Die verkaufte Braut van Smetana onder Harnoncourt, te beluisteren op NDR Kultur

Bedrich Smetana

Achtergronden
De Duitse regionale radiozender NDR Kultur biedt op zaterdag 23 juli, vanaf 20:15 uur, een nieuwe aflevering in de reeks ARD Radiofestival 2011 ─ Oper, met daarin een gebeurtenis van het festival Styriarte ─ Die steirischen Festspiele (Festival van Stiermarken), waarin het Chamber Orchestra of Europe onder leiding van Nikolaus Harnoncourt met medewerking van het Arnold-Schönberg-Chor Wien en vocale solisten, een uitvoering realiseren van het muziekdrama Die verkaufte Braut uit 1866/1870 van de Tsjechische componist Bedrich Smetana (1824-1884). 
Het libretto stamt van de Tsjechische romancier Karel Sabina (1813-1877). De eerste uitvoering werd gerealiseerd in een tijdelijk theater dat een leemte moest opvullen voordat er in Praag een nieuw, volwaardig theater gereedkwam. Verschillende bronnen noemen verschillende data voor die première, maar alle geleerden zijn het er wel over eens dat dit in 1866 is geweest.

Er was de eerste keer overigens sprake van 'slechts' twee akten met daarin een gesproken dialoog. In 1870 was de complete versie gereed: drie bedrijven met gezongen recitatieven.
Een Duitse versie van Max Kalbeck (1850-1921) werd voor het eerst in 1893 gegeven in het Oostenrijkse Theater an der Wien. Diverse andere Duitse vertalingen zouden in de loop van de twintigste eeuw volgen.

Librettist Karel Sabina.

De handeling
Het verhaal speelt zich af in een dorp in Bohemen omstreeks 1866. Hans (tenor) is verliefd op Marie (sopraan), maar zij is voorbestemd om te worden uitgehuwelijkt aan de  zoon van de rijke boer Micha (bariton), de stotterende, onhandige Wenzel (tenor).
Huwelijksbemiddelaar Kezal (bas) grist Marie de reeds door haar ouders ─ Krushina (bas) en Kathinka (alt) ─ ondertekende huwelijksovereenkomst uit handen en gaat ermee aan de haal. Hij slaagt erin Hans zover te krijgen dat hij afziet van zijn 'aanspraak' op Marie: daar krijgt hij 300 Gulden voor.Marie schrikt zich een ongeluk als ze wordt geïnformeerd over de afspraak die Hans met de huwelijksmakelaar heeft gemaakt. Daarom wil ze naar Wenzel toe gaan, maar dan verschijnt Hans weer op het toneel om zijn afkomst nader te verklaren. Hij is de zoon van boer Micha uit een eerder huwelijk en voldoet daarmee aan het in de huwelijksovereenkomst gestelde, zoals afgesproken met de makelaar.

Mozarts Lucio Silla in Afternoon on 3 van BBC Radio 3

Librettist Pietro Metastasio.

Jeugdwerk
In het kader van de uitzending van het complete oeuvre van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) dat binnen het tijdsbestek van twaalf dagen door BBC Radio 3 wordt uitgezonden, komt op dinsdag 4 januari de opera Lucio Silla aan bod. Dit muziekdrama is gebaseerd op een tekst van Giovanni de Gamerra (1742-1802) in een bewerking van Pietro Metastasio (1698-1782).
De eerste opvoering werd gerealiseerd op 26 december 1772 te Milaan. Anderhalve eeuw later, in 1929 werd dit opus in Praag gepresenteerd in een Duitse vertaling. Tijdens de Salzburger Festspiele van 1964 beleefde Lucio Silla zijn eerste opvoering in 1964. In 1981 was het internationaal hoog in aanzien staande Opernhaus Zürich aan de beurt; drie jaar later werd Lucio Silla in de Milanese Scala uitgevoerd.

Buste van, naar men
aanneemt, Sulla.

Ruime aandacht
Regisseur Jean-Pierre Ponelle (1932-1988) heeft er, samen met dirigent Nikolaus Harnoncourt (geb. 1928), en Patrice Chereau (geb. 1944) met dirigent Sylvain Cambreling (geb. 1948) hebben ervoor gezorgd dat deze opera opnieuw ruim onder de aandacht is gebracht. De dictator van Rome, Lucius Cornelius Sulla (138-78 vóór onze jaartelling) is de hoofdpersoon in dit muziekdrama.
In hetzelfde decennium waarin Mozarts opera seria met deze titel in première werd gegeven, werden ten minste drie muziekdrama's met hetzelfde thema voor het eerst uitgevoerd. Twee jaar na Mozarts première werd de Lucio Silla van Johann Christian Bach (1735-1782) te Mannheim opgevoerd (1774). In hetzelfde jaar kwam de Italiaanse componist Pasquale Anfossi (1727-1797) met een opera die ditzelfde thema behandelt, in het openbaar, in 1778 gevolgd door de eveneens Italiaanse componist Michele Mortellari (ca. 1750-1807).