkchor Berlin. Vocale solisten zijn onder anderen Jochen Kowalski (alt en/of mezzo countertenor), Dagmar Schellenberg (sopraan) en Christian Fliegner (jongenssopraan van het Tölzer Knabenchor).
Uitzending is tussen 20:05 uur en 22:00 uur.
__________
[1] Ranieri de Calzabigi (1714-1795) schreef weliswaar een originele Italiaanse tekst, doch daarbij gaat het om een overzetting in enigerlei vorm van een Franse bewerking van een stuk met de titel Moline door Johann Daniel Sander (1759-1825), boekhandelaar, auteur, uitgever en componist.
__________

Afbeelding: Buste van Christoph Willibald von Gluck door Jean-Antoine Houdon (1741-1828). Het stuk bevindt zich in het Cleveland Museum of Art. Foto in 2008 genomen door bezoeker, zonder problemen van de zijde van het museum in kwestie: daar mocht algemeen worden gefotografeerd.

vrijdag 25 november 2011

Tsjajkovski's Jevgeni Onjegin door English National Opera in 'Opera on 3' van BBC Radio 3

Op zaterdag 26 november presenteert de Britse cultuurzender BBC Radio 3 in een aflevering van het programma 'Opera on 3' een versie van het muziekdrama Jevgeni Onjegin van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893) door de English National Opera. Koor en orkest van dat instituut worden voor deze gelegenheid geleid door dirigent Edward Garner.De rollen worden gespeeld en gezongen door
Audun Iversen (baritone) als Jevgeni Onegin
Amanda Echalaz (soprano) als Tatjana
Toby Spence (tenor) als Lenski
Brindley Sherratt (bass) als Prince Gremin
Claudia Huckle (mezzo-soprano) als Olga
Diana Montague (mezzo-soprano) als Madame Larina
Catherine Wyn-Rogers (mezzo soprano) als Filipjevna
David Stout (baritone) als Zaretski

Het programma, dat wordt uitgezonden vanaf 19:00 uur onze tijd, zal worden geïntroduceerd door Martin Hanley.

Meer over dit muziekdrama kunt u lezen in een bijdrage van 10 januari 2009, opgenomen op de Nederlandse cultuurwebsite van het fin de siècle, All art is quite useless van Rond1900.nl.

maandag 21 november 2011

Bizets Carmen via Arte-tv: van opening van het seizoen 2009 in de Scala van Milaan

Emma Dante. Foto van
Carmine Maringola, op
Emma Dante's officiële website.
Vandaag, de dag waarop de geniale Duitse dichter Heinrich von Kleist (1777-1811), samen met een ongeneeslijk zieke vriendin, Henriette Vogel (1780-1811), exact tweehonderd jaar geleden een einde aan zijn leven maakte, vertoont Arte-televisie de voorstelling Carmen, zoals die op 7 december 2009 in de Italiaanse stad Milaan in de enscenering van Emma Dante in première is gegaan, en wel op de naamdag van de schutspatroon van deze stad, de heilige Ambrosius. 
Pas zo'n drie maanden na de eerste voorstelling van het concert- en opera-seizoen in de meeste culturele centra ─ het opera-seizoen 2009-2010 van start met Carmen uit 1875 van de Franse componist Georges Bizat (1838-1875). Deze schreef weliswaar zo'n vijfentwintig muziekdrama's, doch alleen De Parelvissers uit 1863 en Carmen hebben repertoire gehouden.
Het lijkt ons eerlijk gezegd niet nodig de handeling in dat muziekdrama hier opnieuw te verklaren. Daartoe verwijzen we naar een eerder artikel op deze site. We halen we Heinrich von Kleist aan, omdat die in het epigram getiteld Das frühreife Genie aan deze opera refereert:
"Nun, das nenn ich ein frühgereiftes Talent doch! bei seiner Eltern Hochzeit bereits hat er den Carmen gemacht."
Zoals gebruikelijk met opera's die via Arte-televisie worden uitgezonden, is ook Carmen uit het seizoensprogramma van de Scala ─ dat nu bijna twee jaar geleden is gestart ─ slechts eenmalig via die zender te zien, en wel op maandag 21 november, tussen 20:15 uur en 23:00 uur.
De muzikale leiding heeft Daniel Barenboim.


zaterdag 19 november 2011

La Somanambula uit 1831 van Bellini op BBC Radio 3 vanuit Covent Garden

Inscriptie op de grafsteen van de componist in de kathedraal van
Catania, met daarop 
het begin van de aria uit La Somnambula.
In 'Opera on 3'
De Britse cultuurzender BBC Radio 3 presenteert op zaterdag 19 november, vanaf 19:00 uur, een opvoering van het muziekdrama La Somnambula uit 1831 van de Italiaanse componist Vincenzo Bellini (1801-1835). Het libretto daarvoor stamt van Felice Romani (1788-1865).
De première werd gerealiseerd op 6 maart 1831 in de Scala van Milaan.


De handeling

Het verhaal speelt zich af in een Zwitsers dorp in het begin van de negentiende eeuw. De wees Anima ─ sopraan ─ is de bruid van de jonge grondbezitter Elvino ─ tenor ─ die op zijn beurt het object van begeerte is de herbergierster Lisa ─ eveneens sopraan.
Elvino koestert gevoelens van
 jaloezie ten opzichte van Graaf Roldofo ─ bas ─ die, eenmaal teruggekeerd op zijn geboortegrond, zijn intrek heeft genomen in de herberg. Elvino´s jaloezie lijkt terecht, als Anima 's nachts in de kamer van de graaf wordt aangetroffen. Doch die kan snel aantonen dat het om een misverstand gaat door te bewijzen dat Anima al slapend bij hem is beland.

Mijlpaal in de operageschiedenis 
De versie van dit muziekdrama die in 1957 in de Milanese Scala werd opgevoerd met Maria Callas (1923/1977) in de titelrol, onder regie van Luchino Visconti (1906-1976) werd gepresenteer, is een mijlpaal in niet alleen de geschiedenis van deze opera, maar tevens in die van Maria Callas, de Scala en regisseur Visconti.


vrijdag 18 november 2011

Verdi's minder bekende muziekdrama Oberto is te volgen in 'Opera live' op Radio 4

Niet alledaagse Verdi-opera
Oberto, Conte di San Bonifacio is een muziekdrama in twee bedrijven van Giuseppe Verdi (1813-1901), op een libretto van Antonio Piazza, dat werd gereviseerd door Temistocle Solera (1815-1878). De eerste uitvoering werd gerealiseerd in Milaan op 17 november 1839.
Librettist Temistocle Solera.
De handeling speelt in de dertiende eeuw. De bruiloft van Amiza ─ mezzosopraan ─ en Riccardo, Graaf van Salinguerra ─ tenorpartij ─ is aanstaande.
Plotsklaps verschijnen daar Leonora ─ sopraan ─ en haar vader Oberto, Conte di Bonifacio, die is teruggekeerd uit ballingschap ─ bas ─ ten tonele. Leonora bekent de aanwezigen dat zij door Riccardo werd verleid, waarop vader Oberto die euveldader voor een duel uitdaagt. Daarin legt de graaf van Bonifacio helaas het loodje. Daarop verlaat Riccardo het land en schenkt hij al zijn bezittingen aan Leonora.
Op basis van hetzelfde libretto hebben nog andere Italiaanse componisten, heel snel na Verdi, een muziekdrama gecomponeerd: Federico Ricci (1809-1877) in 1841 en Achille Graffigna (1816-1896) in 1842.

Uitvoering op Radio 4
Dit muziekdrama wordt uitgezonden op zaterdag 19 november in het programma 'Opera live' van Radio 4 in een uitvoering door het Orchestre National de France en het Koor van radio France, onder leiding van Carlo Rizzi.
Vocale solisten zijn onder anderen: Michele Perturi (Oberto); Maria Guleghina (Leonora); Ekaterina Gubanova (Amiza); Fabio Sartori (Riccardo).

woensdag 16 november 2011

Opernkonzert van NDR Kultur deze week over de muziekdrama's van Carl Maria von Weber

Componist Carl Maria von Weber.
Een van de Duitse muziekgenieën
In het programma Opernkonzert van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur wordt de aflevering die deze week op donderdag 17 november, tussen 20:05 uur en 22:00 uur, zal deze keer aandacht worden besteed aan de muziekdrama's van de Duitse, in Eutin geboren, componist Carl Maria Friedrich Ernest von Weber (1786-1826). Hij is niet alleen bekend gebleven door zijn internationaal nog altijd hoog in aanzien staande opera Der Freischütz, ontstaan in de jaren 1817-1821, maar tevens vanwege Peter Schmoll uit de jaren 1801-1802, en Abu Hassan uit 1810-1811. Minder algemeen bekend zijn Silvana uit 1808-1810 en Euryanthe uit de periode 1822-1823.

Oorspronkelijke partituur van Der Freischütz
Tien opera's in totaal
In totaal schreef Weber tien opera's: de eerste, Die Macht der Liebe und des Weins in 1799, toen hij dertien jaar was; de laatste, Oberon, ontstaan in zijn beide laatste levensjaren: 1825-1826.
Oberon geniet ook nog steeds grote bekendheid, niet in de laatste plaats vanwege de ouverture, die nog steeds menig concertprogramma opent. De figuur Oberon vinden we, naast Titania, in de komedie Een Midzomernachtsdroom uit 1595 van William Shakespeare (1564-1616).

woensdag 9 november 2011

Vijfentwintig jaar geleden stierf Rudolf Schock; Opernkonzert herdent hem op 10 november

Een kwart eeuw aan de andere kant
Opernkonzert is een vast onderdeel van de programmering van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur. In de aflevering die op donderdag 10 november zal worden gepresenteerd tussen 20:05 uur en 22:00 uur wordt een portret geschetst van de Duitse tenor Rudolf Schock, geboren in 1915 men overleden op 13 november 1986.
De aflevering met dit portret heeft een zeer lange titel: Singen war mir eine selbstverständliche Gemütsäußerung ─ Erinnerungen an Rudolf Schock, zum 25. Todestag.

Eigen herinnering
Ik heb ook herinneringen aan Rudolf Schock, en die getuigen van een afkeer van het feit dat de man, die medio jaren zeventig van de vorige eeuw reeds lang was uitgezongen: hij perste er alleen nog een falsetje uit, maar meer ging niet, en toch werd hij uitzinnig toegejuicht. Ik schreef dat op in de recensie, met het gevolg dat de hoofdredactie van de krant waarin die recensie verscheen in de nacht uit bed werd gebeld met de mededeling dat men weliswaar gereformeerd was en uitsluitend op christelijke grondslag oordeelde, maar dat als men mij voor de wielen kreeg, ik zou worden doodgereden. Echt christelijk met een zeer zware CH/G aan het begin.

Ontwikkeling
In zijn geboorteland groeide Rudolf Schock uit tot meer dan een opera-tenor. Hij vulde zijn repertoire aan met operettes en, wat nog weer veel minder aantrekkelijk was, met schlagers.
Als filmacteur kreeg hij onder meer bekendheid door de rolprent over het leven van de zeer vermaarde tenor Richard Tauber: Du bist die Welt für mich.
__________

Een goede foto is te vinden op deze site, met de terechte titel tenorschok, want het was gedurende iets meer dan zijn laatste decennium altijd weer een hele schok de man te moeten aanhoren.

zondag 6 november 2011

De zwarte domino van Auber in een Duitse versie op de Duitse zender WDR3 in Bühne: Radio

Daniel-François-Esprit Auber.
Der schwarze Domino luidt de titel van de Duitse versie van het muziekdrama Le Domino noir uit 1837, van de Franse componist Daniel-François-Esprit Auber (1782-1871), die tevens een vooraanstaand muziekpedagoog was. Zijn naam is vooral blijven voortbestaan door twee van zijn relatief talrijke opera's, waarvan er soms meerdere in één en hetzelfde jaar in première zijn gegaan. La Muette de Portici uit 1828 en Fra Diavolo uit 1829-1830 hebben zijn bekendheid binnen het kader van het muziekdrama tot op de huidige dag overeind gehouden.
Le Domino noir is een opera in drie bedrijven, op een libretto van de Franse dramaturg Auguste-Eugène Scribe (1791-1861). De eerste opvoering werd gerealiseerd in de Opéra Comique te Parijs, op 2 december 1837.
La Muette de Portici is in de hoofden van veel liefhebbers van de (Nederlands/Belgische) geschiedenis blijven hangen, aangezien de Belgische onafhankelijkheid eraan is verbonden.
Na een opvoering van dit muziekdrama in het Brusselse Munttheater is het tot ongeregeldheden gekomen die er uiteindelijk toe hebben geleid dat de Belgen zich van de Nederlanden hebben losgeweekt.

Deze opera wordt gespeeld in het programma Bühne: Radio, een vast onderdeel van de uitzendingen van de West-Duitse WDR3.  Het geheel zal worden gerealiseerd door de vocale solisten Shumi Jo, Isabelle Vernet, Bruce Ford, Patrick Power, Martine Olmeda, Jules Bastin, Doris Lamprecht, Jocelyn Taillon en Gilles Cachemaille. Zij worden instrumentaal begeleid door het English Chamber Orchestra onder leiding van Richard Bonynge.

vrijdag 14 oktober 2011

Ponchielli's La Gioconda wordt uitgevoerd tijdens de ZaterdagMatinee van 15 oktober

Op 15 oktober begint de ZaterdagMatinee van de NTR via Radio 4 ─ ook deze keer met de toevoeging live ─ ruimschoots eerder dan gebruikelijk: om 12:00 uur. Uitgevoerd ─ maar wel concertante ─ wordt het muziekdrama La Gioconda uit 1876 van Amilcare Ponchielli (1834-1886). Het libretto stamt van Arrigo Boito (1842-1918), die dit onder het anagram-pseudoniem Tobio Gorrio heeft gerealiseerd, op basis van het toneelstuk Angelo, tyran de Padoue van Victor Hugo (1802-1885).
Het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor, aangevuld met het Nationaal Jongenskoor, staan onder leiding van Bruno Bartoletti. Solistische medewerking wordt verleend door Eva-Maria Westbroek (sopraan), Riccardo Massi (tenor), Luciana D'Intino (mezzosopraan), Paolo Gavanelli (bariton), Diogenes Randes (bas), en anderen.
__________

Afbeelding: De Italiaanse componist Amailcar Ponchielli.

woensdag 12 oktober 2011

Harry Kupfer regisseert Katja Kabanova van Leos Janácek bij Opera Zuid


Naar Aleksandr Ostrovski

De grootmeester van de Russische 
toneelkunst: Aleksandr Ostrovski.
Op vrijdag 18 november, goed vijf weken na heden, wordt in het Theater aan de Vrijthof in Maastricht de eerste voorstelling gegeven van tien ─ verspreid over de beide laatste maanden van het jaar ─ door Opera Zuid van het muziekdrama Katja Kabanova uit de jaren 1920-1921 van de geniale Tsjechische muziekmeester Leos Janácek (1854-1928), die zelf het libretto schreef op basis van het toneelstuk Het onweer (Russisch: Groza; Engels: The storm) uit 1859, één van de bijna vijftig oorspronkelijke toneelstukken van de Russische tegenhanger van één van Frankrijks grootste dramaturgen: Molière: Aleksandr Ostrovski (1823-1886).
Deze letterkundige kan worden beschouwd als de toneelschrijver bij uitstek uit de geschiedenis der Russische letteren, zoals Aleksandr Poesjkin (1799-1837) mag worden beschouwd als de grootste dichter uit diezelfde letteren.


Heroisch, Hartstochtelijk en Hormonaal
Het thema dat Opera Zuid in het seizoen 2011-2012 hanteert, luidt Heroïsche, Hartstochtelijke en Hormonale Vrouwen. Om het tragische lot van een vrouw in het tsaristische Rusland over het voetlihct te brengen, met een hopelijk nog grotere dramatiek dan in een toneelstuk sec aan de toeschouwers kan worden overgebracht, is Katja Kabanova onder de meesterhand van Janácek tot de meest oprecht denkbare gevoelserupties op het hoogst denkbare niveau opgestuwd, en ─ vooropgesteld dat de regie zich niet te buiten gaat aan tegenwoordig bijna verplichte, en ook nog eens als modern gekwalificeerde, doch niet zelden  door fantasieloosheid uitmuntende ─ presentatie; zeg maar gerust: zich daartoe niet laat verleiden, dan kan Katja Kabanova een doorslaand succes worden. Mede daardoor is de naam Harry Kupfer in combinatie met deze productie een vakman, die we vanaf deze plek vol overtuiging toeroepen: noblesse oblige.

zaterdag 8 oktober 2011

Komische opera van Anton Urspruch: Das Unmöglichste von Allem uit 1897


De laatromantische, Duitse componist
Anton Urspruch. Foto uit 1895.
Bijna totaal vergeten
In het programma Bühne:Radio van de Duitse regionale zender WDR3 wordt, tussen 20:05 uur en 23:00 uur, de komische opera Das Unmöglichste von Allem uit 1897 uitgezonden. Het is een werk van de inmiddels bijna volkomen in vergetelheid geraakte Duitse componist Anton Urspruch (1850-1907), die ooit als een vooraanstaande vertegenwoordiger van de Duitse laatromantiek werd beschouwd, en dat, objectief gezien, nog altijd is.'

Spaanse oorsprong
Het libretto van dit laatste van zijn beide muziekdrama's ─ drie bedrijven met een Proloog ─ stamt van de componist zelf en is gebaseerd op een stuk van de Spaanse toneelschrijver en dichter Lope de Vega, die in Madrid werd geboren, getogen en er tevens de laatste adem uitblies (1562-1635).


De eerste uitvoering werd gerealiseerd op 5 november 1897 te Karlsruhe, nog in hetzelfde jaar volgde een opvoering te Darmstadt, waarna het drama aan talrijke Duitse theaters werd voorgesteld. In 1899 was Praag aan de beurt.


Radio-uitvoering

Het Orchester des Sorbischen Nationalensembles Bautzen wordt geleid door Israel Yinon. Onder de vocale solisten komen we, onder anderen, de volgenden tegen:
Rebecca Broberg en Roberet Wilhelm Fendl; Ana Maria Pinto en Caterina Maier; Matthias Grätzel en Ralf Sauerbrey, alsmede Johannes Föttinger.

Op onze zustersite Muziek en mensen zullen we dezer dagen een portret van de man voorstellen.

vrijdag 7 oktober 2011

Der Jakobiner van Antonín Dvorák zaterdagavond in Opera live op Radio 4

We hikten even aan tegen de door de VPRO Gids genoemde titel van een muziekdrama van Antonín Dvorák (1841-1904): Jakobin schreef dit, op de radiopagina's in ijltempo degenererend medium. Bedoeld is echter Der Jakobiner uit 1889, dat op zaterdag 8 oktober, 's avonds tussen 19:00 uur en 23:00 uur in het programma Opera live door Radio 4 zal worden uitgezonden.
De uitvoerenden zijn Koor en orkest van de Nationale Opera Praag, aangevuld met solisten; de algehele leiding heeft Tomás Netopil.

Naar een verhaal van Alois Jirásek 
Dit muziekdrama werd gerealiseerd op een libretto van Marie Cervinkova-Riegrová, die zich heeft gebaseerd op een vertelling van Alois Jirásek (1851-1930).
Hoewel de eerste schetsen reeds in 1881 gereed waren, werd de première pas gegeven op 12 februari 1889 in Praag; het zou relatief lang duren voordat er een Duitse versie zou worden gerealiseerd: dat gebeurde in 1931 in Teplitz-Schönau; een versie van Heller und Grab. Pas in 1978 werd het drama opnieuw gespeeld, deze keer in het beroemde operahuis van Zürich. Twee jaar later werd Der Jakobiner, in een nieuwe vertaling van Kurt Honolka (1913-1988) in de Oostenrijkse stad Graz voorgesteld.

De handeling 

Bohus (rol voor een bariton), de zoon van een graaf (gezongen door een bas), keert samen met zijn vrouw Julia (sopraan) terug uit ballingschap. Maar in die tussentijd werd Bohus door derden bij zijn vader zwart gemaakt: hij zou als Jacobijner door het leven gaan. Daarom wil papa hem onterven. Met behulp van de schoolmeester Benda (partij voor tenorstem) slaagt Julia erin de graaf van zijn onjuiste opvattingen te overtuigen en het daaraan verbonden voornemen in te trekken.
__________

Afbeeldingen
1. Geboortehuis van de Tsjechische componist Antonín Dvorák.
2. De Tsjechische auteur Alois Jirásek. Schilderij van Jan Vilimek (1860-1938).

dinsdag 27 september 2011

Il corsaro van Giuseppe Verdi, zondagavond via radiozender WDR3

Illustratie uit de eerste Canto van Byrons
gedicht The corsair. Staalgrvure van
Edward Finden, naar een tekening
van Henry Warden.
Relatief weinig bekend
Een niet zo dikwijls opgevoerd muziekdrama van Giuseppe Verdi (1813-1901), Le corsaire, uit 1848, is op zondag 2 oktober ─ tussen 20:05 uur en 22:00 uur ─ te beluisteren in het programma Bühne: Radio van de regionale Duitse zender WDR3. Het gaat hierbij om een opname die is gemaakt van een optreden in het Konzertmuseum.
Uitvoerenden zijn het koor van de Staats Muziekacademie van Minsk en het Rundfunkorchester Köln van de Westdeutsche Rundfunk, onder leiding van Carlo Montanero. V
ocale solisten zijn Giuseppe Varano, Elena Mosuc, Sebastian Catana, Maria Guleghini en Adrian Sampetrean.

Het verhaal
Het libretto van De Corsicaan is afkomstig van de Italiaanse auteur Francesco Maria Piave (1810-1876), die zich heeft gebaseerd op het gedicht The corsair van George Gordon Lord Byron (1788-1822).
De première werd gerealiseerd op 25 oktober 1848 in Triëst, met vocale vermaardheden uit die dagen. In 1971 werd Il corsaro weer in het repertoire van de Opera van Venetië opgenomen.
Corsaro Corrado (partij voor een tenor) laat zijn geliefde Medora (sopraan) achter, en trekt vanaf zijn eiland in de Aegeïsche Zee op tegen Pasja Seid (bariton). Tijdens die onderneming raakt de Corsaro in gevangenschap, waaruit hij echter wordt bevrijd door Gulnara (sopraan) nadat deze de pasja heeft gedood.
Als die beiden op het eiland van Corrado terugkeren, blijkt Medora op sterven te liggen, waarna de man zich in zee stort.


zondag 18 september 2011

Don Giovanni rechtstreeks vanuit de Hamburgische Staatsoper

Lorenzo da Ponte, librettist van
onder meer opera's van Mozart.
Portret door Samuel Morse (1791-1872).

Eén van de veelgespeelde muziekdrama's in het vaste repertoire van de Hamburgische Staatsoper is Don Govanni, KV 527, muziekdrama in twee bedrijven op een libretto van Lorenzo da Ponte (1749-1838), van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), 
voor het eerst opgevoerd in 1787 te Praag: op 14 oktober ter gelegenheid van het huwelijk van een nicht van de keizer, en pas officieel op de 29ste van die maand.

Zelf heb ik er, in het kader van een uitgebreide reportage voor enkele printmedia, een voorstelling van gezien begin 1977, het seizoen van het 350-jarig bestaan van dat instituut. Toen moest worden geïmproviseerd doordat de decors en kostuums bij een brand in het magazijn waren verwoest. Gelukkig kon men die attributen van een collega-operahuis te leen krijgen.

De huidige, ongetwijfeld nieuwe, versie wordt op zondag 18 september rechtstreeks uitgezonden door de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, tussen 18:00 uur en 21:30 uur.

Uitvoerenden zijn koor en orkest van genoemd operahuis onder leiding van de vaste dirigent Simone Young.

vrijdag 16 september 2011

Giacomo Puccini's triptiek vol gruwelkitsch; deze keer vanuit Covent Garden te Londen

Drie relatief korte opera's 
In het programma Opera on 3 van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 wordt, op zaterdag 17 september vanaf 19:20 uur onze tijd tot ongeveer 23:30 uur, Il trittico uit 1918 van Giacomo Puccini (1858-1924) uitgezonden. Elk van de onderdelen van deze trilogie, Il Tabarro, Suor Angelica en Gianni Schicchi (1918) bestaat uit één bedrijf. Het geheel is in de Metropolitan Opera von New York in première gegaan op 14 december 1918.Er is geen sprake van één libretto, maar van drie. Het eerste is van Giuseppe Adami (1878-1946), de twee overige stammen uit de koker van Giovanni Forzano (1884-1970). Gianni Schicchi is gebaseerd op het eerste deel van de Divina Commedia (Goddelijke Komedie) van Dante Alighieri (1265-1321): (Inferno) uit 1309.

Antonio Pappano. Foto IMG artists.
Uitvoerenden
Solisten, koor en orkest van The Royal Opera House Covent Garden te Londen worden gedirigeerd door Antonio Pappano.
Zoals het vrijwel het gehele oeuvre dat Puccini voor het muziektheater heeft geconcipieerd vormen ook deze drie operaatjes een conglomeraat van de vreselijkste gruwelkitsch, en is de graad van eventuele draaglijkheid volstrekt afhankelijk van de kwaliteit van de zangers is aria's, duetten en wat dies meer zij.

dinsdag 6 september 2011

Der Freischütz in concertante uitvoering tijdens BBC Prom vanuit de Albert Hall in Londen



John Elliot Gardiner in 2006, in de
St. Martinikirche, Braunschweig.
Het is dit jaar twee eeuwen geleden dat in Duitsland het Gespensterbuch van Johann A. Apels (1771-1816) en Friedrich Laun (1770-1849) is verschenen. Een verhaal daaruit is door Johann Friedrich Kind (1768-1843) bewerkt tot libretto voor het muziekdrama Der Freischütz van Carl Maria von Weber (1786-1826).
De eerste uitvoering werd gegeven op 18 juni 1821 in het Berliner Schauspielhaus an Gendarmenmarkt. Drie jaar later werd deze opera in Parijs voorgesteld in een Franse bewerking, en in 1841 nogmaals, maar toen met recitatieven van Hector Berlioz (1803-1869). In 1961 werd Der Freischütz in Essen in het repertoire opgenomen, maar met een nieuw libretto van Stefan Andres (1906-1970).
De concertante uitvoering vanuit de Londense Albert Hall, op vrijdag 9 september, vanaf 20:30 uur onze tijd, zal worden gerealiseerd door diverse solisten, het Monteverdi Choir en het Orchestre Révolutionnaire et Romantique onder leiding van John Eliot Gardiner. We krijgen de Franse bewerking door Berlioz te horen, als we gaan luisteren.
In de pauze van 22:00 uur tot 22:20 uur (eveneens onze tijd) wordt het programma uitgezonden Proms Plus; daarin valt een gesprek te beluisteren met John Eliot Gardiner.

Voor nadere gegevens over de inhoud van dit muziekdrama zij verwezen naar een eerder artikel op deze site, gepubliceerd op 3 april 2009. Het laatste onderdeel daarvan gaat eveneens over de inhoud van dit muziekdrama.

donderdag 25 augustus 2011

Dramatische muziek in de optiek van Friedrich Nietzsche; uit Menschliches, Allzumenschliches

Dramatische Musik
Für den, welcher nicht sieht, was auf der Bühne vorgeht, ist die dramatische Musik ein Unding: so gut der fortlaufende Kommentar zu einem verlorengegangenen Texte ein Unding ist. Sie verlangt ganz eigentlich, daß man auch die Ohren dort habe, wo die Augen stehen; damit ist aber an Euterpe Gewalt geübt: diese arme Muse will, daß man ihre Augen und Ohren dort stehenlasse, wo alle anderen Musen sie auch haben.

Uit: Menschliches, Allzumenschliches II (1879)
 
Friedrich Nietzsche, gestorven heden 111 jaar geleden
(15 oktober 1844 - 25 augustus 1900)
__________
Afbeelding: voorplat van Reclam UB-uitgave 9752:
Günter Figal: Nietzsche ─ Eine philosophische Einführung.
Philipp Reclam jun. Verlag, Stuttgart, 1999. Op het voorplat het olieverfschilderij met portret van Nietzsche door Edvard Munch, uit 1906/1907. Het bevindt zich in het Munch Museum in Oslo.

vrijdag 19 augustus 2011

Minder muziekdrama's in de ether gedurende de talrijke zomer-muziekfestivals

Vier, en soms zelfs vijf opera's, verspreid over een zaterdagavond ─ al dan niet met doublures ─ zal men in de hoogzomerse etherprogrammering niet gemakkelijk aantreffen: radio, eventueel aangevuld met tv, aangezien tal van de gebruikelijke, in onze streken gemakkelijk te ontvangen zenders, deze weken veel presenteren wat tijdens muziekfestivals, ook al verspreid over Europa, wordt uitgevoerd.
Standbeeld van Mozart te Wenen.
In Nederland heeft dat deze zaterdag, 20 augustus, te maken met de uitzending, via Radio 4, van het Prinsengrachtconcert dat de plaats inneemt van het gebruikelijke programma Opera live van de NTR. BBC Radio 3 geeft de zaterdagavondruimte ook al weken aan de BBC Proms 2011 tot aan de Last Night of the Proms, in plaats van aan Opera on 3, al dan niet Live from the Met.
Desalniettemin kan men op de genoemde zaterdag in de avonduren nog kiezen uit twee muziekdrama's: één in het operaprogramma van de Belgische, Nederlandstalige radiozender Klara ─ beginnend om 20:00 uur ─, en vijf minuten later als het ARD Radiofestival begint via alle onder die overkoepelende zendgemachtigde vallende regionale radiozenders. Het kan vanzelfsprekend ook dat men het ene doet zonder het andere te laten: luisteren kan men naar het muziekdrama op de ene zender, terwijl men een opname maakt van de andere opera. Dit alles alleen als men van al het aangebodene die avond wenst kennis te nemen.
In het geval van de Belgische zender gaat het om La finta giardiniera uit 1774 van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), gezongen door vocale solisten, ondersteund door het symfonieorkest van het Theater De Munt in de Belgische hoofdstad, onder leiding van Johan Nelson.
De genoemde regiozenders van de ARD presenteren een productie van de Bayreuther Festspiele 2011, waar deze zomer een nieuwe enscenering van Tristan und Isolde uit 1865 van Richard Wagner (1813-1883) wordt voorgesteld. De muzikale leiding is in handen van Peter Schneider.
Naast de in onze bijdrage van 5 augustus genoemde namen en de daarbij behorende rollen, komen we nog de mezzsopraan Michèle Breedt en de tenor Arnold Bezuyen tegen, evenals de bariton Martin Snell en de tenor Clemens Bieber. 


zondag 14 augustus 2011

Richard Wagners Lohengrin vanuit Bayreuth, te zien op Arte-tv

Lohengrin, de Zwaanridder.
De Zwaanridder
Allerlei grootheden hebben de laatste anderhalve eeuw uitspraken gedaan over Richard Wagner (1813-1883) en diens muziek, en dat waren niet alleen critici, musici en theatermensen. De Amerikaanse journalist van rand en stand die uitstekend kon absorberen, Mark Twain (1835-1910), bereisde delen van ons continent en liet de andere cultuur dan de zijne goed op zich inwerken. Hij nam kennis van het meesterschap van Wagner en was vervolgens van mening dat Wagners muziek beter was dan ze klonk. Kort en krachtig, en voor sommigen iets om eens goed over na te denken.
Op zondag 14 augustus, tussen 17:15 uur en 21:50 uur, presenteert de Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv een uitvoering van het muziekdrama Lohengrin van de meester van Bayreuth. Deze versie, in de regie van Hans Neuenfels, wordt vanuit het Festspielhaus op de groene heuvel te Bayreuth de ether ingestuurd. Het huiskamerbeeldscherm van een grote schare Wagner-liefhebbers zal die late middag en een groot deel van de avond dan ook worden gevuld met beelden van de Zwaanridder en diens avonturen. Het zal zonder twijfel worden ondersteund door geluiden die aan de beelden zijn gekoppeld.

De uitvoerenden
Andris Nelsons dirigeert koor en orkest van de Bayreuther Festspiele. De tenor Klaus Florian Vogt zingt de rol van Lohengrin; Annette Dasch, sopraan, vult het personage van Elsa von Brabant in. Verder komen we de bas Georg Zeppenfeld tegen, evenals de bariton Tómas Tómasson. De mezzosopraan Petra Lang is eveneens van de partij, en dat geldt ook voor de bas Samuel Youn en de tenor Stefan Halbach, en dan mogen we de tenor Willem Van der Heijden niet vergeten; hetzelfde geldt voor Rainer Zaun (bas) en Christian Tscheleblew, eveneens bas.
Deze productie was op zaterdag 13 augustus reeds te horen via de regionale Duitse radiozenders die ressorteren onder ARD/ Das Erste.