Tempel van het Muziektheater

BBC Radio 3 presenteert Glucks Telemaco donderdagmiddag in programma 'Afternoon on 3'

2012-01-25T13:30:00.000-08:00

Buste van de Duitse componist
Christoph Willibald von Gluck,
door Jean-Antoine Houdon
(1740-1828).

Telemaco
In het Britse radioprogramma Afternoon on 3 van de cultuurzender BBC Radio 3 kunt u op donderdag 16 januari ─ tussen 15:00 uur en 17:30 uur ─ luisteren naar de inhoud van de aflevering met de titel Schwetzinger Festspiele Die inhoud bestaat in de uitvoering van de opera in twee bedrijven Telemaco uit 1765 [1] van de Duitse componist Christoph Willibald von Gluck (1714-1787), die meer thema's uit de mythen, sagen en legenden van het oude Griekenland op muziek heeft gezet. Men denke daarbij aan Orfeo ed Eurydice uit 1762. [2]
Dit muziekdrama wordt uitgevoerd onder leiding van Anu Tali, vocaal-solistische medewerking wordt verleend door countertenor David DQ Lee.

Beschermer van Penelope
Telemachos was/is de zoon van Odusseus. Toen laatstgenoemde twintig jaar lang van huis was: de eerste helft van die tijd in verband met het beleg van Troje ─ beschreven in Homeros' [3] Ilias ─ en vervolgens tien jaar als gevolg van zijn avontuurlijke omzwervingen ─ beschreven in de Odusseia van dezelfde dichter, bleef de jongen bij zijn moeder Penelope op het eiland Ithaka, en beschermde hij haar later toen allerlei vrijers zich aandienden en wilden dat Penelope de gedachte aan een terugkeer van haar echtgenoot opgaf en één van hen tot nieuwe wederhelft zou accepteren.
__________
[1] De complete titel van dit muziekdrama luidt: Il Telemaco ossia L'isola di Circe. Deze opera is op 30 januari 1765 in het Wiener Burgtheater in première gegaan. Het libretto stamt van Marco Coltellini (1719-1777) naar een bestaand stuk van Carlo Sigismondo Capece (1652-1728), die als vooraanstaand librettist en één der meest belangrijke Italiaanse theaterauteurs gold.
[2] Een tweede versie van dit muziekdrama stamt uit 1774.
[3] Van de Griekse dichter Homeros (ca. 800-ca. 750 vóór onze jaartelling) wordt beweerd dat hij blind was, al weten we nog steeds niet zeker of hij heeft bestaan en als dat wel zo is, of hij de teksten van Ilias en Odusseia wel allemaal zelf heeft geschreven.

The Enchanted Island vanuit de Metropolitan Opera New York, in diverse operaprogramma's

2012-01-20T13:53:00.001-08:00

De Fransman Jean-Marie Leclair.
Ets van F. Luigi uit 1741.

Op zaterdag 21 januari wordt een voorstelling van de Metropolitan Opera in New York op Europese radiozenders voorgesteld. Daarbij gaat het om The Enchanted Island, zowel te beluisteren op de Duitse regionale radiozender WDR3 ─ in het onderdeel 'Bühne: Radio live'─ alsmede, tegelijkertijd in het programma 'Opera on 3' van de Britse cultuurzender BBC Radio 3.

Beide uitzendingen beginnen om 19:00 uur en duren tot 22:30 uur. Dat zou het bestaande vermoeden, dat het om een rechtstreekse overdracht vanuit de Met gaat, waar het dan zoveel uren vroeger is dat er sprake is van een Matinee. Bovendien meldt de Britse radiozender "Live from the Met."
Het operaprogramma dat we, als we ernaar luisteren, krijgen voorgeschoteld, heet The Enchanted Island, waarbij barokmuziek wordt gespeeld van Georg Friedrich Händel (1865-1759), Jean-Philippe Rameau (1683-1764), Antonio Vivaldi (1678-1741) en de Fransman Jean-Marie Leclair (1697-1764).

Barokspecialist William Christie (geb. 1944) leidt het koor en het orkest van de New Yorkse Met. Medewerking wordt verleend door de vocale solisten Joyce di Donato, David Daniels, Placido Domingo, Lisette Oropesa, Anthony Roth Costanza, Layla Claire en Elizabeth DeShong.

Radiodocumentaire over het wel en wee dat operadirigenten ondergaan in de orkestruimte

2012-01-18T04:50:00.001-08:00

Eenzame positie
De regionale Duitse radiozender NDR Kultur presenteert ─ in een nieuwe aflevering van het programma Opernkonzert, uit te zenden op donderdag 19 januari tussen 20:05 uur en 22:00 uur ─ de radiodocumentaire Einsam am Pult? ─ Über Lust und Leid von Operndirigenten im Graben.
Hoewel zo'n leidende musicus 'op de bok' in de orkestruimte [1] tijdens opera-uitvoeringen nimmer alleen is ─ integendeel: niet zelden zelfs met zo'n honderd musici om hem heen ─, blijkt dat een dergelijk wezen niet zenden tegelijkertijd een lijdende musicus is.
Deze radiodocumentaire besteedt aandacht aan verscheidene aspecten van de ─ als bewezen geldende status van niet altijd eenvoudige functie van operadirigent.
__________
[1] onderaan vóór het podium, dan wel deels, of zelfs geheel, onder het toneel, zoals dat in het Festspielhaus auf dem grünen Hügel te Bayreuth het geval is.

NASCHRIFT 26 januari 2012: Een volgende aflevering gaat over het eenzame proces van het scheppen van een nieuw muziekdrama, eveneens in de reeks van NDR Kultur.

Jan van Parijs is ook een opera, maar dan met de titel in het Italiaans: Gianni di Parigi

2012-01-15T06:47:00.000-08:00

Giacomo Sagripanti. Foto van Rocco
Casaluci, overgenomen van de
website van IMGartists.

Terwijl op de regionale Duitse zender NDR Kultur de rechtsreeks de ether ingestuurde uitvoering in de Hamburgse Staatsopera van het muziekdrama Lear van Aribert Reimann nog in volle gang is, begint op een andere Duitse zender, WDR3, de uitvoering van een niet zo dikwijls gespeelde opera van Gaetano Donizetti (1797-1848), Gianni di Parigi uit 1831.

Librettist Felice Romani.

De première werd nog in hetzelfde jaar, op 30 mei, gerealiseerd in het Teatro San Carlo te Napels.
Het Wesford Festival Orchestra staat onder leiding van Giacomo Sagripanti.
Vocale solisten zijn Suszanna Markova, Alessandro Lunogo,
Edgardo Rocha, Lucia Spina en Fiona Murphy.
Het libretto voor Gianni di Parigi is afkomstig van Felice Romani (1788-1865) ─ die flink wat libretti voor Donizetti en voor Vincenzo Bellini (1801-1835) heeft gerealiseerd, die gebruik heeft gemaakt van een oud tekstboek voor de opera Francesco Morlacchi, die is ontstaan op een tekstboek van de toen vermaarde Franse librettist Claude Godard d'Aucourt de Saint-Just (1768-1826), bedoeld voor de opera Jean de Paris uit 1812 van François-Adrien Boïeldieu (1775-1834).

NDR Kultur: Aribert Reimanns Lear zondagavond live uit de Hamburgse Staatsopera

2012-01-14T15:12:00.000-08:00

In het programma 'Live aus der Staatsoper Hamburg', dat op gezette tijden door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur wordt gepresenteerd, wordt in de aflevering van zondag 15 januari ─ tussen 17:55 uur en 22:00 uur ─ het muziekdrama Lear uit 1978 van Aribert Reimann (geboren 1936) uitgevoerd. Chor der Staatsoper Hamburg en de Hamburger Philharmoniker worden geleid door Simone Young, die alweer enige tijd vaste dirigent van genoemd instituut is.
Aribert Reimann geldt alweer enige decennia als één der twee voornaamste meesters van de Duitse klassieke muzieksector.

Vocale solisten in de uitvoering die vanuit Hamburg te volgen is, zijn Bo Skovhus, Wilhelm Schwinghammer, Moritz Gogg, Peter Galliard, Jürgen Sacher, Lauri Vasar, Andreas Watts, Martin Homrich, Katja Pieweck, Helen Kwon, Ha Young Lee, Erwin Lader en Chris Lysack.

Afbeeldingen
1. De componist Aribert Reiman, tijdens een foyergesprek in de Frankfurter Oper, op 18 september 2010.
2. Voorplat van het boek over Aribert Reimanns opera Lear.

Gioacchino Rossini's muziekdrama over Assepoester ─ La Cenerentola ─ op Radio 4

2012-01-13T16:32:00.000-08:00

Componist Gioacchino Rossini.

Bekend sprookje
De Nederlandse klassieke zender Radio 4 biedt, in het programma 'Opera live', op zaterdag 14 januari, tussen 19:02 uur en 23:00 uur, een uitvoering van het muziekdrama La Cenerentola uit 1817, van Giacchino Rossini (1792-1868), door de Opéra Nationale Paris. Bruno Campanella leidt koor en orkest van dat muziekinstituut.

Cenerentola (Assepoester) wordt, evenals de rol van Angelina, gezongen door Karine Deshayes. De figuur van Don Ramiro wordt 'ingevuld' door Javier Camareno. Riccardo Navoro zingt de partij van Dandrini. Don Magnifico mag rekenen op de stem van Carlos Chausson.
Alidoro wordt bezet door Alex Esposito; Jeannette Fischer vertolkt de rol van Clorinda. En Anna Wall is voorzien voor de rol van Tisbe.

Het verhaal van Assepoester wordt algemeen bekend verondersteld, waardoor het niet nodig is dat hier synoptisch uit de doeken te doen. Voor meer informatie over deze opera zij verwezen naar een artikel, eveneens op deze site, opgenomen op 11 februari 2008.

BBC Radio 3: 'Live from the Met' presenteert Castor et Pollux van Jean-Philippe Rameau

2012-01-12T19:37:00.000-08:00

Zaterdag 14 januari kunnen de operaliefhebbers, die van een 'voorstelling' via het ouderwetse medium radio houden, luisteren naar een uitvoering van het muziekdrama Castor et Pollux uit 1737 van Jean-Philippe Rameau (1683-1764) gepresenteerd in het programma 'Opera on 3 ─ Live from the Met' van de Britse cultuurzender BBC Radio 3. Als het om een rechtstreekse uitvoering gaat, dan betekent dit dat het een Matinee is van de Metropolitan Opera in New York. Het English National Orchestra and Chorus worden geleid door Christian Curnyn.
Het libretto voor dit muziekdrama is van de hand van Pierre-Joseph-Justin Bernard (1708-1775), die tal van libretti voor Rameau heeft gerealiseerd. Deze militair en salondichter werd door de filosoof Voltaire gekwalificeerd als Gentil-Bernard vanwege zijn ingehouden, voorzichtige erotische gedichten. Hij had de reputatie van schavuit. Madame de Pompadour zorgde ervoor dat hij als koninklijk bibliothecaris werd aangesteld in het Château de Choisy, waar ze zelfs een paviljoen voor hem heeft laten bouwen.
De tweelingen Castor en Pollux zijn figuren uit de Griekse mythologie, die tevens in de astronomie onsterfelijkheid hebben gekregen.
De première werd gegeven op 24 oktober 1737 in de Académie royale de musique te Parijs.

Der Evangelimann van Wilhelm Kienzl zondag via WDR 3-programma in 'Bühne: Radio'

2012-01-07T17:30:00.001-08:00

Vrijwel geheel vergeten

Heden ten dage is de opera der Evangelimann uit 1895 van de Oostenrijkse componist Wilhelm Kienzl (1857-1941) vrijwel alleen nog bekend door één aria: Selig sind, die Verfolgung leiden, aangezien van de enorme populariteit, die het werk in de periode van ontstaan en ontwikkeling, vanaf de première ─ op 4 mei 1895 in het Neue Königliche Opernhaus te Berlijn ─ tot in de jaren dertig van de twintigste eeuw ten deel is gevallen, niets meer is overgebleven.

WDR3, Bühne:Radio

Op zondag 8 januari wordt in het programma Bühne: Radio van de Duitse regionale radiozender WDR3 een uitvoering gegeven van dit muziekdrama door het Münchner Rundfunkorchester onder leiding van Lothar Zagrosek, met medewerking van enkele koren en een reeks vocale solisten.
De tekst van dit muziekdrama is afkomstig uit de koker van de componist, die daarvoor de inhoud van een verhaal uit 1894 heeft gebruikt, geschreven door Leopold Florian Meißner (1835-1895), die aanvankelijk politiemabtenaar te Wenen was, en vervolgens advocaat en procureur.

De handeling

De broers Mathias (tenor) en Johannes (bariton) zijn beiden verliefd op Martha (sopraan). Johannes sticht brand en wijst met beschuldigende vinger naar Mathias, die daardoor in het gevang belandt. Na zijn vrijlating hoort hij van Magdalena (alt) dat Martha een eind aan haar leven heeft gemaakt. Vervolgens trekt Mathias als evangelist door het land. Hij hoort de bekentenis van de stervende Johannes aan en verzoent zich met hem.

__________

Afbeelding: de Oostenrijkse componist Wilhelm Kienzl.

Richard Wagners Die Meistersinger von Nürnberg in 'Opera on 3' op zondag 1 januari

2011-12-31T16:03:00.000-08:00

De Britse cultuurzender BBC Radio 3 biedt op zondag 1 januari 2012, in een aflevering van het programma 'Opera on 3' ─ tussen 15:45 uur in de middag en 22:15 uur in de avond, onze tijd ─ een uitvoering van Die Meistersinger von Nürnberg van Richard Wagner (1813-1883).
Koor en orkest van het Royal Opera House Covent Garden staan onder leiding van Antonio Pappano.
Nadere gegevens over het muziekdrama zijn te vinden in een artikel op deze site, opgenomen op zaterdag 26 juli 2008.
___________
Afbeelding: Dirigent Antonio Pappano. Foto van IMGartists.

Tsjajkovski's muziekdrama Jevgeni Onegin is op nieuwjaarsdag te zien via Nederland 2

2011-12-30T23:12:00.000-08:00

Nauwelijks is de herhaling van Tsjajkovski's muziekdrama Jevgeni Onegin in de versie van het Bolsjoj Theater door Arte-tv gerealiseerd, of de NTR komt in het programma Podium met een eigen versie, begeleid door het Concertgebouworkest onder leiding van Mariss Jansons.
De uitzending van deze versie komt tot stand op Nederland 2-tv, op nieuwjaarsdag vanaf 13:05 uur. Maar voordat de muziek en het daarbij behorende drama losbarst, geeft Hans Haffmans een inleiding, en spreekt hij niet alleen met genoemde dirigent, maar tevens met regisseur Stefan Herheim en solisten. Voor de televisieregie tekent Misjel Vermeiren.
Meer gegevens over deze opera en de achtergronden zijn te vinden in een artikel dat op zondag 18 december jongstleden op deze eigenste site is gepubliceerd.
__________
Afbeelding: Hans Haffmans. Foto Radio 4.

Arte presenteert, op donderdag 29 december, de opera Hoffmanns Erzählungen

2011-12-28T02:19:00.000-08:00

Om 22:05 uur, op de avond van donderdag 29 december 2011, begint op de Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv, de uitzending van een uitvoering van de opera Hoffmanns Erzählungen uit 1880 van de uitzonderlijk productieve Franse componist Jacques Offenbach (1819-1880). Door het overlijden van de componist is dit muziekdrama, op tekst van Jules Barbier (1825-1901) onvoltooid gebleven.
Voor meer informatie over componist en dit muziekdrama zij hier verwezen naar een artikel op de Nederlandse fin de siècle-site All art is quite useless, gepubliceerd op 17 november 2007, naar aanleiding van een voortreffelijke voorstelling van De Nationale Reisopera

Antonio Vivaldi: L'Oracolo in Messina, zaterdag te beluisteren in 'Opera live' van Radio 4

2011-12-23T03:33:00.000-08:00

Relatief onbekende opera
Het ensemble Europa Galante onder leiding van Fabio Blondi voert op zaterdag 24 december, vanaf 19:02 uur, in het vaste zaterdagse programmaonderdeel van Radio 4, het muziekdrama L'Oracolo in Messina(circa 1740) uit van de op 4 maart 1678 te Venetië geboren Italiaanse componist Antonio Vivaldi (overleden in 1741).

De bekendste van de vocale solisten zijn:
Magnus Haveland die de rol zingt van Polifonte
Maria Grazia Schiavo komen we tegen als Merope
Romina Basso kruipt in de huid van Emira
Lucia Cirillo is Trasimede.

__________
Afbeelding: Antonio Vivaldi, in 1723 geschilderd door de Franse kunstenaar François Morellon de La Cave. Diens levensdata kennen we niet, maar we weten dat hij in de achttiende eeuw actief is geweest.

Amato Opera ─ reeds meer dan zestig jaar in Bowery Street, Manhattan, New York

2011-12-20T21:38:00.000-08:00

319 Bowery Street, New York City.
Deze foto stamt uit 2009.

Het is niet de eerste keer dat een West-Europese televisiezender een reportage of documentaire presenteert over het kleinste opera-theater ter wereld, in Bowery Street Manhattan in de grote stad New York. Maar voor de meeste liefhebbers van het muziektheater zal vrijwel elke herhaling een aangename vorm van verpozing en emotie bieden.
Arte-televisie biedt op woensdag 21 december ─ in het programma 360º ─ Geo Reportage ─ de gelegenheid, eventueel nogmaals, kennis te nemen van het wel en wee omtrent de Amato Opera. Onder de titel New York ─ Die kleinste Oper der Welt is op die zender, tussen 16:50 uur en 17:45 uur een prachtige impressie te volgen van het theater in kwestie, dat tot in 2009 als operahuis heeft gefunctioneerd.
Het Amato Theater biedt slechts aan 107 mensen een zitplaats en mede daardoor is elke voorstelling uitverkocht, en dat reeds meer dan zestig jaar.
De Duitse immigrant Tony Amato kocht in het begin van de jaren veertig van de vorige eeuw een oud pandje in de New Yorkse Bowery Street, dat hij heeft omgebouwd tot klein theater, waarmee hij voor een nieuwe attractie in Manhattan heeft gezorgd. In 1948 werd het geopend door het echtpaar Tony (1920-2011) en Sally (1917-2000) Amato.
De meest gewichtige van alle aldaar optredende kunstenaars is Tony Amato zelf, die tot goed in de tachtig, in tal van producties van het theatertje heeft gezongen, gespeeld of gedirigeerd. Hij overleed op 13 december 2011.
Nadat hij in 2009 te kennen had gegeven dat het voor hem steeds moeilijker werd na het heengaan van zijn vrouw Sally, en hij het einde aankondigde, hebben vroegere medewerkers en leden van het bestuur twee nieuwe, elkaar beconcurrerende gezelschappen gevormd.
Tony Amato publiceerde in 2010, negentig jaar oud, samen met Rochelle Mancini, een boek over het gezelschap en het theater: The Smallest Grand Opera in the World.

De documentaire is een Frans-Duitse coproductie uit 2008 van Alessandro Cassigoli, die kennelijk voor ARTE is geproduceerd. Deze film ─ in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9, met stereofonisch geluid ─ wordt nogmaals door Arte-tv uitgezonden op woensdag 28 december, vanaf 13:00 uur.

Nogmaals Jevgeni Onegin onder leiding van Aleksandr Vedernikov

2011-12-18T04:13:00.000-08:00

'Dode kunst' springlevend
Het is wel weer duidelijk: in de diverse ethermedia is het midwinterzingen en dito spelen geblazen, want overal waar de organisatoren van zich als serieus beschouwende beelden- en/0f geluidenzenders van (onder meer) klassieke muziek tevens graag door de kijkers en luisteraars voor vol willen worden aangezien, trakteren deze ons op de in de twintigste eeuw zo veelvuldig doodverklaarde kunstvorm opera, en zelfs meer dan op enige andere vorm van muziektheater, maar dat is uiteraard een heel goede zaak, zolang de kwaliteit wordt gewaarborgd.
Of dat in de nacht van zondag 18 december vanaf 00:35 uur, tot in de vroege nacht van maandag de negentiende van deze maand tot 03:05 uur, ook het geval zal zijn als de Frans-Duitse cultuurzender Arte een tweeënhalf uur durend muziekdrama de ether in stuurt, staat echter nog te bezien.

Dirigent Aleksandr Vedernikov
Wat nu: een dergelijk voorbehoud ondanks het onomstotelijke feit dat de dan uitgezonden versie van het eerder geregistreerde muziekdrama Jevgeni Onegin van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893) een productie van het Moskouse Bolsjoj Theater is? Jawel, simpelweg omdat de naam van de dirigent reeds in programmagidsen is opgenomen: Aleksandr Vedernikov. Bijna twee seizoenen lang is hij vaste dirigent geweest van het Noord Nederlands Orkest in Groningen, en buiten zijn officiële introductieconcert — een opera-avond — heeft deze Russische stokvoerder niet getoond over kwaliteiten van enig niveau te beschikken. Het leek dan ook extreem verbazingwekkend dat zo'n — vriendelijk uitgedrukt: — tweederangs figuur op de meest vooraanstaande Russische dirigentenpost — die in het Bolsjoj Theater — de opvolger is geworden van de beste dirigent in het gehele ondermaanse muziekgebeuren: Gennadi Rozjdestvenski. Direct tijdens de uitzending, eveneens door Arte-tv bleek dat Aleksandr Vedernikov echter wel degelijk over die kwaliteiten te beschikken welke menigeen hem heeft toegedicht en is alleen de conclusie (nog) gerechtvaardigd dat het huwelijk tussen het NNO in Groningen en deze Russische dirigent al snel een verkeerde keuze van de beide betrokken partijen is geweest.

Jevgeni Onegin
De lyrische scènes in drie bedrijven, die Tsjajkovski's opera Jevgeni Onegin vormen, zijn ontstaan op basis van een tekst, die de componist samen met zijn vriend Konstantin Sjilovski (1849-1893) heeft geschreven naar de gelijknamige vertelling in verzen van Aleksandr Poesjkin (1799-1837), waaraan de auteur vanaf 1823 had gewerkt en die in 1831 was voltooid.
De eerste uitvoering van deze opera in een versie van de componist zelf werd op 29 maart 1876 gegeven in het Conservatorium van Moskou. In 1881 werd voor 23 januari een voorstelling georganiseerd in het Bolsjoj (d.i. Grote) Theater in diezelfde stad. Een Duitse versie werd voor de eerste keer gerealiseerd in 1892 door de Opera van Hamburg, onder leiding van Gustav Mahler.

De handeling
De twee zusters Tatjana en Olga, dochters van Larina, een landeigenares, dromen over hun toekomst. Als Olga's verloofde, de dichter Lenski, een dandy-achtige man genaamd Jevgeni Onegin, bij de dames introduceert, wordt Tatjana op slag verliefd en nog in dezelfde nacht schrijft zij hem een gloedvolle liefdesbrief. Tijdens hun volgende ontmoeting deelt Onegin haar echter mede dat hij helemaal niet voor het huwelijk is weggelegd, en wijst daarmee haar gevoelens af.
Maanden later doet Onegin tijdens een bal verwoede pogingen om Olga te veroveren, hetgeen tot ruzie leidt met zijn vriend Vladimir Lenski, die Onegin uiteindelijk uitdaagt tot een duel. Lenski vindt hierbij de dood, en daarna reist Onegin jarenlang doelloos over de wereld. Eenmaal weer terug in Sint Petersburg ontmoet hij op een bal Tatjana, die inmiddels is getrouwd met Prins Gremin en een leven van pracht en praal leidt. Onegin smeekt haar om met hem een nieuw leven te beginnen. Hoewel haar gevoelens voor Jevgeni geenszins volkomen zijn verdwenen, wil zij haar bestaande huwelijk niet opgeven. Daarmee verliest Onegin haar voorgoed.

Doorbraak voor de componist
Het enorme succes van Jevgeni Onegin betekende voor Tsjajkovski de definitieve doorbraak als operacomponist, tevens in het buitenland. Alle aan Onegin voorafgegane en op één na alle daarop volgende zijn voornamelijk binnen Rusland bekend gebleven. Alleen deze Jevgeni Onegin en Schoppenvrouw — ook in het westen voornamelijk bekend onder de Franse titel Pique Dame, uit 1890 [1], eveneens naar Aleksandr Poesjkin, hebben repertoire gehouden. Tsjajkovksi heeft verder nog zijn Mazeppa uit 1884 gebaseerd op een tekst van dezelfde auteur.

Verfilmd optreden in ParijsHet ensemble van het Moskouse Bolsjoj Theater heeft Jevgeni Onegin in september 2008 in de Parijse Opéra Garnier [2] uitgevoerd en van die gebeurtenis heeft Chloé Perlemuter een film van 160 minuten op het formaat 16:9 gerealiseerd. [3]De uitvoering van deze lyrische scènes wordt gepresenteerd in de enscenering van Dimitri Tsjernjakov; Maria Danilova verzorgde de kostuumontwerpen; koorleider is Valeri Borisov. Koor en orkest van het Bolsjoj Theater worden geleid door de reeds bovengenoemde Aleksandr Vedernikov.
Arte meldt op de betreffende websites dat het hier om een éénmalige uitzending gaat. Gezien die veelal onjuist gebleken mededeling tijdens de achter ons liggende weken, is het misschien beter enige controle uit te oefenen, alvorens dit voor juiste informatie aan te nemen. Ongetwijfeld zullen we over enige tijd deze film wel in het programma-aanbod met klassieke muziek van de zender Mezzo tegenkomen.
__________

[1] Toen ik in de eerste helft van de jaren zeventig diverse keren was gedetacheerd bij de Saarbrücker Zeitung trof ik het tijdens een van die perioden — in januari 1974 — dat er in de hoofdstad van het Saarland een Georgische week werd gehouden, en ik vanuit die tijdelijke positie ook al die voorstellingen heb kunnen bezoeken. Vrijwel alle denkbare culturele manifestaties op een bovengemiddeld niveau maakten deel uit van het palet: symfonische muziek, strijkkwartet, toneel, en één opera: Tsjajkovski's Schoppenvrouw. Bijzonderheid was dat de rollen deels in het Russisch en gedeeltelijk door Duitse stemmen werden vertolkt. Dat was een verrassende gebeurtenis. Een paar jaar later vertelde ik dat aan de (Zwitserse) echtgenote van een Amerikaanse dirigent, die tijdelijk veel in Nederland optrad. Zij memoreerde daarop dat direct na de Tweede Wereldoorlog het in veel gevallen zeer moeilijk was om een complete bezetting voor welke opera dan ook in één taal te realiseren, en zo gebeurde het niet zelden dat één voorstelling werd gegeven met drie of zelfs vier verschillende talen naast elkaar. In ieder geval Duits, Italiaans en Frans binnen één muziekdrama was enkele jaren heel gewoon, en niemand stoorde dat: het ging om de kwaliteit van de muzikale presentatie.
In Saarbrücken lagen de toegangsprijzen voor theater en concerten echter ruim drie maal zo hoog als voor een vergelijkbaar gebeuren in Nederland. Überhaupt was men in Duitsland van oudsher gewend veel meer voor cultuur te betalen.

[2] Met de benaming Opéra Garnier, ook wel Palais Garnier genoemd, wordt het instituut bedoeld dat tot de ingebruikneming van de nieuwe Opéra Bastille gold als de Parijse Opéra.

[3] Een typische Arte-slordigheid. In het programma-overzicht wordt aangegeven dat de film 150 minuten duurt, maar in de nadere gegevens staat dat dit 160 minuten is. Het wordt iedere keer weer duidelijk: bij de Arte-internetredactie heeft men professionele scribenten nodig, die niet alleen maar met de taal kunnen omgaan, maar ook kunnen rekenen en, als het even kan, ook iets van het vakgebied weten dat ze beschrijven.
______________
Afbeeldingen
1. Aleksandr Vedernikov, vaste dirigent van het Bolsjoj Theater te Moskou.
2. De beste Russische dichter van alle tijden: Aleksandr Poesjkin.
3. Componist Pjotr Iljitsj Tsjajkovski. Tekening van Jarko Aikens, Groningen, 1985. (Collectie Heinz Wallisch, tevens ©.)

Orest van Manfred Trojahn: zaterdag te horen op Radio 4 in NTR: Opera live

2011-12-16T09:48:00.001-08:00

De Duitse dirigent, essayïst en componist Manfred Trojahn (geboren 1949) schreef het muziekdrama Orest, naar de gelijknamige tragedie uit de antieke wereld, geschreven door één van de drie grote tragedieschrijvers uit die periode van onze westerse cultuurgeschiedenis: Euripides (480-406 vóór onze jaartelling). Dat stuk werd opgevoerd in het jaar 408 vóór onze jaartelling.
Manfred Trojahn schreef eveneens het libretto voor deze opera, die onlangs in Nederland, in het Muziektheater te Amsterdam, in première is gegaan.
Het koor van de Nederlandse Opera, alsmede het Nederlands Philharmonisch Orkest, wordt gedirigeerd door Marc Albrecht.
De uitzending zal worden gerealiseerd door de NTR in het programma opera live dat op Radio 4 zal worden uitgezonden vanaf 19:02 uur, en durend tot circa 23:00 uur. De opera zelf neemt honderd minuten; het stuk verdraagt geen pauze.

De rolverdeling is als volgt:

Orestes ─ Dietrich Henschel
Helena ─ Rosemary Joshua
Elektra ─ Sarah Castle
Menelaos ─ Johannes Chum
Hermione ─ Romy Petrick
Apollo ─ Eberhard Francesco Lorenz

Afbeeldingen
1. Marmeren buste van Euripides. Romeinse kopie van een Grieks origineel uit de 4e eeuw v.Chr. Museo Pio-Clementino te Rome.
2. Componist Manfred Trojahn.
____________

NASCHRIFT zondag 18 december: In de pauze van een concert door het Noord Nederlands Orkest onder leiding van Michail Jurowski sprak ik een echtpaar dat al een halve eeuw operapremières bezoekt en zei dit muziekdrama dè opera-belevenis bij uitstek te hebben gevonden, maar helaas was de belangstelling van de zijde van het publiek tergend gering.

Mozarts muziekdrama Don Giovanni uit Milanese Scala donderdagavond op NDR Kultur

2011-12-14T14:41:00.000-08:00

Het programma Opernkonzert van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur maakt op donderdag 15 december zijn opwachting met het muziekdrama Don Giovanni KV 527 uit 1787 van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), in de nieuwste versie van de Scala te Milaan, zoals deze op 7 december voor het eerst in dat beroemdste operatheater ter wereld voor het eerst werd uitgevoerd. De opnamen zijn nu te beluisteren in genoemd radioprogramma.
Het orkest van de Scala wordt gedirigeerd door Daniel Barenboim. Vocale solisten zijn Peter Mattei, Anna Netrebko, Bryn Terfel, Kwangchul Youn, Giuseppe Fillanati, Stefan Kocau en Anna Prohaska.

Der Vampyr van Heinrich Marschner, zondagavond in 'Buhne: Radio' van WDR3

2011-12-11T06:00:00.000-08:00

Romantisch muziekdrama
Der Vampyr is een romantische opera van de Duitse componist Heinrich Marschner (1795-1861), op een libretto van Wilhelm August Wohlbrück (1794-1848), die dat 'kleine boekje' heeft gerealiseerd op basis van een Duitse vertaling door H.L. Ritter van de novelle The vampyre uit 1819 van John Polidori (1795-1821), die daarmee het eerste vampier-verhaal van de wereldliteratuur, en met de hoofdfiguur Lord Ruthven de eerste vampier van de moderne tijd. [1]
De première van Der Vampyr werd op 29 maart 1828 te Leipzig gegeven.

De handeling
Het verhaal speelt zich af in het zeventiende eeuwse Schotland. Lord Ruthwen (bariton) moet zijn Heer drie offers brengen opdat zijn leven zal kunnen worden verlengs. Eerst is Janthe (sopraan) het haasje. Haar vader Lord Berkeley (bas) verwondt Ruthwen nogal zwaar. Zijn vriend Edgar Aubrey (tenor) redt hem echter. Hij beseft welk geheim hier speelt, maar moet dat 24 uur bewaren, anders wordt hij zelf een vampier.
Hij slaagt er ook niet in iets te doen als hij verneemt dat Malwina (sopraan) ─ de dochter van Lord Devenant (bas) ─ in het huwelijk zal treden met Ruthwen. Edgar is echter zelf verliefd op deze Malwina. Kort voor de stonde van de huwelijksvoltrekking loopt de termijn van de zwijgplicht af. Zodra hij de feiten prijsgeeft, verzinkt de vampier rechtstreeks naar de Hel.

Uitvoerenden
Een uitvoering van Der Vampyr, een zeer weinig gespeelde opera, is zondag 11 december te volgen in het programma Bühne Radio van de regionale Duitse radiozender WDR3. Daaraan werken mee het WDR Rundfunkchor en -orkest onder leiding van Helmuth Froschauer, met vocaal-solistische medewerking van onder anderen Regina Klepper, Franz Hawlata, Jonas Kaufmann, Yoo-Chang Nah, Anke Hoffmann, Thomas Dewald, Hein Heidbüchel, Kay Immer, Franz Gerlhsen en Josef Otten.
__________
[1] John Polidori leefde in de tijd van Byron, Keats en Shelley, en ook hij is relatief zeer jong overleden. Zijn novelle The vampyre werd zonder zijn toestemming in 1819 door uitgever Colburn opgenomen in diens tijdschrift New Monthly Magazine.
__________
Afbeeldingen
1. Heinrich Marschner, lithografie van ca. 1830 naar een tekening van F.A. Jung.
2. John Polidori, schilderij van F.G. Gainsford, wiens levensdata niet bekend zijn, maar van wie we wel weten dat hij in de jaren 1805-1822 als schilder werkzaam was. Het doek werd in 1895 aan National Portrait Gallery te Londen geschonken.

Charles Gounods muziekdrama Faust zaterdagavond op diverse radiozenders gelijktijdig

2011-12-09T23:35:00.000-08:00

Librettist Jules Barbier. Foto uit 1894 van
Gaspard-Félix Tournachon (1820-1910).

Live uit de Metropolitan Opera
Yannick Nézet-Seguin staat op zaterdag 10 december tijdens de Matinee in de orkestruimte van de Metropolitan Opera in New York City, en van daaruit leidt hij een uitvoering van het muziekdrama Faust van Charles Gounod (1818-1893).
Het libretto stamt van Jules Barbier (1822-1901) en Michel Carré (1819-1872); als basis daarvoor diende het drama Faust, het meest befaamde opus van Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832).
De oorspronkelijke versie werd op 19 maart 1859 in het Théâtre Lyrique te Parijs gerealiseerd onder de titel Faust et Marguérite; een jaar daarna te Straatsburg, maar daar met toevoeging van recitatieven die in de plaats kwamen van de gesproken teksten.
In 1861 is in Darmstadt een Duitse versie in première gegaan, en nog in hetzelfde jaar in Dresden, maar dan onder de titel Margaritha. In Duitse opvoeringen is die titel tot op de huidige dag gehandhaafd, ter onderscheiding van de tragedie van Goethe. Daarna zijn nog diverse Duitse vertalingen op de planken gebracht, verspreid over het daarbij behorende taalgebied. In 1869 heeft Gounod dit muziekdrama omgewerkt tot een Grand Opéra, met toevoeging van recitatieven. Voorts heeft de componist het beroemde Soldatenkoor ingelast.

Te volgen op tal van radiozenders
Als het Matinee-tijd is in New York City, dan is het in onze contreien reeds avond, en dat blijkt direct uit het tijdstip waarop deze opera in Europa wordt uitgezonden via meerdere radiozenders tegelijkertijd. Omstreeks 19:00 uur onze tijd kan men deze Faust meebeleven via de Nederlandse zender Radio 4, in het NTR-programma Opera live; alsmede via de Duitse radiozender NDR Kultur Live aus der Metropolitan Opera New York; en in Opera on 3 ─ Live from the Met van de Britse zender BBC Radio 3.

Emma di Resburgo van Giacomo Meyerbeer in Thursday Opera Matinee van BBC Radio 3

2011-12-07T14:04:00.000-08:00

Componist Giacomo Meyerbeer.

Afternoon on 3
In het regelmatig uit te zenden programma Afternoon on 3 van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 wordt op donderdag 8 december, tussen 15:00 uur en 17:30 uur onze tijd, een uitvoering gegeven van het muziekdrama in twee bedrijven Emma di Resburgo uit 1819 van Giacomo Meyerbeer (1791-1864). Dat gebeurt in een nieuwe aflevering van de reeks Thursday Opera Matinee in het kader van dat middagprogramma.
Het libretto is afkomstig van Gaetano Rossi (1774-1855), een man die zijn carrière als librettist was gestart als huisauteur van het Venetiaanse theater La Fenice. Later was hij Regisseur in Verona, en vanaf 1810 was hij auteur voor het theater van Napoleon I. Onder de talrijke libretti van zijn hand zijn er drie geschreven voor Rossini, twee voor Donizetti, en enkele stuks voor Johannes Mayr (1763-1845) en Giovanni Pacini (1796-1867).
De eerste opvoering van Emma di Resburgo werd gerealiseerd op 26 juni 1819 in het Teatro San Benedetto in Ventië. Een jaar later werd deze opera opgevoerd in Dresden, en in 1829 te Barcelona.
In een Duitse vertaling werd dit muziekdrama in 1820 zowel in Berlijn alsook in Wenen voorgesteld. In 1821 werden er eerste voorstellingen gegeven in Boedapest, Brünn, en ook nog in Warschau, maar aldaar in een Poolse versie.

Glucks Orfeo ed Euridice in WDR-programma Bühne: Radio op zondag 4 december

2011-12-03T02:46:00.000-08:00

Opera in drie bedrijven
De regionale Duitse radiozender WDR3 heeft als vaste onderdeel van de programmering op de zondagavond de reeks Bühne:Radio. De aflevering van zondag 4 december biedt u de gelegenheid te luisteren naar het muziekdrama in drie bedrijven Orfeo ed Euridice uit 1762 van Christoph Willibald von Gluck (1714-1787). Het libretto stamt uit de koker van Ranieri da Calzabigi. [1]
Deze opera is in wezen de enige van deze componist welke tot op de huidige dag in het repertoire van het muziektheater een vaste plaats heeft weten te behouden.

Met Kammerorchester Carl Philipp Emanuel Bach
Uitvoerenden zijn het Kammerorchester Carl Phlipp Emanuel Bach, geleid door Hartmut Haenchen. Medewerking wordt verleend door het Rundfunkchor Berlin. Vocale solisten zijn onder anderen Jochen Kowalski (alt en/of mezzo countertenor), Dagmar Schellenberg (sopraan) en Christian Fliegner (jongenssopraan van het Tölzer Knabenchor).
Uitzending is tussen 20:05 uur en 22:00 uur.
__________
[1] Ranieri de Calzabigi (1714-1795) schreef weliswaar een originele Italiaanse tekst, doch daarbij gaat het om een overzetting in enigerlei vorm van een Franse bewerking van een stuk met de titel Moline door Johann Daniel Sander (1759-1825), boekhandelaar, auteur, uitgever en componist.
__________
Afbeelding: Buste van Christoph Willibald von Gluck door Jean-Antoine Houdon (1741-1828). Het stuk bevindt zich in het Cleveland Museum of Art. Foto in 2008 genomen door bezoeker, zonder problemen van de zijde van het museum in kwestie: daar mocht algemeen worden gefotografeerd.

Tsjajkovski's Jevgeni Onjegin door English National Opera in 'Opera on 3' van BBC Radio 3

2011-11-25T19:02:00.001-08:00

Op zaterdag 26 november presenteert de Britse cultuurzender BBC Radio 3 in een aflevering van het programma 'Opera on 3' een versie van het muziekdrama Jevgeni Onjegin van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893) door de English National Opera. Koor en orkest van dat instituut worden voor deze gelegenheid geleid door dirigent Edward Garner.De rollen worden gespeeld en gezongen door
Audun Iversen (baritone) als Jevgeni Onegin
Amanda Echalaz (soprano) als Tatjana
Toby Spence (tenor) als Lenski
Brindley Sherratt (bass) als Prince Gremin
Claudia Huckle (mezzo-soprano) als Olga
Diana Montague (mezzo-soprano) als Madame Larina
Catherine Wyn-Rogers (mezzo soprano) als Filipjevna
David Stout (baritone) als Zaretski
Het programma, dat wordt uitgezonden vanaf 19:00 uur onze tijd, zal worden geïntroduceerd door Martin Hanley.

Meer over dit muziekdrama kunt u lezen in een bijdrage van 10 januari 2009, opgenomen op de Nederlandse cultuurwebsite van het fin de siècle, All art is quite useless van Rond1900.nl.

Bizets Carmen via Arte-tv: van opening van het seizoen 2009 in de Scala van Milaan

2011-11-21T02:05:00.000-08:00

Emma Dante. Foto van
Carmine Maringola, op
Emma Dante's officiële website.

Vandaag, de dag waarop de geniale Duitse dichter Heinrich von Kleist (1777-1811), samen met een ongeneeslijk zieke vriendin, Henriette Vogel (1780-1811), exact tweehonderd jaar geleden een einde aan zijn leven maakte, vertoont Arte-televisie de voorstelling Carmen, zoals die op 7 december 2009 in de Italiaanse stad Milaan in de enscenering van Emma Dante in première is gegaan, en wel op de naamdag van de schutspatroon van deze stad, de heilige Ambrosius.
Pas zo'n drie maanden na de eerste voorstelling van het concert- en opera-seizoen in de meeste culturele centra ─ het opera-seizoen 2009-2010 van start met Carmen uit 1875 van de Franse componist Georges Bizat (1838-1875). Deze schreef weliswaar zo'n vijfentwintig muziekdrama's, doch alleen De Parelvissers uit 1863 en Carmen hebben repertoire gehouden.
Het lijkt ons eerlijk gezegd niet nodig de handeling in dat muziekdrama hier opnieuw te verklaren. Daartoe verwijzen we naar een eerder artikel op deze site. We halen we Heinrich von Kleist aan, omdat die in het epigram getiteld Das frühreife Genie aan deze opera refereert:
"Nun, das nenn ich ein frühgereiftes Talent doch! bei seiner Eltern Hochzeit bereits hat er den Carmen gemacht."
Zoals gebruikelijk met opera's die via Arte-televisie worden uitgezonden, is ook Carmen uit het seizoensprogramma van de Scala ─ dat nu bijna twee jaar geleden is gestart ─ slechts eenmalig via die zender te zien, en wel op maandag 21 november, tussen 20:15 uur en 23:00 uur.
De muzikale leiding heeft Daniel Barenboim.

La Somanambula uit 1831 van Bellini op BBC Radio 3 vanuit Covent Garden

2011-11-19T02:15:00.001-08:00

Inscriptie op de grafsteen van de componist in de kathedraal van
Catania, met daarop het begin van de aria uit La Somnambula.

In 'Opera on 3'
De Britse cultuurzender BBC Radio 3 presenteert op zaterdag 19 november, vanaf 19:00 uur, een opvoering van het muziekdrama La Somnambula uit 1831 van de Italiaanse componist Vincenzo Bellini (1801-1835). Het libretto daarvoor stamt van Felice Romani (1788-1865).
De première werd gerealiseerd op 6 maart 1831 in de Scala van Milaan.

De handeling
Het verhaal speelt zich af in een Zwitsers dorp in het begin van de negentiende eeuw. De wees Anima ─ sopraan ─ is de bruid van de jonge grondbezitter Elvino ─ tenor ─ die op zijn beurt het object van begeerte is de herbergierster Lisa ─ eveneens sopraan.
Elvino koestert gevoelens van jaloezie ten opzichte van Graaf Roldofo ─ bas ─ die, eenmaal teruggekeerd op zijn geboortegrond, zijn intrek heeft genomen in de herberg. Elvino´s jaloezie lijkt terecht, als Anima 's nachts in de kamer van de graaf wordt aangetroffen. Doch die kan snel aantonen dat het om een misverstand gaat door te bewijzen dat Anima al slapend bij hem is beland.

Mijlpaal in de operageschiedenis
De versie van dit muziekdrama die in 1957 in de Milanese Scala werd opgevoerd met Maria Callas (1923/1977) in de titelrol, onder regie van Luchino Visconti (1906-1976) werd gepresenteer, is een mijlpaal in niet alleen de geschiedenis van deze opera, maar tevens in die van Maria Callas, de Scala en regisseur Visconti.

Verdi's minder bekende muziekdrama Oberto is te volgen in 'Opera live' op Radio 4

2011-11-18T22:25:00.000-08:00

Niet alledaagse Verdi-opera
Oberto, Conte di San Bonifacio is een muziekdrama in twee bedrijven van Giuseppe Verdi (1813-1901), op een libretto van Antonio Piazza, dat werd gereviseerd door Temistocle Solera (1815-1878). De eerste uitvoering werd gerealiseerd in Milaan op 17 november 1839.

Librettist Temistocle Solera.

De handeling speelt in de dertiende eeuw. De bruiloft van Amiza ─ mezzosopraan ─ en Riccardo, Graaf van Salinguerra ─ tenorpartij ─ is aanstaande.
Plotsklaps verschijnen daar Leonora ─ sopraan ─ en haar vader Oberto, Conte di Bonifacio, die is teruggekeerd uit ballingschap ─ bas ─ ten tonele. Leonora bekent de aanwezigen dat zij door Riccardo werd verleid, waarop vader Oberto die euveldader voor een duel uitdaagt. Daarin legt de graaf van Bonifacio helaas het loodje. Daarop verlaat Riccardo het land en schenkt hij al zijn bezittingen aan Leonora.
Op basis van hetzelfde libretto hebben nog andere Italiaanse componisten, heel snel na Verdi, een muziekdrama gecomponeerd: Federico Ricci (1809-1877) in 1841 en Achille Graffigna (1816-1896) in 1842.

Uitvoering op Radio 4
Dit muziekdrama wordt uitgezonden op zaterdag 19 november in het programma 'Opera live' van Radio 4 in een uitvoering door het Orchestre National de France en het Koor van radio France, onder leiding van Carlo Rizzi.
Vocale solisten zijn onder anderen: Michele Perturi (Oberto); Maria Guleghina (Leonora); Ekaterina Gubanova (Amiza); Fabio Sartori (Riccardo).

Opernkonzert van NDR Kultur deze week over de muziekdrama's van Carl Maria von Weber

2011-11-16T13:39:00.001-08:00

Componist Carl Maria von Weber.

Een van de Duitse muziekgenieën
In het programma Opernkonzert van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur wordt de aflevering die deze week op donderdag 17 november, tussen 20:05 uur en 22:00 uur, zal deze keer aandacht worden besteed aan de muziekdrama's van de Duitse, in Eutin geboren, componist Carl Maria Friedrich Ernest von Weber (1786-1826). Hij is niet alleen bekend gebleven door zijn internationaal nog altijd hoog in aanzien staande opera Der Freischütz, ontstaan in de jaren 1817-1821, maar tevens vanwege Peter Schmoll uit de jaren 1801-1802, en Abu Hassan uit 1810-1811. Minder algemeen bekend zijn Silvana uit 1808-1810 en Euryanthe uit de periode 1822-1823.

Oorspronkelijke partituur van Der Freischütz

Tien opera's in totaal
In totaal schreef Weber tien opera's: de eerste, Die Macht der Liebe und des Weins in 1799, toen hij dertien jaar was; de laatste, Oberon, ontstaan in zijn beide laatste levensjaren: 1825-1826.
Oberon geniet ook nog steeds grote bekendheid, niet in de laatste plaats vanwege de ouverture, die nog steeds menig concertprogramma opent. De figuur Oberon vinden we, naast Titania, in de komedie Een Midzomernachtsdroom uit 1595 van William Shakespeare (1564-1616).

Vijfentwintig jaar geleden stierf Rudolf Schock; Opernkonzert herdent hem op 10 november

2011-11-09T10:04:00.000-08:00

Een kwart eeuw aan de andere kant
Opernkonzert is een vast onderdeel van de programmering van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur. In de aflevering die op donderdag 10 november zal worden gepresenteerd tussen 20:05 uur en 22:00 uur wordt een portret geschetst van de Duitse tenor Rudolf Schock, geboren in 1915 men overleden op 13 november 1986.
De aflevering met dit portret heeft een zeer lange titel: Singen war mir eine selbstverständliche Gemütsäußerung ─ Erinnerungen an Rudolf Schock, zum 25. Todestag.

Eigen herinnering
Ik heb ook herinneringen aan Rudolf Schock, en die getuigen van een afkeer van het feit dat de man, die medio jaren zeventig van de vorige eeuw reeds lang was uitgezongen: hij perste er alleen nog een falsetje uit, maar meer ging niet, en toch werd hij uitzinnig toegejuicht. Ik schreef dat op in de recensie, met het gevolg dat de hoofdredactie van de krant waarin die recensie verscheen in de nacht uit bed werd gebeld met de mededeling dat men weliswaar gereformeerd was en uitsluitend op christelijke grondslag oordeelde, maar dat als men mij voor de wielen kreeg, ik zou worden doodgereden. Echt christelijk met een zeer zware CH/G aan het begin.

Ontwikkeling
In zijn geboorteland groeide Rudolf Schock uit tot meer dan een opera-tenor. Hij vulde zijn repertoire aan met operettes en, wat nog weer veel minder aantrekkelijk was, met schlagers.
Als filmacteur kreeg hij onder meer bekendheid door de rolprent over het leven van de zeer vermaarde tenor Richard Tauber: Du bist die Welt für mich.
__________
Een goede foto is te vinden op deze site, met de terechte titel tenorschok, want het was gedurende iets meer dan zijn laatste decennium altijd weer een hele schok de man te moeten aanhoren.

De zwarte domino van Auber in een Duitse versie op de Duitse zender WDR3 in Bühne: Radio

2011-11-06T04:24:00.000-08:00

Daniel-François-Esprit Auber.

Der schwarze Domino luidt de titel van de Duitse versie van het muziekdrama Le Domino noir uit 1837, van de Franse componist Daniel-François-Esprit Auber (1782-1871), die tevens een vooraanstaand muziekpedagoog was. Zijn naam is vooral blijven voortbestaan door twee van zijn relatief talrijke opera's, waarvan er soms meerdere in één en hetzelfde jaar in première zijn gegaan. La Muette de Portici uit 1828 en Fra Diavolo uit 1829-1830 hebben zijn bekendheid binnen het kader van het muziekdrama tot op de huidige dag overeind gehouden.
Le Domino noir is een opera in drie bedrijven, op een libretto van de Franse dramaturg Auguste-Eugène Scribe (1791-1861). De eerste opvoering werd gerealiseerd in de Opéra Comique te Parijs, op 2 december 1837.
La Muette de Portici is in de hoofden van veel liefhebbers van de (Nederlands/Belgische) geschiedenis blijven hangen, aangezien de Belgische onafhankelijkheid eraan is verbonden.
Na een opvoering van dit muziekdrama in het Brusselse Munttheater is het tot ongeregeldheden gekomen die er uiteindelijk toe hebben geleid dat de Belgen zich van de Nederlanden hebben losgeweekt.
Deze opera wordt gespeeld in het programma Bühne: Radio, een vast onderdeel van de uitzendingen van de West-Duitse WDR3. Het geheel zal worden gerealiseerd door de vocale solisten Shumi Jo, Isabelle Vernet, Bruce Ford, Patrick Power, Martine Olmeda, Jules Bastin, Doris Lamprecht, Jocelyn Taillon en Gilles Cachemaille. Zij worden instrumentaal begeleid door het English Chamber Orchestra onder leiding van Richard Bonynge.

Ponchielli's La Gioconda wordt uitgevoerd tijdens de ZaterdagMatinee van 15 oktober

2011-10-14T11:48:00.000-07:00

Op 15 oktober begint de ZaterdagMatinee van de NTR via Radio 4 ─ ook deze keer met de toevoeging live ─ ruimschoots eerder dan gebruikelijk: om 12:00 uur. Uitgevoerd ─ maar wel concertante ─ wordt het muziekdrama La Gioconda uit 1876 van Amilcare Ponchielli (1834-1886). Het libretto stamt van Arrigo Boito (1842-1918), die dit onder het anagram-pseudoniem Tobio Gorrio heeft gerealiseerd, op basis van het toneelstuk Angelo, tyran de Padoue van Victor Hugo (1802-1885).
Het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor, aangevuld met het Nationaal Jongenskoor, staan onder leiding van Bruno Bartoletti. Solistische medewerking wordt verleend door Eva-Maria Westbroek (sopraan), Riccardo Massi (tenor), Luciana D'Intino (mezzosopraan), Paolo Gavanelli (bariton), Diogenes Randes (bas), en anderen.
__________
Afbeelding: De Italiaanse componist Amailcar Ponchielli.

Harry Kupfer regisseert Katja Kabanova van Leos Janácek bij Opera Zuid

2011-10-12T06:44:00.001-07:00

Naar Aleksandr Ostrovski

De grootmeester van de Russische
toneelkunst: Aleksandr Ostrovski.

Op vrijdag 18 november, goed vijf weken na heden, wordt in het Theater aan de Vrijthof in Maastricht de eerste voorstelling gegeven van tien ─ verspreid over de beide laatste maanden van het jaar ─ door Opera Zuid van het muziekdrama Katja Kabanova uit de jaren 1920-1921 van de geniale Tsjechische muziekmeester Leos Janácek (1854-1928), die zelf het libretto schreef op basis van het toneelstuk Het onweer (Russisch: Groza; Engels: The storm) uit 1859, één van de bijna vijftig oorspronkelijke toneelstukken van de Russische tegenhanger van één van Frankrijks grootste dramaturgen: Molière: Aleksandr Ostrovski (1823-1886).
Deze letterkundige kan worden beschouwd als de toneelschrijver bij uitstek uit de geschiedenis der Russische letteren, zoals Aleksandr Poesjkin (1799-1837) mag worden beschouwd als de grootste dichter uit diezelfde letteren.

Heroisch, Hartstochtelijk en Hormonaal
Het thema dat Opera Zuid in het seizoen 2011-2012 hanteert, luidt Heroïsche, Hartstochtelijke en Hormonale Vrouwen. Om het tragische lot van een vrouw in het tsaristische Rusland over het voetlihct te brengen, met een hopelijk nog grotere dramatiek dan in een toneelstuk sec aan de toeschouwers kan worden overgebracht, is Katja Kabanova onder de meesterhand van Janácek tot de meest oprecht denkbare gevoelserupties op het hoogst denkbare niveau opgestuwd, en ─ vooropgesteld dat de regie zich niet te buiten gaat aan tegenwoordig bijna verplichte, en ook nog eens als modern gekwalificeerde, doch niet zelden door fantasieloosheid uitmuntende ─ presentatie; zeg maar gerust: zich daartoe niet laat verleiden, dan kan Katja Kabanova een doorslaand succes worden. Mede daardoor is de naam Harry Kupfer in combinatie met deze productie een vakman, die we vanaf deze plek vol overtuiging toeroepen: noblesse oblige.

Komische opera van Anton Urspruch: Das Unmöglichste von Allem uit 1897

2011-10-08T20:24:00.000-07:00

De laatromantische, Duitse componist
Anton Urspruch. Foto uit 1895.

Bijna totaal vergeten
In het programma Bühne:Radio van de Duitse regionale zender WDR3 wordt, tussen 20:05 uur en 23:00 uur, de komische opera Das Unmöglichste von Allem uit 1897 uitgezonden. Het is een werk van de inmiddels bijna volkomen in vergetelheid geraakte Duitse componist Anton Urspruch (1850-1907), die ooit als een vooraanstaande vertegenwoordiger van de Duitse laatromantiek werd beschouwd, en dat, objectief gezien, nog altijd is.'

Spaanse oorsprong
Het libretto van dit laatste van zijn beide muziekdrama's ─ drie bedrijven met een Proloog ─ stamt van de componist zelf en is gebaseerd op een stuk van de Spaanse toneelschrijver en dichter Lope de Vega, die in Madrid werd geboren, getogen en er tevens de laatste adem uitblies (1562-1635).

De eerste uitvoering werd gerealiseerd op 5 november 1897 te Karlsruhe, nog in hetzelfde jaar volgde een opvoering te Darmstadt, waarna het drama aan talrijke Duitse theaters werd voorgesteld. In 1899 was Praag aan de beurt.

Radio-uitvoering
Het Orchester des Sorbischen Nationalensembles Bautzen wordt geleid door Israel Yinon. Onder de vocale solisten komen we, onder anderen, de volgenden tegen:
Rebecca Broberg en Roberet Wilhelm Fendl; Ana Maria Pinto en Caterina Maier; Matthias Grätzel en Ralf Sauerbrey, alsmede Johannes Föttinger.

Op onze zustersite Muziek en mensen zullen we dezer dagen een portret van de man voorstellen.

Der Jakobiner van Antonín Dvorák zaterdagavond in Opera live op Radio 4

2011-10-07T10:24:00.001-07:00

We hikten even aan tegen de door de VPRO Gids genoemde titel van een muziekdrama van Antonín Dvorák (1841-1904): Jakobin schreef dit, op de radiopagina's in ijltempo degenererend medium. Bedoeld is echter Der Jakobiner uit 1889, dat op zaterdag 8 oktober, 's avonds tussen 19:00 uur en 23:00 uur in het programma Opera live door Radio 4 zal worden uitgezonden.
De uitvoerenden zijn Koor en orkest van de Nationale Opera Praag, aangevuld met solisten; de algehele leiding heeft Tomás Netopil.

Naar een verhaal van Alois Jirásek
Dit muziekdrama werd gerealiseerd op een libretto van Marie Cervinkova-Riegrová, die zich heeft gebaseerd op een vertelling van Alois Jirásek (1851-1930).
Hoewel de eerste schetsen reeds in 1881 gereed waren, werd de première pas gegeven op 12 februari 1889 in Praag; het zou relatief lang duren voordat er een Duitse versie zou worden gerealiseerd: dat gebeurde in 1931 in Teplitz-Schönau; een versie van Heller und Grab. Pas in 1978 werd het drama opnieuw gespeeld, deze keer in het beroemde operahuis van Zürich. Twee jaar later werd Der Jakobiner, in een nieuwe vertaling van Kurt Honolka (1913-1988) in de Oostenrijkse stad Graz voorgesteld.

De handeling
Bohus (rol voor een bariton), de zoon van een graaf (gezongen door een bas), keert samen met zijn vrouw Julia (sopraan) terug uit ballingschap. Maar in die tussentijd werd Bohus door derden bij zijn vader zwart gemaakt: hij zou als Jacobijner door het leven gaan. Daarom wil papa hem onterven. Met behulp van de schoolmeester Benda (partij voor tenorstem) slaagt Julia erin de graaf van zijn onjuiste opvattingen te overtuigen en het daaraan verbonden voornemen in te trekken.
__________
Afbeeldingen
1. Geboortehuis van de Tsjechische componist Antonín Dvorák.
2. De Tsjechische auteur Alois Jirásek. Schilderij van Jan Vilimek (1860-1938).

Il corsaro van Giuseppe Verdi, zondagavond via radiozender WDR3

2011-09-27T23:17:00.001-07:00

Illustratie uit de eerste Canto van Byrons
gedicht The corsair. Staalgrvure van
Edward Finden, naar een tekening
van Henry Warden.

Relatief weinig bekend
Een niet zo dikwijls opgevoerd muziekdrama van Giuseppe Verdi (1813-1901), Le corsaire, uit 1848, is op zondag 2 oktober ─ tussen 20:05 uur en 22:00 uur ─ te beluisteren in het programma Bühne: Radio van de regionale Duitse zender WDR3. Het gaat hierbij om een opname die is gemaakt van een optreden in het Konzertmuseum.
Uitvoerenden zijn het koor van de Staats Muziekacademie van Minsk en het Rundfunkorchester Köln van de Westdeutsche Rundfunk, onder leiding van Carlo Montanero. Vocale solisten zijn Giuseppe Varano, Elena Mosuc, Sebastian Catana, Maria Guleghini en Adrian Sampetrean.

Het verhaal
Het libretto van De Corsicaan is afkomstig van de Italiaanse auteur Francesco Maria Piave (1810-1876), die zich heeft gebaseerd op het gedicht The corsair van George Gordon Lord Byron (1788-1822).
De première werd gerealiseerd op 25 oktober 1848 in Triëst, met vocale vermaardheden uit die dagen. In 1971 werd Il corsaro weer in het repertoire van de Opera van Venetië opgenomen.
Corsaro Corrado (partij voor een tenor) laat zijn geliefde Medora (sopraan) achter, en trekt vanaf zijn eiland in de Aegeïsche Zee op tegen Pasja Seid (bariton). Tijdens die onderneming raakt de Corsaro in gevangenschap, waaruit hij echter wordt bevrijd door Gulnara (sopraan) nadat deze de pasja heeft gedood.
Als die beiden op het eiland van Corrado terugkeren, blijkt Medora op sterven te liggen, waarna de man zich in zee stort.

Don Giovanni rechtstreeks vanuit de Hamburgische Staatsoper

2011-09-18T03:52:00.000-07:00

Lorenzo da Ponte, librettist van
onder meer opera's van Mozart.
Portret door Samuel Morse (1791-1872).

Eén van de veelgespeelde muziekdrama's in het vaste repertoire van de Hamburgische Staatsoper is Don Govanni, KV 527, muziekdrama in twee bedrijven op een libretto van Lorenzo da Ponte (1749-1838), van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), voor het eerst opgevoerd in 1787 te Praag: op 14 oktober ter gelegenheid van het huwelijk van een nicht van de keizer, en pas officieel op de 29ste van die maand.

Zelf heb ik er, in het kader van een uitgebreide reportage voor enkele printmedia, een voorstelling van gezien begin 1977, het seizoen van het 350-jarig bestaan van dat instituut. Toen moest worden geïmproviseerd doordat de decors en kostuums bij een brand in het magazijn waren verwoest. Gelukkig kon men die attributen van een collega-operahuis te leen krijgen.

De huidige, ongetwijfeld nieuwe, versie wordt op zondag 18 september rechtstreeks uitgezonden door de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, tussen 18:00 uur en 21:30 uur.
Uitvoerenden zijn koor en orkest van genoemd operahuis onder leiding van de vaste dirigent Simone Young.

Giacomo Puccini's triptiek vol gruwelkitsch; deze keer vanuit Covent Garden te Londen

2011-09-16T03:15:00.000-07:00

Drie relatief korte opera's

In het programma Opera on 3 van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 wordt, op zaterdag 17 september vanaf 19:20 uur onze tijd tot ongeveer 23:30 uur, Il trittico uit 1918 van Giacomo Puccini (1858-1924) uitgezonden. Elk van de onderdelen van deze trilogie, Il Tabarro, Suor Angelica en Gianni Schicchi (1918) bestaat uit één bedrijf. Het geheel is in de Metropolitan Opera von New York in première gegaan op 14 december 1918.Er is geen sprake van één libretto, maar van drie. Het eerste is van Giuseppe Adami (1878-1946), de twee overige stammen uit de koker van Giovanni Forzano (1884-1970). Gianni Schicchi is gebaseerd op het eerste deel van de Divina Commedia (Goddelijke Komedie) van Dante Alighieri (1265-1321): (Inferno) uit 1309.

Antonio Pappano. Foto IMG artists.

Uitvoerenden
Solisten, koor en orkest van The Royal Opera House Covent Garden te Londen worden gedirigeerd door Antonio Pappano.
Zoals het vrijwel het gehele oeuvre dat Puccini voor het muziektheater heeft geconcipieerd vormen ook deze drie operaatjes een conglomeraat van de vreselijkste gruwelkitsch, en is de graad van eventuele draaglijkheid volstrekt afhankelijk van de kwaliteit van de zangers is aria's, duetten en wat dies meer zij.

Der Freischütz in concertante uitvoering tijdens BBC Prom vanuit de Albert Hall in Londen

2011-09-06T23:36:00.001-07:00

John Elliot Gardiner in 2006, in de
St. Martinikirche, Braunschweig.

Het is dit jaar twee eeuwen geleden dat in Duitsland het Gespensterbuch van Johann A. Apels (1771-1816) en Friedrich Laun (1770-1849) is verschenen. Een verhaal daaruit is door Johann Friedrich Kind (1768-1843) bewerkt tot libretto voor het muziekdrama Der Freischütz van Carl Maria von Weber (1786-1826).
De eerste uitvoering werd gegeven op 18 juni 1821 in het Berliner Schauspielhaus an Gendarmenmarkt. Drie jaar later werd deze opera in Parijs voorgesteld in een Franse bewerking, en in 1841 nogmaals, maar toen met recitatieven van Hector Berlioz (1803-1869). In 1961 werd Der Freischütz in Essen in het repertoire opgenomen, maar met een nieuw libretto van Stefan Andres (1906-1970).
De concertante uitvoering vanuit de Londense Albert Hall, op vrijdag 9 september, vanaf 20:30 uur onze tijd, zal worden gerealiseerd door diverse solisten, het Monteverdi Choir en het Orchestre Révolutionnaire et Romantique onder leiding van John Eliot Gardiner. We krijgen de Franse bewerking door Berlioz te horen, als we gaan luisteren.
In de pauze van 22:00 uur tot 22:20 uur (eveneens onze tijd) wordt het programma uitgezonden Proms Plus; daarin valt een gesprek te beluisteren met John Eliot Gardiner.
Voor nadere gegevens over de inhoud van dit muziekdrama zij verwezen naar een eerder artikel op deze site, gepubliceerd op 3 april 2009. Het laatste onderdeel daarvan gaat eveneens over de inhoud van dit muziekdrama.

Dramatische muziek in de optiek van Friedrich Nietzsche; uit Menschliches, Allzumenschliches

2011-08-25T11:17:00.000-07:00

Dramatische Musik
Für den, welcher nicht sieht, was auf der Bühne vorgeht, ist die dramatische Musik ein Unding: so gut der fortlaufende Kommentar zu einem verlorengegangenen Texte ein Unding ist. Sie verlangt ganz eigentlich, daß man auch die Ohren dort habe, wo die Augen stehen; damit ist aber an Euterpe Gewalt geübt: diese arme Muse will, daß man ihre Augen und Ohren dort stehenlasse, wo alle anderen Musen sie auch haben.

Uit: Menschliches, Allzumenschliches II (1879)
Friedrich Nietzsche, gestorven heden 111 jaar geleden
(15 oktober 1844 - 25 augustus 1900)
__________
Afbeelding: voorplat van Reclam UB-uitgave 9752:
Günter Figal: Nietzsche ─ Eine philosophische Einführung.
Philipp Reclam jun. Verlag, Stuttgart, 1999. Op het voorplat het olieverfschilderij met portret van Nietzsche door Edvard Munch, uit 1906/1907. Het bevindt zich in het Munch Museum in Oslo.

Minder muziekdrama's in de ether gedurende de talrijke zomer-muziekfestivals

2011-08-19T08:02:00.000-07:00

Vier, en soms zelfs vijf opera's, verspreid over een zaterdagavond ─ al dan niet met doublures ─ zal men in de hoogzomerse etherprogrammering niet gemakkelijk aantreffen: radio, eventueel aangevuld met tv, aangezien tal van de gebruikelijke, in onze streken gemakkelijk te ontvangen zenders, deze weken veel presenteren wat tijdens muziekfestivals, ook al verspreid over Europa, wordt uitgevoerd.

Standbeeld van Mozart te Wenen.

In Nederland heeft dat deze zaterdag, 20 augustus, te maken met de uitzending, via Radio 4, van het Prinsengrachtconcert dat de plaats inneemt van het gebruikelijke programma Opera live van de NTR. BBC Radio 3 geeft de zaterdagavondruimte ook al weken aan de BBC Proms 2011 tot aan de Last Night of the Proms, in plaats van aan Opera on 3, al dan niet Live from the Met.
Desalniettemin kan men op de genoemde zaterdag in de avonduren nog kiezen uit twee muziekdrama's: één in het operaprogramma van de Belgische, Nederlandstalige radiozender Klara ─ beginnend om 20:00 uur ─, en vijf minuten later als het ARD Radiofestival begint via alle onder die overkoepelende zendgemachtigde vallende regionale radiozenders. Het kan vanzelfsprekend ook dat men het ene doet zonder het andere te laten: luisteren kan men naar het muziekdrama op de ene zender, terwijl men een opname maakt van de andere opera. Dit alles alleen als men van al het aangebodene die avond wenst kennis te nemen.
In het geval van de Belgische zender gaat het om La finta giardiniera uit 1774 van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), gezongen door vocale solisten, ondersteund door het symfonieorkest van het Theater De Munt in de Belgische hoofdstad, onder leiding van Johan Nelson.
De genoemde regiozenders van de ARD presenteren een productie van de Bayreuther Festspiele 2011, waar deze zomer een nieuwe enscenering van Tristan und Isolde uit 1865 van Richard Wagner (1813-1883) wordt voorgesteld. De muzikale leiding is in handen van Peter Schneider.
Naast de in onze bijdrage van 5 augustus genoemde namen en de daarbij behorende rollen, komen we nog de mezzsopraan Michèle Breedt en de tenor Arnold Bezuyen tegen, evenals de bariton Martin Snell en de tenor Clemens Bieber.

Richard Wagners Lohengrin vanuit Bayreuth, te zien op Arte-tv

2011-08-14T01:35:00.000-07:00

Lohengrin, de Zwaanridder.

De Zwaanridder
Allerlei grootheden hebben de laatste anderhalve eeuw uitspraken gedaan over Richard Wagner (1813-1883) en diens muziek, en dat waren niet alleen critici, musici en theatermensen. De Amerikaanse journalist van rand en stand die uitstekend kon absorberen, Mark Twain (1835-1910), bereisde delen van ons continent en liet de andere cultuur dan de zijne goed op zich inwerken. Hij nam kennis van het meesterschap van Wagner en was vervolgens van mening dat Wagners muziek beter was dan ze klonk. Kort en krachtig, en voor sommigen iets om eens goed over na te denken.
Op zondag 14 augustus, tussen 17:15 uur en 21:50 uur, presenteert de Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv een uitvoering van het muziekdrama Lohengrin van de meester van Bayreuth. Deze versie, in de regie van Hans Neuenfels, wordt vanuit het Festspielhaus op de groene heuvel te Bayreuth de ether ingestuurd. Het huiskamerbeeldscherm van een grote schare Wagner-liefhebbers zal die late middag en een groot deel van de avond dan ook worden gevuld met beelden van de Zwaanridder en diens avonturen. Het zal zonder twijfel worden ondersteund door geluiden die aan de beelden zijn gekoppeld.

De uitvoerenden
Andris Nelsons dirigeert koor en orkest van de Bayreuther Festspiele. De tenor Klaus Florian Vogt zingt de rol van Lohengrin; Annette Dasch, sopraan, vult het personage van Elsa von Brabant in. Verder komen we de bas Georg Zeppenfeld tegen, evenals de bariton Tómas Tómasson. De mezzosopraan Petra Lang is eveneens van de partij, en dat geldt ook voor de bas Samuel Youn en de tenor Stefan Halbach, en dan mogen we de tenor Willem Van der Heijden niet vergeten; hetzelfde geldt voor Rainer Zaun (bas) en Christian Tscheleblew, eveneens bas.
Deze productie was op zaterdag 13 augustus reeds te horen via de regionale Duitse radiozenders die ressorteren onder ARD/ Das Erste.

Bayreuth 2011: Richard Wagners Tristan und Isolde in Zomeravondconcert op Radio 4

2011-08-05T12:26:00.001-07:00

In het Zomeravondconcert van Radio 4 dat op zaterdag 6 augustus vanaf 19:02 uur wordt uitgezonden, is een opname te horen van een uitvoering in het kader van de Bayreuther Festspiele 2011, van het muziekdrama Tristan und Isolde van Richard Wagner (1813-1883), geschreven in de jaren 1856/1859. De première werd gegeven in 1865 in het huis op de groene heuvel, waar bijna anderhalve eeuw daarna de versie werd voorgesteld die in het Zomeravondconcert op de eerste zaterdag van de maand augustus te beluisteren is.

Koor en orkest van de Bayreuther Festspiele worden geleid door de Oostenrijkse dirigent Peter Schneider (geboren 1939), die is onderscheiden met onder meer de Bayerische Verdienstorden.
De belangrijkste vocale solisten zijn:
Robert Dean Smith ─ Tristan
Robert Holl ─ König Marke
Irène Theorin ─ Isolde
Jukka Rasilainen ─ Kurwenal
Ralf Lukas ─ Melot
____________
Afbeelding: De Oostenrijkse dirigent Peter Schneider.

Het belang van Carl Maria von Weber als componist van onder meer muziekdrama's

2011-08-01T18:36:00.000-07:00

Ets naar het schilderij van Carl Christian
Vogel von Vogelstein (1788-1868).
De componist is hier afgebeeld omgeven
door scènes uit zijn opera Der Freischütz.

De man geldt nog steeds als de schepper van de Duitse romantisch-dramatische muziek bij uitstek, hetgeen vooral is gebleken in zijn opera's Der Freischütz (1817-1821) [1] en Oberon (1825/1826) [2]. Algemeen wordt die Carl Maria von Weber (1786-1826) beschouwd als één der grootste ─ in ieder geval Duitse ─ componisten. Tevens had hij de naam een uitmuntend dirigent en een voortreffelijke pianist te zijn. Ook als schrijver over muzikale kwesties heeft deze kunstenaar zijn sporen ruimschoots verdiend.

Gedurende de werkdagen van de week, beginnend op maandag 1 augustus, wordt elke avond door Radio 4 in het programma Componist van de week aandacht besteed aan wezen en werk van deze meester; elk van de vijf avonden in die week tussen 19:30 uur en 20:00 uur.
_________
[1] De première van Der Freischütz werd op 18 juni 1822 te Berlijn gegeven.
[2] De eerste uitvoering van Oberon werd gerealiseerd op 12 april 1826 in het Royal Theater Covent Garden te Londen waar de componist in die dagen verbleef en op 5 juni overleed, OP de 21ste van die maand volgde de bijzetting in de groeve van de kapel St. Mary van de katholieke kerk Moorfield.

Een zeer uitzonderlijke première in het Wagner-stadje Bayreuth; te zien via ARD/Das Erste

2011-07-30T13:17:00.000-07:00

Israel Chamber Orchestra.

Unieke situatie
In het middagprogramma van de eerste publieke Duitse televisiezender ARD wordt op zondag 31 juli,ktussen 14:30 uur en 15:00 uur, de bijdrage Exclusiv: Eine besondere Premiere uitgezonden. Het betreft hier een optreden van het Israel Chamber Orchestra in het Mekka voor het gros der wereldwijd verspreide liefhebbers van (de muziek van) Richard Wagner (1813-1883): het Festspielhaus op de groene heuvel van het doorgaans relatief slaperige stadje Bayreuth. Het ensemble in kwestie verzorgt daar niet alleen maar een concert, het zal er ─ geheel in overeenstemming met de traditie van dat Festspielhaus ─ stukken van Wagner spelen.

Ophef
De aankondiging, verleden jaar, dat dit concert door het kamerorkest uit Israël zou worden gegeven, veroorzaakte veel ophef in het land van herkomst, zoals dat altijd het geval is wanneer de naam Wagner valt, en helemaal als die vermelding samen opgaat met een gepland concert. Het is dan ook zeker niet alledaags dat er muziek van Richard Wagner in Israël ten gehore zal worden gebracht. Ruim een kwart eeuw geleden presenteerde Zubin Mehta muziek van Wagner in Tel Aviv, grotendeels begeleid door reacties van intense woede, onbegrip en deels oprecht verdriet.

Twee pijlers
Die bezwaren rusten op twee pijlers van doorslaggevende betekenis: de musicus Wagner die de lievelingscomponist was van Hitler, en de mens Wagner die een fervente antisemiet was.
Het zijn dan ook dikwijls buitenlanders die Wagner komen spelen in Israël, en nog altijd biedt dat aanleiding tot ordeverstoring.
Nu het Israel Chamber Orchestra deze stap wenste te zetten, leidde dat er tevens toe dat een camerateam beschikbaar kwam om die reis en het verblijf in Bayreuth, alsook het concert zelf te registreren.

Muziekdrama Telemaco van Gluck, zaterdagavond op de Duitse regionale radiozenders

2011-07-30T01:45:00.001-07:00

Christoph Willibald von Gluck.
Buste door Jean-Antoine Houdon
(1741-1828). Bevindt zich in het
Cleveland Museum of Art.

In het ARD Radiofestival 2011, onderdeel Oper, wordt op zaterdag 30 juli, vanaf 20:00 uur, door de regionale Duitse radiozenders die onder ARD/Das Erste vallen, een uitvoering gerealiseerd van het muziekdrama Telemaco, ossia L'isola di Circe van Christoph Willibald von Gluck (1714-1787).

Marco Coltellini (1719-1777), die niet alleen librettist, maar tevens het vak van drukker beoefende, schreef de tekst op basis van een drama van Carlo Sigismondo Capece (1652-1728).

Het muziekdrama werd geschreven ter gelegenheid van het huwelijk van de toekomstige keizer Joseph II met Prinses Maria Josepha van Beieren. De première werd op 30 januari 1765 te Wenen, in het vermaarde Burgtheater gegeven.

Uitvoerenden zijn het Freiburger Barockorchester en het Chor des Theaters Basel, onder leiding van Anu Tall, met medewerking van vocale solisten.

BBC Radio 3 met programma The essay: vijf avonden een kwartier over Passion for opera

2011-07-24T13:34:00.000-07:00

In het programma The essay in de week van maandag 25 juli tot en met vrijdag 29 juli, dat gedurende die vijf avonden tussen 23:45 uur en middernacht onze tijd wordt uitgezonden door de Britse cultuurzender BBC Radio 3, is het thema Passion for opera, hetgeen veel uitgebreider is dan het zaterdag jongstleden op deze site aangekondigde programma over passie voor Wagners Ring.
Al die vijf korte bijdragen zullen worden voorgesteld door Tom Sutcliffe (geboren 1956), een man die als journalist en presentator van kunstbijdragen voor de radio.

De bedding van Radio 4 gaat zaterdag 23 juli over de passie voor Richard Wagners Ring

2011-07-23T08:43:00.001-07:00

Hafid Bouazza.

Zaterdag 23 juli wordt de dan meest recente aflevering van het radioprogramma De bedding, van Radio 4, tussen 23:00 uur en middernacht, Passie voor Wagners Ring, geheel gewijd aan de liefde tot en met de onbedaarlijke hartstocht voor de Bayreuther Festspiele en met name de tetralogie Der Ring des Nibelungen van Richard Wagner (1813-1883). De titel van de aflevering in kwestie impliceert immers dat het alleen om de Ring zou gaan. De presentatie van het programma is overgelaten aan de Nederlandse schrijver Hafid Bouazza (geboren 1970).
Met grote regelmaat zijn de onderdelen van deze Ring op vooral radiozenders te beluisteren, een enkele keer wordt de gehele Ring binnen een paar dagen uitgezonden, onder meer door Mezzo-televisie. Ook via BBC Radio 3 valt regelmatig een van de vier onderdelen van de tetralogie te beluisteren.

Die verkaufte Braut van Smetana onder Harnoncourt, te beluisteren op NDR Kultur

2011-07-22T03:22:00.000-07:00

Bedrich Smetana

Achtergronden
De Duitse regionale radiozender NDR Kultur biedt op zaterdag 23 juli, vanaf 20:15 uur, een nieuwe aflevering in de reeks ARD Radiofestival 2011 ─ Oper, met daarin een gebeurtenis van het festival Styriarte ─ Die steirischen Festspiele (Festival van Stiermarken), waarin het Chamber Orchestra of Europe onder leiding van Nikolaus Harnoncourt met medewerking van het Arnold-Schönberg-Chor Wien en vocale solisten, een uitvoering realiseren van het muziekdrama Die verkaufte Braut uit 1866/1870 van de Tsjechische componist Bedrich Smetana (1824-1884).
Het libretto stamt van de Tsjechische romancier Karel Sabina (1813-1877). De eerste uitvoering werd gerealiseerd in een tijdelijk theater dat een leemte moest opvullen voordat er in Praag een nieuw, volwaardig theater gereedkwam. Verschillende bronnen noemen verschillende data voor die première, maar alle geleerden zijn het er wel over eens dat dit in 1866 is geweest.

Er was de eerste keer overigens sprake van 'slechts' twee akten met daarin een gesproken dialoog. In 1870 was de complete versie gereed: drie bedrijven met gezongen recitatieven.
Een Duitse versie van Max Kalbeck (1850-1921) werd voor het eerst in 1893 gegeven in het Oostenrijkse Theater an der Wien. Diverse andere Duitse vertalingen zouden in de loop van de twintigste eeuw volgen.

Librettist Karel Sabina.

De handeling
Het verhaal speelt zich af in een dorp in Bohemen omstreeks 1866. Hans (tenor) is verliefd op Marie (sopraan), maar zij is voorbestemd om te worden uitgehuwelijkt aan de zoon van de rijke boer Micha (bariton), de stotterende, onhandige Wenzel (tenor).
Huwelijksbemiddelaar Kezal (bas) grist Marie de reeds door haar ouders ─ Krushina (bas) en Kathinka (alt) ─ ondertekende huwelijksovereenkomst uit handen en gaat ermee aan de haal. Hij slaagt erin Hans zover te krijgen dat hij afziet van zijn 'aanspraak' op Marie: daar krijgt hij 300 Gulden voor.Marie schrikt zich een ongeluk als ze wordt geïnformeerd over de afspraak die Hans met de huwelijksmakelaar heeft gemaakt. Daarom wil ze naar Wenzel toe gaan, maar dan verschijnt Hans weer op het toneel om zijn afkomst nader te verklaren. Hij is de zoon van boer Micha uit een eerder huwelijk en voldoet daarmee aan het in de huwelijksovereenkomst gestelde, zoals afgesproken met de makelaar.

Rossini's Willem Tell wordt zaterdagavond concertant voorgesteld tijdens BBC Proms

2011-07-16T02:13:00.001-07:00

Gioacchino Rossini

Tijdens tweede avond BBC Proms 2011
Om 19:30 uur begint op zaterdag 16 juli op het podium van de onovertroffen Albert Hall in Londen, een uitvoering van het muziekdrama Guillaume Tell uit 1829 van Giacchino Rossini (1792-1868). De uitvoering neemt tot middernacht in beslag; er zijn twee pauzes van twintig minuten. Het geheel is te volgen via de Britse culturele zender BBC Radio 3. Coro e Orchestra dell' Accademia Nazionale di Santa Cecilia Rome onder leiding van Antonio Pappano verzorgen deze tweede avond van de BBC Prom-concerten 2011.
Genoemd muziekdrama telt vier bedrijven; het is gebaseerd op het toneelstuk Wilhelm Tell uit 1804 van Friedrich von Schiller (1759-1805). Drie auteurs hebben gewerkt aan het libretto, al krijgen meestal alleen de twee hieronder eerstgenoemden een vermelding:
Victor-Joseph Etienne, dikwijls genoemd de Jouy, naar zijn geboorteplaats (1764-1846)
Hippolyte-Louis-Florent Bis (1789-1855)
Armand Marrast

Achtergronden
De eerste uitvoering werd gerealiseerd in de Grand Opéra te Parijs, in 1829. Een jaar later werd er een Duitse versie, van Theodor Haupt (1784-1832) gegeven in Frankfurt am Main.
In hetzelfde jaar werd het muziekdrama voorgesteld in Wenen, Londen en Berlijn, en een jaar daarna was New York aan de beurt. Een Italiaanse versie, Guglielmo Tell, werd het operapubliek te Lucca voorgezet.
De laatste opera uit de muzikale koker van het genie Rossini volgt de tekst van Schiller getrouw. Die schrijver heeft de sage uit de dertiende eeuw gedramatiseerd.

Friedrich von Schiller.
Portret uit ca. 1808 (!).
Gerhard von Kügelgen
(1772-1820). Formaat
73 x 61 cm. Te vinden
in het Goethe Museum,
Frankfurt am Main.

De handeling
Aangezien Wilhelm Tell (bariton) geen eerbetoon over heeft voor de hoed van landvoogd Geßler (bas), dwingt deze hem een appel van het hoofd van zijn zoon Jenni (sopraan) te schieten. Nadat Tell dit met succes heeft gedaan, heeft hij met een volgende pijl uit zijn boog de landvoogd gedood. Onderweg, op een boot die hem naar de gevangenis zal brengen, slaagt Tell erin te vluchten. Die twee feiten vormen een mijlpaal in de Zwitserse historie: de stichting van het Zwitserse Eedgenootschap.
Een speciaal onderdeel vormt de liefde tussen Arnold (tenor) en Mathilde von Habsburg (sopraan).

Andere Tell-opera's
Vanaf 1791 hebben diverse componisten deze sage op muziek gezet: André Ernest Modest Grétry (1741-1813) in 1791, Benjamin Weber in 1795, Bernhard Anselm Carr in 1796 en Luigi de Baillou in 1797. Deze ondervonden alle veel belangstelling, vooral die van Grétry, totdat Rossini's Guillaume Tell op het toneel verscheen.

Twee pauzes
Zoals gezegd, wordt de concertante opera-uitvoering twee keer door een pauze onderbroken: de eerste keer tussen 20:35 uur en 20:55 uur, en dan wordt in het pauze-programma BBC Proms Intro een gesprek uitgezonden over het muziekdrama in kwestie: met opera-historicus Benjamin Walton en met Sarah Lenton, die als opera-programmeur is verbonden aan het Royal Opera House te Londen.
Tussen 22:00 uur en 22:20 uur wordt het onderdeel Interval uitgezonden: daarin wordt aandacht besteed aan de Accademia Nazionale di Santa Cecilia. Verder nog een terugblik en een blik vooruit met betrekking tot de BBC Prom-concerten.

Wagners Götterdämmerung in twee afleveringen van Afternoon on 3 van BBC Radio 3

2011-07-14T00:13:00.001-07:00

In het muziekprogramma Afternoon on 3 van de Britse zender BBC Radio 3 wordt op donderdag 14 en vrijdag 15 juli, elk van de beide dagen, een deel van de opera Götterdammerung van Richard Wagner (1813-1883) voorgesteld, en wel zodanig dat het binnen het daarvoor beschikbare tijdsbestek ─ beide dagen tussen 15:00 uur en 17:30 uur onze tijd ─ dat gehele vierde gedeelte van Wagners tetralogie Der Ring des Nibelungen compleet wordt gepresenteerd.
De versie die de luisteraars te horen krijgen, is er één van de Opéra van Parijs.
__________
Afbeelding: Alberich en Hagen in Götterdämmerung. Tekening uit 1911 van Arthur Rackham (1867-1939), een Engelse beeldend kunstenaar, die zich voornamelijk bezighield met het illustreren van boeken.

Jules Massenets Cendrillon vanuit Covent Garden, zaterdagavond in BBC's 'Opera on 3'

2011-07-09T06:26:00.000-07:00

BBC Radio 3 presenteert op zaterdag 9 juli, in het programma Opera on 3 ─ vanaf 19:45 uur onze tijd, tot ongeveer 23:00 uur ─een live registratie uit het Royal Opera House Covent Garden in Londen, van Cendrillon (1899) van Jules Massenet (1842-1912). De opera in kwestie telt vier bedrijven; het libretto stamt van Henri Cain (1857-1937).
Details over dit muziekdrama zijn te vinden in een artikel dat we op deze site hebben gepubliceerd op 11 februari 2008. Naast de daarin genoemde componisten die eveneens een muziekdrama hebben gecreëerd op basis van het Perrault-sprookje, kunnen we nog die uit 1810 van Niccolò Isouard (1775-1818) noemen, alsmede die uit 1750 van Jan Luis Laruette, die uit 1810 van Daniel Steibelt en ten slotte die uit 1826 van Manuel Garcia.

De Vuurengel van Sergej Prokofjev zaterdagmiddag te beluisteren via Radio 4

2011-07-08T20:56:00.000-07:00

Eerdere opname
Op zaterdag 9 juli wordt in het programma van Radio 4 een aflevering van ZaterdagMatinee ─ Uit het archief voorgesteld met daarin De Vuurengel, opus 37 waaraan Sergej Prokofjev (1891/1953) vanaf 1919 met tussenpozen heeft gewerkt, en welk muziekdrama in 1927 zijn definitieve gestalte heeft gekregen.

De Russische schrijver Valeri Brjoessov.
Schilderij uit 1906 door Michail Vroeblj
(1856-1910), die tijdens het werk aan dit
portrtet blind werd. Het is in houtskool
met rood crayon en kalk op het formaat
104 x 70 cm (Tretjakovakaja Galereja).

Het tekstboek, van de componist zelf, is gebaseerd op een verhaal van de Russische schrijver Valeri Brjoessov (1873-1924). Op 14 juni 1928 werd van twee bedrijven een concertante uitvoering gegeven in de Parijse Opéra Garniet, en pas na het overlijden van de componist werd er, opnieuw concertant, op 25 november 1954 een uitvoering gegeven, weliswaar opnieuw in Parijs, maar dan in het théâtre des Champs Elysées. Een jaar daarna, op 29 september, werd er een echte opvoering gerealiseerd in het Teatro La Fenice te Venetië.
Uitvoerenden op Radio 4 zijn het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor onder leiding van Leif Segerstam.

Het verhaal
De handeling speelt zich af in de zestiende eeuw, in en om de stad Keulen. Ridder Rupprecht treft Renata in totale opwinding aan. De oorzaak daarvan ligt in een vergissing: zij meent dat hij graaf Heinrich is, de incarnatie van de engel Madiel, die haar al sedert haar jongste jaren 'bezoekt'.
Rupprecht, die op zijn beurt snel verliefd op Renata is geworden, gaat met haar naar Keulen om Heinrich te zoeken, simpelweg omdat Renata er zeker van is zonder hem niet te kunnen leven. Renata heeft in Keulen een ontmoeting met Heinrich, doch deze wijst haar af. Daarom wil ze dat Rupprecht tegen Heinrich strijdt. Rupprecht delft daarbij weliswaar het onderspit, maar dat zorgt er wel voor dat Renata de zijne wordt. Doch dan beschuldigt ze hem ervan door de duivel te zijn bezeten, en probeert ze hem te doden. Vervolgens gaat ze het klooster in, waar ze voor opperste verwarring zorgt. Daarop wordt ze door de Inquisitie ter dood veroordeeld.
Het leek er al snel op dat de componist zelf niet meer geloofde in een opvoering, aangezien hij de muziek ervan in zijn Derde Symfonie, ontstaan in 1928, heeft verwerkt.

Levenslust en frustratie: componisten die tijdelijk niets meer tot stand brengen

2011-07-06T08:39:00.000-07:00

De nieuwste aflevering van het programma Opernkonzert dat een vast onderdeel vormt van het uitzendingen-schema van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, wordt op donderdag 7 november aanstaande ─ tussen 20:00 uur en 22:00 uur ─ gewijd aan de levenslust van componisten enerzijds en de frustraties, met de daarbij behorende gevolgen aan de andere kant: over artistieke problemen waarmee (ook de beste, beroemdste) componisten soms worden geconfronteerd: het niet in staat zijn iets nieuws te scheppen. Schrijvers en journalisten, die dat verschijnsel ook reeds kennen zolang hun werk bestaat, hadden het tot voor kort over een vel blanco papier dat hen aanstaart.
Lebenslust und Lebensfrust ─ Über Schaffenskrisen berühmter Komponisten, luidt de titel van de aflevering.
De oplossing van probleem in kwestie vereist soms veel fingerspitzengefühl, voorzover daar niet meer bij komt kijken; het is nu eenmaal een uiting van impotentie, die een heel scala aan oorzaken kan hebben, maar die in principe kan worden verholpen.
Hoewel het thema wordt uitgezonden in een opera-radioprogramma, zal het voor iedereen duidelijk zijn dat het fenomeen zich niet alleen voordoet bij componisten die opera's schrijven.

Olympie van Gasparo Spontini in 'Bühne: Radio' van Duitse zender WDR3, zondag 3 juli

2011-07-02T01:47:00.000-07:00

Gasparo Spontini

Lyrische tragedie
De Duitse regionale radiozender WDR3 (Westdeutscher Rundfunk, gevestig te Keulen) wordt op zondag 3 juli, in het programma Buhne: Radio, tussen 20:05 uur en 23:00 uur het muziekdrama Olimpie, tragédie lyrique van Gasparo Spontini (1774-1851) uitgezonden.
Het zal hierbij gaan om een ietwat oudere opname, te oordelen naar de vocale solisten ─ allereerst het echtpaar Julia Varady (geboren 1941) en Dietrich Fischer-Dieskau (geboren 1925), met naast hen Franco Tagliavini (geboren 1934) ─ die in Olimpie optreden.
Olimpie is gebaseerd op de gelijknamige tragedie uit 1763 van Voltaire (François-Marie Arouet: 1694-1778); het libretto stamt van Michel Dieulafoy en Charles Brifault.
De première werd gegeven op 22 december 1819 in Parijs, een Duitse versie van E.Th.A. Hoffmann (1776-1822) kwam in 1821 op de planken in Berlijn. In 1966 werd Olimpie opnieuw in het speelplan van de Milanese Scala opgenomen.

De Franse filosoof Voltaire

Synopsis
Twee personages uit de Griekse antieke mythologie, Cassandre (gezongen door een tenor) en Antigone (vertolkt door een bas) ─ laatstgenoemde heeft ooit een gifdrank voor Alexander de Grote toebereid ─ zijn rivalen in het dingen naar de gunst van Amenaide (een rol voor sopraan).
Als Cassandre de huwelijksvoltrekking voorbereidt, blijkt dat de weduwe van Alexander de Grote verborgen zit achter het masker van priesters Statire (uitgebeeld door een mezzosopraan); die vervloekt Cassandre omdat ze denkt in die persoon de moordenaar van haar man te herkennen. In Amenaide daarentegen ziet ze haar dochter Olimpie.
In het gevecht om de rechtmatige koningsdochter delft Antigone het onderspit en bekent schuld. Olimpie en Cassandre treden daarop in het huwelijk.

Puccini's La Bohème vanuit Covent Garden zaterdagavond op BBC Radio 3

2011-06-30T23:49:00.000-07:00

Giacomo Puccini. Foto uit 1908.

In het programma Opera on 3 van de Britse zender BBC Radio 3 wordt op zaterdag 2 juli vanaf 19:45 uur onze tijd een versie door the Royal Opera House Covent Garden gepresenteerd van La Bohème uit de jaren 1895-1896. In laatstgenoemd jaar was ook de eerste uitvoering, in 1897 werd de Nederlandse première gerealiseerd. Het is één van die gruwelkitsch-muziekdrama's van Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini (1858-1924), die over de gehele aardbol populariteit heeft verworven; helaas niet op basis van kwaliteit, maar vanwege het ontbreken daarvan en het staaltje zwelgen in artistieke onmacht dat de meester van het verisme hier heeft 'neergezet'. Koor en orkest van het genoemde muziek-instituut worden geleid door de uit Litauen afkomstige dirigent Andris Nelsons (geboren 1978).

Opernkonzert van Duitse radiozender NDR Kultur: Het orkest in het middelpunt

2011-06-29T02:18:00.001-07:00

In het programma Opernkonzert waarvan op donderdag 30 juni, tussen 20:00 uur en 22:00 uur, een nieuwe aflevering zal worden uitgezonden ─ Oper ohne Worte oder Wenn das Orchester ins Rampenlicht gerät ─ door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur, is het thema: het orkest als middelpunt van de opera.

Als de vocale soli, de duetten, de terzetten, de koorstukken en wat er verder nog zo speelt dat een belangrijke onderdeel uitmaakt van (bijna elk) muziekdrama en de toeschouwers in het theater evenmin worden afgeleid door een ballet of door (al te) oogverblindende decors, dan wordt het zintuig gehoor geprikkeld door alleen instrumentale elementen.

Dan gebeurt het niet zelden dat de toehoorders een nieuwe ontdekking doen: bij voorbeeld de geniale instrumentator, zoals Giuseppe Verdi (1813-1901), die pas dan goed naar voren komt doordat alleen het orkest aan het woord is. Ook kan het tegendeel blijken, zo getuigen de instrumentale gedeelten in de opera's van bij voorbeeld Giacomo Puccini (1858-1924) van een wanstaltigheid die moeilijk te verteren valt, waar tegenover de aria's, duetten et cetera voor een enigszins aanvaardbaar niveau kunnen zorgen of zelfs van grote vreugde wanneer het optredende stemmenmateriaal hoge kwaliteit bezit. Maar de orkestrale gedeelten kunnen worden gekwalificeerd als gruwelkitsch, en dat is dan in principe nog een vriendelijke betiteling. Helaas is die sfeer overgeslagen naar zoveel toehoorders, overal ter wereld dat we terecht kunnen spreken van een virus van verkitsching.

Tsjajkovski's Jevgeni Onjegin vanuit het Muziektheater Amsterdam, zondag op Nederland 2

2011-06-25T23:49:00.001-07:00

In het Muziektheater te Amsterdam worden, in het kader van het Holland Festival, diverse uitvoeringen gerealiseerd van de opera Jevgeni Onjegin uit 1861 van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893), gebaseerd op het gelijknamige verhaal in verzen van Aleksandr Poesjkin (1799-1837). [1]
De versie die deze maand te beluisteren en te zien valt in bovengenoemde Amsterdamse cultuurinstelling, wordt geregisseerd door de Noorse theaterman Stefan Herheim. Het Concertgebouworkest onder leiding van Mariss Jansons verzorgt de instrumentale begeleiding.

Massale scène uit de productie Jevgeni Onjegin van De Nederlandse Opera in het Muziektheater Amsterdam, in juni tijdens het Holland Festival 2011.

De voorstelling van donderdag 23 juni werd rechtstreeks uitgezonden door Mezzo-televisie; kabelexploitant Ziggo zond dit gebeuren die avond eveneens rechtstreeks uit op het eigen infokanaal. Het zal die versie zijn, welke op zondag 26 juni te zien is op Nederland 2, eveneens in het kader van de 'berichtgeving' met betrekking tot het Holland Festival. Uitzending is op genoemde televisiezender tussen 12:00 uur en 15:00 uur.
Ongetwijfeld zal Mezzo-tv deze voorstelling nog diverse keren herhalen, zoals dat bij die zender te doen gebruikelijk is.'
Er worden, in het kader van het Holland Festival 2011, nog twee voorstellingen van dit muziekdrama gerealiseerd in het Muziektheater Amsterdam: een matinee op zondag 26 juni en een avondvoorstelling op dinsdag 28 juni.
__________
Meer over het muziekdrama in kwestie kunt u vinden in een artikel op de aan onze sites gelieerde fin de siècle-site All art is quite useless van Rond1900.nl, opgenomen op 10 januari 2009.
Een herhaling zal worden uitgezonden op de digitale vierentwintig uurs zender Cultura 24, op zondag 3 juli, tussen 14:00 uur en 17:00 uur.
Het is niet onwaarschijnlijk dat in diezelfde week, overdag en/of in de nachtelijke uren meer herhalingen via die zender zullen volgen, daartoe wordt u hier en nu aangeraden, de Programmagegevens van die website van die zender te raadplegen

__________

[1] Jevgeni Onjegin is onlangs bij Uitgeverij De Papieren Tijger uitgekomen in een nieuwe Nederlandse vertaling, gerealiseerd door Hans Boland. Zie daarover onze berichtgeving, dezer dagen, op onze zustersite Tempel der Letteren.

Henry Purcell: muziekdrama King Arthur woensdagavond in 'Radio 3 live in concert'

2011-06-14T19:37:00.001-07:00

Henry Purcell, geschilderd door
John Closterman (1660-1711)

In het muziekprogramma Radio 3 live in concert, van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, kunt u op woensdag 15 juni, vanaf 20:30 uur luisteren naar een uitvoering van de opera King Arthur or The British Worthy uit 1691 van Henry Purcell (1659-1695).

De Engelse dichter John Dryden,
door Godfrey Kneller (1646-1723)

De pauze wordt gehouden tussen 21:20 uur en 21:40 uur; daarna wordt het programma vervolgd tot ongeveer 23:00 uur.

In het oorspronkelijke werk van Purcell ─ op een tekst uit hetzelfde jaar van de Engelse dichter John Dryden (1631-1700) bestonden slechts twee zangpartijen, voor het overige betroffen alle karakters spreekrollen.
Ruim twee eeuwen na de première van 1691, werd er in het jaar 1897 een nieuwe versie in het programma opgenomen te Birmingham.In de twintigste eeuw werden er opnieuw versies in Londen in het repertoire van een operahuis opgenomen: eerst in 1935, en vervolgens in 1970, de laatste in een nieuwe bewerking van Graham en Ledger. Ook op het vasteland werd King Arthur in enkele operahuizen voorgesteld. Te Bern in 1977 en, in een Duitse versie, te München (1986).
De heidense koning Oswald en de christelijke Britse koning Arthur strijden om de liefde van de blinde koningsdochter Emmeline. Beide koningen worden door goede en kwade luchtgeesten, tovenaars en aardgeesten ondersteund.

The rape of Lucretia van Benjamin Britten maandagavond in 'Radio 3 live in concert'

2011-06-13T02:41:00.000-07:00

Achtergronden
In 1931 werd het Franse stuk Le viol de Lucrèce van André Obey (1892-19) aan het publiek voorgesteld. De in Zwitserland opgegroeide Robert Duncan heeft op basis van genoemd toneelstuk een libretto vervaardigd voor Benjamin Britten (1813-1876), die er een muziekdrama van heeft gefabriceerd: The rape of Lucretia.
De eerste uitvoering werd gerealiseerd op 12 juli 1946, tijdens het Festival van Glyndebourne. Binnen een paar jaar volgden enkele belangrijke operahuizen op het vasteland: Basel (1947), Köln (1948), en in 1950 tijdens de Salzburger Festspiele.

Het verhaal
De handeling speelt zich af in het jaar 510 voor onze jaartelling. Lucretia (een personage dat wordt gezongen door een alt) bleef, als enige vrouw in Rome, trouw aan haar man ten tijde van diens afwezigheid. De Etruskische legerleider Tarquinius (partij voor een bariton) zoekt daarom juist bij haar een onderkomen voor de nacht. Tijdens dat verblijf verkracht hij Lucretia omdat ze weigert hem ter wille te zijn.
De volgende ochtend maakte ze een einde aan haar leven, en geeft daarmee het sein voor een opstand tegen de onderdrukkers.
De geschiedenis wordt becommentarieerd door een koor dat bestaat uit een sopraan en een tenor.
Uitzending zal worden gerealiseerd in het programma Radio 3 live in concert op maandag 13 juni. Het eerste gedeelte zal worden uitgezonden tussen 20:30 uur en 21:25 uur; het tweede deel van 21:45 uur tot 23:00 uur.

NDR Kultur met Götterdämmerung zondagmiddag in 'Live aus der Staatsoper Hannover'

2011-06-08T21:52:00.000-07:00

NDR Kultur, de regionale Noord-Duitse cultuurzender, biedt de geïnteresseerde luisteraars en alle anderen, op zondag 9 juni, een uitvoering van het laatste deel van de tetralogie Der Ring des Nibelungen van Richard Wagner (1813-1883): Götterdämmerung.
Dat gebeurt in het programma Live aus der Staatsoper Hannover, vanaf 15:55 uur; het programma duurt tot 22:00 uur. Ongetwijfeld wordt het verloop van de handeling op de bühne onderbroken door twee pauzes, zoals dat op basis van de lengte van de voorstelling, gebruikelijk is. Het geheel duurt tot ongeveer 21:20 uur. De radio-uitzending daarentegen eindigt om 22:00 uur.
In de loop van de zondag ingezette week, wordt via de Britse culturuzender BBC Radio 3 ─ om precies te zijn op woensdag 15 juni en donderdag 16 juni, verspreid over de beide middagen, in het muziekprogramma Afternoon on 3 een uitvoering gerealiseerd van Die Walküre, het tweede deel van dezelfde tetralogie, die overigens ook als trilogie met een avond vooraf (Vorabend) mag worden gekwalificeerd; dan gaat het om het eerste deel. Maar alles blijft muzikaal bij hetzelfde.

Händels Teseo rechtsreeks vanaf Festival Göttingen te beluisteren via NDR Kultuir

2011-06-03T01:12:00.001-07:00

Händel-Festspiele Göttingen
Op vrijdag 3 juni zal de regionale Duitse radiozender NDR Kultur zorgen voor een rechtsreekse uitzending van de opera Teseo van Georg-Friedrich Händel (1685-1759), vanaf de Internationale Händel-Festspiele in Göttingen. Het Festspiel Orchester Göttingen zal worden gedirigeerd door Nicholas McGegan. U kunt onder meer luisteren naar de stemmen van Susanne Rden, Amy Freston, Dominque Labelle, Drew Minter, Céline Ricci, Robin Blaze en Johanna Neß. Speciale medewerking zal worden verleend door de New York Dance Company onder leiding van Catherine Turocy. Uitzending tussen 18:00 uur en 22:00 uur.
In de meeste boeken over opera in het algemeen alsmede in specifieke operagidsen en andersoortige standaardwerken die we voor dit artikel hebben geraadpleegd, zijn we dit muziekdrama niet tegengekomen. Dat is echter wel het geval in de relatirf recente biografie van de Duitse auteur Franz Binder, verschenen bij dtv. Een goede reden om dat boek nog eens in uw aandacht aan te bevelen.

Teseo
Direct nadat Händel zich in Londen had gevestigd, was hij aan de slag gegaan met een nieuwe opera, Il pastor fido, die echter geen succes ten deel viel. Daardoor liet de componist zich echter niet ontmoedigen: binnen een maand voltooide hij toen zijn enige muziekdrama in vijf bedrijven, teseo, dat voor het eerst werd opgevoerd in het Haumarket Theater op 10 januari 1713.
Ook de handeling van deze opera is opgebouwd op een conglomeraat aan intriges die met de liefde te maken hebben, zij het dat hier het oude Athene de plaats van handeling vormt. Centrale figuur daarin is de tovenares Medea, aan wie eveneens opera's zijn gewijd en zelfs een verfilming met operazangeres Maria Callas in de hoofdrol.

De Parijse Opéra Garnier architectonisch bekeken in Arte's Baukunst

2011-06-01T13:04:00.000-07:00

In het architectuurprogramma Baukunst dat op gezette tijden door de Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie wordt gepresenteerd, is de aflevering van vrijdag 3 juni ─ uit te zenden tussen 16:20 uur en 16:50 uur ─ gewijd aan het internationaal befaamde gebouw in de Franse hoofdstad: de Opéra Garnier. Het gebouw zelf is gereedgekomen in 1875 en in januari van dat jaar ook in gebruik genomen.

Onder het gedeelte van de plafondschildering dat Marc Chagall in de Opéra Garnier te Parijs heeft gewijd aan Maurice Ravel ─ de tekst Daphnis et Chloë is ook nog te zien ─ heeft hij het grootse werk gesigneerd en van het jaartal 1963 voorzien.
(Overgenomen van de bij het boek uit 1965 over het Plafond van de Garnier-Opéra gevoegde Reproduction de la maquette définitive du plafond de l'Opéra de Paris.)

Het heeft een extra dimensie en internationaal daardoor ook meer faam in kringen van beeldend kunstenaars, en met name bij bedrijvers van, en geïnteresseerden in, de schilderkunst, verworven door de plafondschildering door Marc Chagall (1887-1985), gerealiseerd in 1963.
De bijdrage op Arte-tv wordt slechts eenmalig uitgezonden. Het gaat daarbij om een film van Stan Neumann uit 1899, die op het beeldformaat 16:9 zal worden gepresenteerd met stereofonisch geluid.
Een iets uitgebreider verhaal over dit gebouw in het kader van die Arte-uitzending en de parafernalia is op vrijdag 3 juni te vinden op de fin de siècle site All art is quite useless van Rond1900.nl.

La damnation de Faust donderdag in 'Afternoon on 3' van BBC Radio 3

2011-05-25T14:18:00.001-07:00

Leopold Damrosch, Duits-Amerikaans dirigent

In het onderdeel Thursday Opera Matinee van het BBC Radio3-programma Afternoon on 3 wordt op donderdag 26 mei, tussen 15:00 uur en 17:30 uur onze tijd, de 'légende dramatique' La damnation de Faust, gecomponeerd door Hector Berlioz (1803-1869). Het tekstboek stamt uit de pen van de componist en Almire Gandonnière, naar de Franse vertaling van Goethe's Faust door Gérard de Nerval (1808-1855).

Al de vier delen werden in een concertante uitvoering voorgesteld op 6 december 1846 in Parijs. Twee delen ervan werden, onder leiding van de componist gegeven in het Drury Lane Theater op 7 februari 1848. Een complete versie werd in Engeland voor de eerste keer gespeeld in 1880, meer dan een decennium na het overlijden van Berlioz.

Voor de bühne bewerkt door Raoul Gunsbourg kwam het tot een nieuwe première: in 1893 te Monte Carlo, op 18 februari.
Aan de andere kant van de Oceaan, in New York werd, eveneens in 1880, een complete versie aan het operapubliek voorgesteld, onder leiding van Leopold Damrosch (1832-1885).

De versie die u in genoemd BBC-programma te horen kunt krijgen, werd gerealiseerd door de Lyric Opera van Chicago, onder leiding van Andrew Davis.

Nederlandse Opera's Don Giovanni zaterdagavond op Radio 4

2011-05-06T02:47:00.000-07:00

Scène uit Don Giovanni, een productie van de Nederlandse
Opera, april/mei 2011. Foto: Marco Borggreve.

In de jongste aflevering van de NTR-programmareeks Opera live wordt in de aflevering die zaterdag 7 mei, tussen 19:02 uur en 23:00 uur via Radio 4 zal worden uitgezonden, kan de liefhebber van Mozart-opera's luisteren naar een uitvoering van Don Giovanni in een uitvoering door de Nederlandse Opera. Het Nederlands Kamerorkest en het Koor van de Nerderlandse Opera worden geleid door Constantinos Carydis. Deze versie van Don Giovanni werd door genoemd gezelschap opgevoerd in het Muziektheater te Amsterdam tussen 8 april en 1 mei jongstleden.

De zangsolisten zijn
Allejandro Marco-Buhrmester als Don Giovanni
Mario Luperi als Commendatore
Myrtó Papatanesiu als Donna Anna
Christoph Strehl als Don Ottavio
Judith van Wanroij als Donna Elvira
José Fardiha als Leoporello
Roberto Accurso als Masetto
Cora Burggraaf als Zerlina

Verdi's opera Il trovatore uit New York, zaterdagavond op twee radiozenders gelijktijdig

2011-04-29T12:33:00.001-07:00

Giuseppe Verdi, gefotografeerd
door Giacomo Brogi (1822-1881).

Metropolitan Opera House
De Duitse regionale radiozender NDR Kultur zal ─ in de serie Live aus der Metropolitan Opera New York ─ gelijktijdig met de Britse radiozender BBC Radio 3 ─ in de reeks Opera on 3 ─ op zaterdag 30 april, 's avonds vanaf 19:00 uur, een live-uitzending realiseren van het muziekdrama Il trovatore uit 1853 van Giuseppe Verdi (1813-1901). De troubadour wordt gerealiseerd door koor en orkest van genoemd cultuurinstituut onder leiding van Marco Armilliato. Vooraantaande zangsolisten zijn Sondra Radvanovsky en Dmitri Hvorostovsky.

Het libretto voor Il trovatore stamt uit de pen van Salvatore Cammarano (1801-1852) en Leone Emanuele Bardare. Eerstgenoemde zorgde voor de drie eerste bedrijven, doch hij was te ziek om zijn werk af te maken, en na diens overlijden werd Bardare bereid gevonden de vierde akte voor zijn rekening te nemen. Dat tekstboek is gebaseerd op het toneelstuk El trovador uit 1836 van Antonio García Guttiérrez (1812-1884).
De première van Il trovatore werd gegeven op 19 januari 1853 te Rome; op 11 mei van het jaar daarop werd te Wenen een Duitse versie gerealiseerd.

Radioportret van operadirigent Zubin Mehta, dezer dagen 75 jaar

2011-04-27T19:08:00.001-07:00

Op donderdag 28 april, één dag vóór de vijfenzeventigste verjaardag van Zubin Mehta wordt, via de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, in de reeks Opernkonzert, ─ tussen 20:00 uur en 22:00 uur ─ een portret van deze musicus geschetst, onder de titel Zubin Mehta als Operndirigent.
Zubin Mehta werd geboren als zoon van de oprichter van het Bombay Symphony Orchestra in het geboorteland van deze dirigent: India. Hij studeerde aanvankelijk medicijnen, maar hield daarmee op toen hij achttien jaar was, om zich daarna volledig te wijden aan de muziek. Zubin Mehta vervult tal van leidende functies in het muziekleven van Europa en het Midden-Oosten.
Ongetwijfeld zullen die feiten de revue passeren in de radio-documentaire in kwestie, maar wie nog meer over deze dirigent te weten wil komen, doet er goed aan zich verder te oriënteren, onder meer aan de hand van de Herinneringen die de protagonist, met ondersteuning van Renate Gräfin Matuschka, te boek heeft gesteld onder de titel Die Partitur meines Lebens.
(Droemer, München, 2006; ISBN 978-3-426-27377-7.)

Rossini's Otello vanuit Lyon, zaterdag op België's muziekzender Klara

2011-04-15T21:27:00.000-07:00

Jawel, alweer Rossini, omdat ─ in het operaprogramma Scala van de Nederlandstalige Belgische radiozender Klara ─ het muziekdrama Otello ossia Il Moro di Venezia uit 1816 van Gioacchino Rossini (1792-1868) zal worden uitgevoerd op zaterdag 16 april, vanaf 20:00 uur. Daarbij gaat het om een uitvoering door de Opéra van Lyon. Koor en orkest van die instelling worden geleid door Evelino Pido.
Het libretto stamt uit de koker van Marchese Francesco Berio di Salsa (1765-1820), naar het gelijknamige, internationaal befaamde toneelstuk Othello uit 1604 van William Shakespeare (1564-1616).
De première werd in Napels gerealiseerd op 4 december 1816. Drie jaar daarna werd een Duitstalige versie opgevoerd in het Theater an der Wien van de Oostenrijks-Hongaarse hoofdstad.
Toen Verdi's Otello zeven decennia later (1887) op de planken verscheen, werd Rossini's muziekdrama vooreerst naar de coulissen verwezen. Pas in 1964 werd diens Otello pas weer in het repertoire van de Opera van Rome opgenomen; Palermo volgde in 1980, Venetië in 1986 en Pesaro in 1988.

Rossini's opera Le comte d'Ory zaterdagavond op twee radiozenders

2011-04-06T11:41:00.000-07:00

Registratie uit New York
In The Metropolitan Opera House in New York is het muziekdrama Le comte d'Ory geregistreerd voor uitzending, en die zal worden gerealiserd op in ieder geval twee West-Europese radiozenders tegelijkertijd, tussen 19:00 uur en 22:30 uur, op zaterdag 9 april aanstaande. Zowel op de Duitse regionale zender WDR 3 — in het programma Bühne: Radio live —, alsook via BBC Radio 3 — in het programma Opera on 3 — wordt genoemd muziekdrama uit 1828 van Gioacchino Rossini (1792-1868) de ether ingeslingerd.

Librettist Eugène Scribe.

Koor en orkest van bovengemeld opera-instituut in de Verenigde Staten worden geleid door Maurizio Benini. In enkele belangrijke rollen kunnen we luisteren naar de stemmen van Juan Diego Florez en Michele Pertusi.
Het libretto werd geschreven door de Franse tonelist Eugène Scribe (1791-1861) en Charles Gaspard Dalestre-Poirson (1790-1859).
De eerste uitvoering van Le comte d'Ory werd gegeven op 20 augustus 1828 te Parijs. Een eeuw plus een jaar later werd er voor het eerst een Duitse versie gerealiseerd, waarna er nog diverse andere Duitse vertalingen werden gemaakt.

Opera buffa
Gravin Adèle — gezongen door een sopraan — wordt, terwijl haar broer aan een van de kruistochten deelneemt, door een noroire verleider, genaamd graaf Ory — een rol die moet worden ingevuld door een tenor — benaderd. Die heeft ervoor gekozen om zich te vermommen als monnik en vervolgens als moeder-overste, waarnaast zijn gevolgsmannen zich hebben verkleed als nonnen. Zijn plannen worden echter doorkruist door de jonge page Isolier — een partij voor een mezzosopraan — die zelf verliefd is op gravin Adèle. Maar dan, op het spannendste moment, blijken de kruisridders te zijn teruggekeerd, onder hen ook de vader van Graaf d'Ory.
Le comte d'Ory is het op één na laatste muziekdrama van Rossini, en de enige Franstalige buffa die hij heeft gecomponeerd; grote delen van zijn feestcantate Il viaggio a Reims heeft hij daarin verwerkt.

Donizetti's Anna Bolena uit de Wiener Statsoper op twee radiozenders tegelijk

2011-04-01T12:56:00.001-07:00

Componist Gaetano Donizetti

Radio 4 en NDR Kultur
Zaterdag 2 april wordt op twee West-Europese cultuurzenders, die vooral muziekzenders zijn, gelijktijdig — via Radio 4 en via de Duitse regionale radiozender NDR Kultur — het muziekdrama Anna Bolena uit 1830, gecomponeerd door Gaetano Donizetti (1797-1848) in de vorm van een live-opname in de Wiener Statsoper, gepresenteerd; tussen 19:00 uur en 23:00 uur.
In de rol voor mezzosopraan van Anna Bolena treffen we Anna Netrebko aan; Hendrik de Achtste word voorgesteld door de bas Ildebrando d'Arcangelo; Elina Garanca zingt de partij van Jane Seymour. De rol van Lord Pary wordt ingevuld door Francesco Meli; Elisabeth Kulman staat garant voor het invullen van de rol van Mark Smeaton.
Koor en orkest van de Wiener Staatsoper worden geleid door Evelino Pido.

Achtergronden
De tekst voor de opera Anna Bolena is gerealiseerd door Felice Romani (1788-1865). Op Tweede Kerstdag van 1830 werd de eerste uitvoering van dit muziekdrama gegeven in het Teatro Carcano te Milaan. Drie jaar daarna werd het Weense operapubliek getrakteerd op een Duitse versie.
Hendrik VIII (1491-1547) was nu niet bepaald een schatje, dat weten we uit de geschiedenisboeken, al moeten we met die algemene informatie niet zelden voorzichtig zijn, vooral omdat niet zelden de verhalen omtrent schurken of goedheilige lieden in de praktijk heel anders bleken dan ze tot dan toe als waar golden (Herodes, bijvoorbeeld).

Anna Boleyn.

Toen genoemde Engelse koning hevig in de war raakte van verliefdheid nadat hij in contact was gekomen met Jane Seymour, moest hij een reden verzinnen om zich te ontdoen van zijn echtgenote Anna Boleyn (ca. 1507-1536), en derhalve beschuldigde hij haar van echtbreuk.

Hernieuwde belangstelling
Tijdens de negentiende eeuw was dit muziekdrama uiterst populair, maar gedurende eerste helft van de twintigste eeuw was de belangstelling vrijwel nihil. Medio twintigste eeuw kwam daarin een kentering vanaf 1948 werd dit stuk regelmatig opgevoerd in tal van Europese steden en in New York. De meeste aandacht kreeg de versie van Luchino Visconti (1906-1976) in de Milanese Scala, met Maria Callas (1923-1977) in de hoofdrol.

Schoppenvrouw van Tsjajkovski zaterdagavond op drie radiozenders tegelijk

2011-03-25T14:34:00.000-07:00

Op zaterdag 26 maart zal de opera Schoppenvrouw uit 1890, gecompo0neerd door Pjotr ljitsj Tsjajkovski (1840-1893), voornamelijk bekend onder de Franse titel Pique dame, op drie West-Europese radiozenders gelijktijdig te beluisteren zij, in een live-uitvoering door het gezelschap van de New York Metropolitan Opera House, met koor, orkest en solisten van die specifieke versie.
De uitzending begint om 18:00 uur en zal duren tot ongeveer 21:45 uur. De uitzending heeft tegelijkertijd plaats op de Duitse regionale zenders NDR Kultur en WDR 3, alsmede via de Britse radiozendert BBC Radio 3. [1]
Aangezien we op deze site nog niet zo lang geleden ook over een uitvoering van dat muziekdrama, eveneens rechtstreeks vanuit The Met, hebben bericht, verwijzen wij u hier naar de inhoud van die bijdrage van 2008, voor nadere informatie over dit werk van de man die zichzelf zag als honderd procent Rus.
__________
[1] In één en dezelfde programma gids, van de Nederlandse zendgemachtigde, wordt — we zijn langzamerhand geneigd te zeggen: traditiegetrouw — weer vel verwarring gesticht. In de gegevens bij NDR Kultur wordt een andere dirigent van deze opera opgevoerd als even verder, in de tekst met betrekking tot de uitzending via WDR 3, en bij het programma Opera on 3 van BBC Radio 3 staan weer andere namen van solisten. Het motto is derhalve: Laat u verrassen, hopelijk wordt u door de commentaarstem op één van die zenders wel juist bijgepraat.

Placido Domingo-Gala Madrid nog eens te zien via BBC Four

2011-03-17T01:40:00.000-07:00

Bijna twee maanden geleden, op 21 januari , werd in de geboorteplaats Madrid, van de tenor Placido Domingo, geboren in 1941, een speciaal Gala ter gelegenheid van dens zeventigste verjaardag gegeven. In het Teatro Real aldaar heeft een breed scala aan internationaal hoog geprezen zangers en zangeressen — die men graag als sterren kwalificeert — acte de présence gegeven om op die wijze eer te bewijzen aan deze nestor der operazang.
Zo passeren onder anderen Bryn Terfel en Dolora Zajick, naast Rene Pape de revue. Vier bekende hoge heren die muziektheater-componisten zijn — geweest en gebleven — die allen hun onvolprezen meesterwerken aan de wereld hebben geschonken — al vindt niet iedereen dat van alle opera's die de componisten in kwestie hebben gerealiseerd —, zijn daarvoor eveneens van de partij, maar dan in de vorm van partijen, want zelf zijn zij op enig moment gedurende de laatste tweeëntwintig decennia het hoekje omgegaan. Het gaat om Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), Richard Wagner (1813-1882), Giuseppe Verdi (1813-1901) en Giacomo Puccini (1858-1924).
De opname van dat gebeuren wordt op vrijdag 18 maart uitgezonden tussen 20:30 uur en 22:00 uur onze tijd, door BBC Four Television.

Boris Godoenov zaterdag vanuit de Metropolitan Opera

2011-03-10T08:03:00.000-08:00

Modest Moessorgski omstreeks 1870.

In verband met de grote lengte van het muziekdrama Boris Godoenov, begint, zaterdag 12 maart, de uitzending ervan, zowel op Neerlands Radio 4 — in het programma Opera live —, alsook op BBC Radio 3 — in de reeks Opera on 3 —, een uur eerder dan gebruikelijk, omstreeks 18:00 uur.

De presentatie via luister-ethergolven van dit muziekdrama van Modest Moessorgski (1839-1881) [1] wordt verzorgd door de New Yorkse Metropolitan Opera; koor en orkest van dat instituut staan onder leiding van Valery Gergiev. Het is een der producties van dat operahuis tijdens dit seizoen; eind 2010 werd deze productie reeds hier en daar aangekondigd en besproken.
Daarin vertolkt Rene Pape de rol van Tsaar Boris Godoenov [2]; de oude monnik Pimen [3] krijgt gestalte in Makhail Petrenko; Varlaam moet het doen met een vertolking door Vladimir Ognovenko; Jekaterina Semechik zorgt voor de uitbeelding van Marina; Aleksandr Antonenko is Dimitri (de valse Tsaar); Sjoeski krijgt gestalte in Oleg Bakashov. Ten slotte wordt Rangoni voorgesteld door Jevgeni Nikitin.
__________
[1] Naar de gelijknamige tragedie uit 1931 van Nikolaj Karamzin (1766-1826). De eerste uitvoering werd gegeven in het Marlinski-Theater te Sint Petersburg op 8 februari 1874. Van dit meesterwerk bestaan diverse bewerkingen door latere meesters; de meest bekende zijn die van Maurice Ravel en van Dmitri Sjostakovitsj.
[2] Spreek uit: Bàries Godoenov; klemtoon in voornaam en familienaam op de laatste lettergreep.
[3] De rol van Pimen wordt net als die vanTsaar Boris vertolkt door een bariton. In de opname van de uitvoering van ongeveer een halve eeuw geleden onder leiding van André Cluytens werden die twee rollen vertolkt door de Bulgaarse bas Boris Christoff (1919-1993).
Laatstgenoemde werd daarvoor met een Edison onderscheiden. Door de presentator van de plechtige uitreiking in het Concertgebouw te Amsterdanm werd hij in het Engels aangesproken, waarop de zanger in het Frans riposteerde.

Twee van de drie Trittico-delen van Puccini op BBC Radio 3

2011-03-09T14:22:00.000-08:00

Puccini-standbeeld in de stad
Lucca, voor diens geboortehuis.

Opera San Francisco
In het programma Afternoon on 3 van BBC Radio 3 wordt op 1o maart,vanaf 15:00 uur onze tijd, een aflevering van Thursday Opera Matinee uitgezonden. Daarin worden de beide eerste delen — korte opera's — uit Il Trittico van Giacomo Puccini (1858-1924) voorgesteld. De uitvoering zal worden gerealiseerd door de Opera van San Francisco en het San Francisco Symphony Orchestra.

Eerst wordt Il Tabarro (De Mantel) gespeeld, dan volgt Suor Angelica (Zuster Angelica). Het derde deel van deze Triptiek, Gianni Schicchi, maakt van deze uitzending geen deel uit. Bekend is echter dat juist dat onderdeel van de trilogie qua populariteit overheerst.

Het geheel werd voor het eerst gespeeld op 14 december 1918 in New York; in het daarop volgende jaar was Rome aan de beurt. In 1920 werd een in het Duits vertaalde versie in Wenen opgevoerd.

Rossini's Armida zaterdag op twee radiozenders tegelijk

2011-03-04T22:36:00.000-08:00

Dirigent Riccardo Frizza leidt
koor en orkest van de New
Yorkse Metropolitan Opera.
Foto: IMG Artists.

Zowel in het muziektheater-programma Opera on 3 van BBC Radio 3, alsook in het programma Opera live van Neerlands Radio 4, wordt op zaterdag 5 maart, vanaf 19:00 uur, een rechtstreekse uitzending gerealiseerd vanuit de Metropolitan Opera in New York, waar dan de opvoering van de opera Armida van Gioacchino Rossini (1792-1868) als matinee aanstaande is. Koor en orkest van dat muziektheaterinstituut staan onder leiding van Riccardo Frizza.
De rol van Armida zal daarbij worden gezongen door Renee Fleming, Lawrence Brownie kruipt in de huid van Rinaldo. Verder komen we John Osborne tegen die als Gernando optreedt. Ubaldo wordt vertolkt door Kobie van Rensburg; Barrie Banks is Carlo, en Goffredo krijgt zijn vertolking in de zanger Bruce Ford.

Muziekdrama van Galuppi op zaterdagaavond via Radio 4

2011-02-26T06:09:00.000-08:00

Baldasare Galuppi, standbeeld van
Remigio Barbaro, op het
eiland Burano

Baldasare Galuppi

De Italiaanse musicus werd op het eiland Burano geboren, en kreeg later derhalve de bijnaam Il Buranello. Het hiernaast afgedrukte standbeeld van Remigia Barbaro siert daar het marktplein dat ook al naar de veelzijdige, internationaal vermaarde componist is genoemd.
Bijna acht decennia leefde de man gedurende de achttiende eeuw (1706-1785), voordat hij in Venetië de geest heeft gegeven. Hij werd door zijn vader — die barbier was en het nevenberoep van theaterviolist uitoefende — in de muziekvakken onderricht, hetgeen ertoe leidde dat hij reeds als zestienjarige zijn eerste opera componeerde, doch de opvoering werd een flop. Daarom nam de jonge Galuppi les bij Antonio Lotti (1666-1740), wiens beste student hij zou worden.

Vroege muziekdrama's

Met Giovanni Battista Pescetti (1704-1766) schreef hij in 1729 Dorinda, een muziekdrama dat zoveel succes had dat een carrière als operacomponist niet meer te vermijden viel.

Galuppi werkte echter tevens als dirigent, onder meer aan het Ospedale dei Medianti. De mare gaat dat hij daar een uitvoeringsniveau heeft bereikt dat in Venetië als onovertroffen de geschiedenis is ingegaan.
In de jaren 1741-43 was Galuppi werkzaam aan het Londense King's Theater als componist van de opera seria. Vervolgens toonde hij zijn verdiensten in Venetië op het gebied van de opera buffa door middel van bewerkingen van Napolitaanse muziekdrama's. Dat heeft ertoe geleid dat deze musicus werd benoemd tot Maestro di Capella van de San Marco aldaar.

De Italiaanse dramaschrijver van
uitzonderlijke klasse, Carlo
Goldoni (1707-1793). Portret door
Alessandro Longhi (1733-1813).

Talrijke opera's
In 1749 was Galuppi's carrière als buffo-componist op het hoogtepunt aangeland door de samenwerking met de zeer briljante dramaschrijver Carlo Goldono (1707-1793), weke heeft geleid tot minimaal zeven muziekdrama's in evenzovele jaren.
Galuppi's veelzijdigheid is onder meer naar voren gekomen in zijn Russische periode (1765-1768): in zijn aldaar gecomponeerde kerkmuziek creëerde hij een amalgaam van Italiaanse contrapuntiek en Russische melodiek.
Nadat hij in Italië was teruggekeerd, liet hij de vakdiscipline opera meer en meer achter zich en concentreerde hij zich vooral op het thema kerkmuziek.
Tijdens zijn leven was Gauppi ongetwijfeld de meest populaire musicus in zijn werkgebied; hij slaagde er met zijn werk ook nog eens in om een aanzienlijk vermogen te vergaren, onder meer doordat zijn werk in Spanje en Rusland veel werd uitgevoerd.
Zijn niet genoeg te waarderen betekenis voor de verspreiding van de opera buffa werd vooral
gerealiseerd door Il filosofo di campagna uit 1754.
Wat Galuppi bijzonder hoog aan te rekenen valt, is d zorg die hij aan zijn muziek besteedde, zodanig dat de tekst verstaanbaar bleef alsmede door het schrijven van korte(re) aria's met nadrukkelijk melodische lijnen en vol met goede vondsten.

Van de ruim honderd opera's zijn er flink wat ontstaan in samenwerking met eerder genoemde Goldoni; eveneens heeft Galuppi veelvuldig gebruik gemaakt van teksten van Pietro Metastasio (1698-1782).

Radio 4
Op zaterdag 26 februari wordt via Radio 4 een nieuwe aflevering uitgezonden van het NTR-programma Opera live. Daarin kunt u luisteren naar L'inimico delle donne (De vrouwenhater) van Baldasare Galuppi, uitgevoerd door het Orkest van de Opéra Royal de Wallonie onder leiding van Rinaldo Alessandrini.
In de vocale rollen horen we: Anna Maria Panzarella als Agnesia; Liesbeth Devos als Xunchia; Proscille Laplace als Kam-si; Federica Carnavale als Zida; Filippo Adami als Zon-zon; Alberto Rinaldi als Geminiano; Juri Gorodezki als Ly-lam; en Daniele Zanfardino als Si-sin.
Zoals gebruikelijk, begint die uitzending om 19:02 uur.

Opera op vijf zenders, waaronder tweemaal Nixon in China

2011-02-12T01:23:00.001-08:00

Zeer ruim aanbod
Op de avond van zaterdag 12 februari valt op diverse van de talrijke West-Europese radio- en televisiezenders een opera te beluisteren. Als we ons hier — zoals meestal — beperken tot Nederland en en enkele van de ons direct omringende staten — Duitsland, België en Groot-Brittannië — voor zover dat radiozenders betreft; de Franstalige muziekzender Mezzo-tv sluit daarbij de rij.

Tweemaal Nixon in China van John Adams

De Amerikaanse componist John Adams.

De afgelopen week en de komende dagen staan Amerikaanse ex-presidenten in de belangstelling: Reagan in een op diverse zenders gepresenteerde documentaire, die ook nog enige malen wordt herhaald. Zijn voor-voorganger Richard Milhouse Nixon (1913-1994) was de president die in 1973 uit zijn ambt werd gezet, een functie die hij nimmer had mogen bekleden, maar we willen nog wel eens vergeten dat toen diens maffia dat stuk van het werelddeel Amerika beheerste en verantwoordelijk was voor massamoorden in Indochina— de Verenigde Staten — dat wij gemakshalve doorgaans met die naam aanduiden.
John Adams (1736-1826) was de naam van de tweede Amerikaanse president (1797-1801), maar de John Adams voor wie uw aandacht op deze plek willen genereren is de in 1947 geboren Amerikaanse componist. In 1987 verscheen zijn opera Nixon in China, over de historische ontmoeting tussen twee van de meest weerzinwekkende topcriminelen — beiden direct verantwoordelijk voor massaslachtingen — uit de geschiedenis van de aardkloot ten tijde van de aanwezigheid van het uiterst dubieuze verschijnsel mens.

Twee uitzendingen gelijktijdig
Nixon in China is de eerste van de vier opera's die tijdens de avonduren van genoemde zaterdag te beluisteren zal zijn: gelijktijdig, want in beide gevallen via een directe verbinding met de New Yorkse Metropolitan Opera, waar genoemd muziekdrama op dat moment als matinee wordt gegeven. De componist zelf dirigeert koor en orkest van genoemde muziektheater-instelling. De Amerikaanse bariton James Maddalena (geboren in 1954) zingt de rol van de voormalige VS-president.

Het wereldwijd bekende BBC Radio 3-programma Opera on 3, met het onderdeel Live from the Met, presenteert vanaf 19:00 uur het muziekdrama in kwestie. Tegelijkertijd is deze opera te beluisteren op de regionale Duitse radiozender WDR 3 in de aldaar veelvuldig geprogrammeerde uitzending Bühne: Radio live.
Het wordt eventueel een kwestie van kiezen op basis van de uitzendkwaliteit waarover we u hier geen aanbevelingen kunnen doen.

Oudere opname van Don Pasquale op Duitse WDR 3

2011-02-06T04:19:00.000-08:00

Componist Gaetano Donizetti.

De Duitse regionale radiozender WDR 3 Westdeutscher Rundfunk) presenteert op zondag 6 februari, in het programma Bühne: Radio — dat wordt uitgezonden tussen 20:05 uur en 23:00 uur — het muziekdrama Don Pasquale uit 1842 van Gaetano Donizetti (1797-1848). Het betreft hier een oudere opname, hetgeen reeds wordt verraden door de jaartallen bij de namen van uitvoerenden die reeds enige tijd niet meer op ons ondermaanse toeven, zoals Erika Köth (1927-1989), Hermann Prey (1929-1998), en Benno Kusche (1916-2010). Dat zich niet meer ons bevinden geldt eveneens voor de dirigent van het geheel: Mario Rossi (1902-1992). Hij leidde het Rundfunkchor van de WDRen het Sinfonieorchester Köln.
Meer over deze opera buffa (komische opera) is te vinden in een bijdrage van 26 november 2o10 op deze muziektheater-website, over twee verschillende muziekdrama's van deze componist, vrijwel gelijktijdig werden uitgezonden.

Twee Italiaanse opera's op zaterdagavond in de ether

2011-01-29T03:43:00.000-08:00

Puccini's Tosca
Op zaterdag 29 januari kan men, indien gewenst, de keuze maken om te luisteren naar één van de twee via de radio te ontvangen Italiaanse muziekdrama's, al moet gezegd dat deze elkander slechts ten dele overlappen.
Om 19:00 uur begint in het programma Opera on 3 op BBC Radio 3 het geliefde muziekdrama Tosca uit 1899-1900 van Giacomo Puccini (1858-1924). Het betreft de live-opname een versie zoals die in de Metropolitan Opera New York wordt gepresenteerd. Medewerkenden zijn Marco Armillato, Sondra Radvanovsky en Marcel Alvarez, ondersteund door koor en orkest van dat insituut.
Nog een geluk dat er vocale hoogstandjes in zijn verwerkt welke tal van solisten in staat stellen te schitteren; de muziek is niet meer dan de meest abjecte kitsch uit die categorie, maar het geheel is dan ook van Puccini, en dus mag niemand zich verbazen.

Verdi: La Forza del Destino
Een uur nadat de Puccini-ellende door bovengenoemde Britse zender de ether ingeslingerd wordt, start op de Nederlandstalige, Belgische radiozender Klara een nieuwe aflevering van het operaprogramma Scala. Daarin wordt een uitvoering voorgesteld van een geniaal muziekdrama, La Forza del Destino uit 1862 van Giuseppe Verdi (1813-1901). Dit meesterwerk is in dat jaar op 10 november in het Bolsjoj Teatr te Sint-Petersburg in première gegaan.Het stuk is onder meer gebaseerd op Wallensteins Lager (1800) van Friedrich Schiller (1759-1805).
Dit meesterwerk is in genoemd jaar op 10 november in het Bolsjoj Teatr te Sint-Petersburg in première gegaan. Het stuk is onder meer gebaseerd op Wallensteins Lager (1800) van Friedrich Schiller (1759-1805).
Koor en orkest van de Maggio Musicale Fiorentino worden geleid door Zubin Mehta. Vocale solisten zingen daarin vast en zeker voor hun leven, en derhalve uit volle borst.

Auteur Henri Murger als inspirator van de operawereld

2011-01-26T07:05:00.001-08:00

In bittere armoede
De Franse letterkundige Henri Murger (1822-1861) is in de meeste landen van Europa vooral, zo niet uitsluitend, bekend gebleven als auteur van het boek Scènes de la vie de bohème uit 1849, hetgeen als inspiratiebron voor de opera La Bohème (1895-96) van Giacomo Puccini (1858-1924) heeft gediend.
Die herinneringen aan het eigen armoedige leven op een zolderkamertje in de Franse hoofdstad hebben de schrijver — die samen met de vrienden, die in even armelijke omstandigheden leefden en daarom waterdrinkers werden genoemd omdat het geld voor wijn ontbrak — geen windeieren gelegd.
Eerst zijn ze in afleveringen uitgekomen en in 1849 als boek. Het succes ervan veranderde het leven van de auteur zodanig dat hij zich ook van de Parijse bohème heeft afgewend.

Opernkonzert
Op 28 januari is het exact honderd vijftig jaar geleden dat Henri Murger is overleden, en naar aanleiding daarvan wijdt de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, de aflevering van donderdag 27 januari van het programma Opernkonzert een terugblik aan leven en werk van deze schrijver, onder de titel Die Pariser Bohème — Henri Murger inspiriert die Opernwelt.

Twee ether-programma's over zanger Plácido Domingo

2011-01-19T12:51:00.000-08:00

Plácido Domingo spreekt tijdens the National Endowment of the

arts, Opera Honors op 31 oktober 2008 in Washington, DC.

Radio
Ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van de van oorsprong Spaanse tenor Plácido Domingo — geboren op 21 januari 1941 — worden twee programma's relatief snel na elkaar de ether ingestuurd: een lange bijdrage via de radio, een verhoudingsgewijs korte via de televisie.
Als eerste wordt op donderdag 20 januari in het programma Opernkonzert van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, tussen 20:00 uur en 22:00 uur, de aflevering Wenn ich raste, roste ich gepresenteerd over deze rasmusicus: operazanger en — tegenwoordig — ook nog dirigent Plácido Domingo. De ondertitel daarvan luidt: Eine Hommage an den spanischen König der Oper.

Televisie

Kort na middernacht — om precies te zijn vanaf 00:15 uur in de nacht op vrijdag 21 januari — volgt op het tweede publieke Duitse televisienet ZDF een filmprtret van de jubilaris, onder de titel: Plácido Domingo: Meine größten Rollen. Vast en zeker komen we daar zijn vertolking van Othello in Verdi's gelijknamige muziekdrama tegen, waarmee Domingo enige decennia geleden enorm furore heeft gemaakt.

Le triomphe de l'amour van Lully zaterdag in Groningen

2011-01-19T03:48:00.000-08:00

Les Sentiments met Le triomphe de l'amour. . . . .

Vol gepaste trots laat het Groninger cultuurinstituut Musica Antiqua Nova weten dat het eindelijk is gelukt om in de programmering een opera op te nemen. Dat optreden zal worden gerealiseerd door het ensemble Les Sentiments. Aangezien de gebruikelijke ruimte waarin het optreden wordt verzorgd, ook deze keer de Lutherse Kerk in Groningen is, mag men toneelmatig geen breed opgezet spektakel verwachten, maar gelukkig is dat ook in het geheel niet benodigd om op niveau te kunnen werken. Uitgevoerd wordt thans Le triomphe de l'amour van Jean-Baptiste Lully.
Zaterdag 22 januari wordt dit muziekdrama uitgevoerd in de boven omschreven kerk in het centrum van Groningen.

De van oorsprong Italiaanse componist
Jean-Bapiste Lully, bijgenaamd De Florentijn.

Enige jaren geleden werd in diezelfde ruimte getoond dat het met relatief weinig middelen en een beperkte ruimte toch heel goed kan: met de Europese première van de kamerversie van de opera Hedda Gabler (2006) van de Noorse componist Eyvind Buene.

Jean-Baptiste Lully
De van oorsprong Italiaanse musicus Giovanni Battista Lulli (1632-1687) ging, na zijn komst naar Frankrijk in 1846, Jean-Baptiste Lully heten, waar hij een veelzijdige muzikale opleiding genoot. In de loop van zijn werkzaamheid in de culturele sfeer kreeg hij de bijnaam Le Florentin, en zijn persoon zou in een heel scala aan kaders beroemd blijven tot in de eenentwintigste eeuw. Hij zou in zijn tijd uitgroeien tot de toonaangevende componist van Frankrijk en hij was verantwoordelijk voor de creatie van het genre der tragédie en musique.

In 1653 trad Lully samen op met Louis XIV (De Zonnekoning), en zoiets werkt meestal niet in het nadeel van degene die in de schaduw van de vorst meedoet. Nog in hetzelfde jaar werd hij benoemd tot compositeur de la musique du Roi, en weer drie jaar daarna mocht hij een eigen ensemble oprichten: De Petits Violons.
__________
Voor meer informatie zij hier verwezen naar onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving. Een recensie kunt u na zaterdagavond verwachten op de, eveneens aan deze site gelieerde Muziek en mensen.

Zes opera's en diverse fragmenten op één dag in de ether

2011-01-08T00:32:00.001-08:00

Wereldwijd zullen het er vast veelvouden zijn van opera's en andersoortige muziekdrama's die op één dag de ether ingeslingerd zullen worden, maar bij ons en in de ons omringende landen hebben wij het oog laten vallen op hetgeeen nadrukkelijk vermeld staat en binnen ons bereik valt. De zaterdag waarmee de eerste echte week van 2011 eindigt, biedt zes opera's, waarvan er drie van Mozart zijn, van wie ook nog fragmenten en aria's zullen klinken.

Mozart-aria's en Mozart-fragmenten
In tegenstelling tot andere zaterdagen begint op BBC Radio 3 het element muziekdrama deze keer reeds om 11:00 uur in de ochtend (onze tijd), en duurt dat tot 12:00 uur.
De sopraan Kiri Te Kanawa informeert de luisteraars over Mozart-aria's die voor haar van grote betekenis zijn. U hoort voorbeelden uit in ieder geval drie van de vele opera's die Wolfgang Amadeus Mozart aan de wereld heeft geschonken: Le nozze di Figaro (1786) , Don Giovanni (1787) en Così fan tutte (1789).
Eveneens op BBC radio 3 worden diezelfde zaterdag — tussen 13:00 uur en 14:00 uur onze tijd — fragmenten uit vier verschillende muziekdrama's van de Weense grootmeester uitgezonden: Zaïde (1779), Die Entführung aus dem Serail (1782), Don Giovanni (1787) en Così fan tutte (1789).

Mozart: Così fan tutte
In het kader van de Mozart-'Twaalfdaagse', waarin het gehele oeuvre van die componist door BBC Radio 3 wordt uitgezonden — van 1 tot en met 12 januari —, wordt op zaterdagmiddag een extra aflevering van het programma Opera on 3 uitgezonden. Daarin wordt de complete Così fan tutte voorgesteld in een versie van the Royal Opera House Covent Garden. Colin Davis heeft daarvan de muzikale leiding. Daarin kunt u (opnieuw) de stem van Kiri Te Kanawa beluisteren.

Twee Mozart-opera's achtereen
Om 19:30 uur onze tijd volgt op zaterdag 8 januari nog een aflevering van het programma Opera on 3; daarin worden, gedurende zes en een half uur, twee muziekdrama's van de beroemdste aller Wener muziekmeesters uitgevoerd: Die Hochzeit des Figaro (1786) en La clemenza di Tito (1791). Het gaat in beide gevallen om een uitvoering door de Chicago Lyric Opera onder leiding van Andrew Davis.

Puccini: La Fanciulla del West
Op twee Duitse regionale radiozenders — NDR Kultur en WDR — wordt op zaterdagavond, vanaf 19:00 uur tot iets na 23:00 uur, La Fanciulla del West voorgesteld in een uitvoering die live werd opgenomen in de Metropolitan Opera van New York.Vocale solisten zullen worden ondersteund door koor en orkest van dat operahuis, onder leiding van Nicola Luisotti.
Meer informatie over deze opera is te vinden in een bijdrage op deze site, opgenomen op 24 december 2010, naar aanleiding van een uitvoering door De Nederlandse Opera.

Verdi's Don Carlo

Neerlands eigen Radio 4 komt, als gebruikelijk, op deze zaterdag met een nieuwe aflevering van het NTR-programma Opera live. Daarin is, vanaf 19:02 uur, een uitvoering te beluisteren van Don Carlo van Giuseppe Verdi. Ook daarbij gaat het om een uitvoering door de Metropolitan Opera van New York onder leiding van Yannick Nézet-Seguin. De rolverdeling kunt u vinden in ons voorbericht van 17 december 2010.
Binnen die bijdrage wordt u, voor meer informatie over het muziekdrama, nog weer doorverwezen door middel van een link in de tekst.

Rossini's Barbier in Klara's 'Scala'
België's Nederlandstalige radiozender Klara komt op zaterdagavond in het operaprogramma met een uitvoering van De Barbier van Sevilla uit 1816 van Giacchino Rossini (1792-1868). Meer informatie over inhoud en medewerkenden is hier te vinden.

Rome als locatie in diverse muziekdrama's

2011-01-06T07:09:00.000-08:00

Claudio Monteverdi,
geschilderd in 1640 door
Bernardo Strozzi (1581-1644).

Donderdag 6 januari wordt, tussen 20:00 uur en 22:00 uur, door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur opnieuw een aflevering van het regelmatig te beluisteren muziekprogramma Opernkonzert uitgezonden. Daarin staat het veelal als eeuwige stad gekwalificeerde Rome centraal; de titel van deze aflevering is dienovereenkomstig: Die ewige (Opern)Stadt — Rom als Schauplatz und Tatort.
In Rome spelen zich heel wat verhalen af die zij gebruikt voor een muziekdrama: dat varieert van gebeurtenissen uit de oudheid, die terug te vinden zijn in opera's, zoals in L'incoronazione di Poppea uit 1642 van Claudio Monteverdi (1567-1643), via Lucio Silla uit 1772 over de Romeinse dictator Sulla, tot en met Tosca, gecomponeerd in de jaren 1899-1900 door van Giacomo Puccini (1858-1924). Om ons hier te beperken tot enkele voorbeelden uit verschillende tijdperken in de geschiedenis van de opera.

La finta giardiniera van Mozart in Thursday Opera Matinee

2011-01-06T02:46:00.001-08:00

Nu Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) bijna twee weken achtereen het programma van de Britse zender BBC Radio 3 domineert, mag het niet verbazingwekkend heten dat we op die zender binnen de periode van 1 tot en met 12 januari wat meer dan gebruikelijk overdag zullen worden geconfronteerd met een muziekdrama van deze grootmeester der westerse toonkunst.
In het programma Afternoon on 3 van donderdag 6 januari, tussen 15:00 uur en 18:00 uur wordt de aflevering getiteld Thursday Opera Matinee ingevuld met het muziekdrama La finta giardiniera uit 1774. We kunnen daarin luisteren naar Edita Gurberova; dirigent van het geheel is Nikolaus Harnoncourt.

Mozarts Lucio Silla in Afternoon on 3 van BBC Radio 3

2011-01-03T09:59:00.001-08:00

Librettist Pietro Metastasio.

Jeugdwerk
In het kader van de uitzending van het complete oeuvre van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) dat binnen het tijdsbestek van twaalf dagen door BBC Radio 3 wordt uitgezonden, komt op dinsdag 4 januari de opera Lucio Silla aan bod. Dit muziekdrama is gebaseerd op een tekst van Giovanni de Gamerra (1742-1802) in een bewerking van Pietro Metastasio (1698-1782).
De eerste opvoering werd gerealiseerd op 26 december 1772 te Milaan. Anderhalve eeuw later, in 1929 werd dit opus in Praag gepresenteerd in een Duitse vertaling. Tijdens de Salzburger Festspiele van 1964 beleefde Lucio Silla zijn eerste opvoering in 1964. In 1981 was het internationaal hoog in aanzien staande Opernhaus Zürich aan de beurt; drie jaar later werd Lucio Silla in de Milanese Scala uitgevoerd.

Buste van, naar men
aanneemt, Sulla.

Ruime aandacht
Regisseur Jean-Pierre Ponelle (1932-1988) heeft er, samen met dirigent Nikolaus Harnoncourt (geb. 1928), en Patrice Chereau (geb. 1944) met dirigent Sylvain Cambreling (geb. 1948) hebben ervoor gezorgd dat deze opera opnieuw ruim onder de aandacht is gebracht. De dictator van Rome, Lucius Cornelius Sulla (138-78 vóór onze jaartelling) is de hoofdpersoon in dit muziekdrama.
In hetzelfde decennium waarin Mozarts opera seria met deze titel in première werd gegeven, werden ten minste drie muziekdrama's met hetzelfde thema voor het eerst uitgevoerd. Twee jaar na Mozarts première werd de Lucio Silla van Johann Christian Bach (1735-1782) te Mannheim opgevoerd (1774). In hetzelfde jaar kwam de Italiaanse componist Pasquale Anfossi (1727-1797) met een opera die ditzelfde thema behandelt, in het openbaar, in 1778 gevolgd door de eveneens Italiaanse componist Michele Mortellari (ca. 1750-1807).