Radiodocumentaire over het wel en wee dat operadirigenten ondergaan in de orkestruimte

Eenzame positie
De regionale Duitse radiozender NDR Kultur presenteert ─ in een nieuwe aflevering van het programma Opernkonzert, uit te zenden op donderdag 19 januari tussen 20:05 uur en 22:00 uur ─ de radiodocumentaire Einsam am Pult? ─ Über Lust und Leid von Operndirigenten im Graben.
Hoewel zo'n leidende musicus 'op de bok' in de orkestruimte [1] tijdens opera-uitvoeringen nimmer alleen is ─ integendeel: niet zelden zelfs met zo'n honderd musici om hem heen ─, blijkt dat een dergelijk wezen niet zenden tegelijkertijd een lijdende musicus is.
Deze radiodocumentaire besteedt aandacht aan verscheidene aspecten van de ─ als bewezen geldende status van niet altijd eenvoudige functie van operadirigent.
__________
[1] onderaan vóór het podium, dan wel deels, of zelfs geheel, onder het toneel, zoals dat in het Festspielhaus auf dem grünen Hügel te Bayreuth het geval is.

NASCHRIFT 26 januari 2012: Een volgende aflevering gaat over het eenzame proces van het scheppen van een nieuw muziekdrama, eveneens in de reeks van NDR Kultur.

NDR Kultur: Aribert Reimanns Lear zondagavond live uit de Hamburgse Staatsopera

In het programma 'Live aus der Staatsoper Hamburg', dat op gezette tijden door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur wordt gepresenteerd, wordt in de aflevering van zondag 15 januari ─ tussen 17:55 uur en 22:00 uur ─ het muziekdrama Lear uit 1978 van Aribert Reimann (geboren 1936) uitgevoerd. Chor der Staatsoper Hamburg en de Hamburger Philharmoniker worden geleid door Simone Young, die alweer enige tijd vaste dirigent van genoemd instituut is.
Aribert Reimann geldt alweer enige decennia als één der twee voornaamste meesters van de Duitse klassieke muzieksector.

Vocale solisten in de uitvoering die vanuit Hamburg te volgen is, zijn Bo Skovhus, Wilhelm Schwinghammer, Moritz Gogg, Peter Galliard, Jürgen Sacher, Lauri Vasar, Andreas Watts, Martin Homrich, Katja Pieweck, Helen Kwon, Ha Young Lee, Erwin Lader en Chris Lysack.

Afbeeldingen 
1. De componist Aribert Reiman, tijdens een foyergesprek in de Frankfurter Oper, op 18 september 2010.
2. Voorplat van het boek over Aribert Reimanns opera Lear.

Vijfentwintig jaar geleden stierf Rudolf Schock; Opernkonzert herdent hem op 10 november

Een kwart eeuw aan de andere kant
Opernkonzert is een vast onderdeel van de programmering van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur. In de aflevering die op donderdag 10 november zal worden gepresenteerd tussen 20:05 uur en 22:00 uur wordt een portret geschetst van de Duitse tenor Rudolf Schock, geboren in 1915 men overleden op 13 november 1986.
De aflevering met dit portret heeft een zeer lange titel: Singen war mir eine selbstverständliche Gemütsäußerung ─ Erinnerungen an Rudolf Schock, zum 25. Todestag.

Eigen herinnering
Ik heb ook herinneringen aan Rudolf Schock, en die getuigen van een afkeer van het feit dat de man, die medio jaren zeventig van de vorige eeuw reeds lang was uitgezongen: hij perste er alleen nog een falsetje uit, maar meer ging niet, en toch werd hij uitzinnig toegejuicht. Ik schreef dat op in de recensie, met het gevolg dat de hoofdredactie van de krant waarin die recensie verscheen in de nacht uit bed werd gebeld met de mededeling dat men weliswaar gereformeerd was en uitsluitend op christelijke grondslag oordeelde, maar dat als men mij voor de wielen kreeg, ik zou worden doodgereden. Echt christelijk met een zeer zware CH/G aan het begin.

Ontwikkeling
In zijn geboorteland groeide Rudolf Schock uit tot meer dan een opera-tenor. Hij vulde zijn repertoire aan met operettes en, wat nog weer veel minder aantrekkelijk was, met schlagers.
Als filmacteur kreeg hij onder meer bekendheid door de rolprent over het leven van de zeer vermaarde tenor Richard Tauber: Du bist die Welt für mich.
__________
Een goede foto is te vinden op deze site, met de terechte titel tenorschok, want het was gedurende iets meer dan zijn laatste decennium altijd weer een hele schok de man te moeten aanhoren.

Die verkaufte Braut van Smetana onder Harnoncourt, te beluisteren op NDR Kultur

Bedrich Smetana

Achtergronden
De Duitse regionale radiozender NDR Kultur biedt op zaterdag 23 juli, vanaf 20:15 uur, een nieuwe aflevering in de reeks ARD Radiofestival 2011 ─ Oper, met daarin een gebeurtenis van het festival Styriarte ─ Die steirischen Festspiele (Festival van Stiermarken), waarin het Chamber Orchestra of Europe onder leiding van Nikolaus Harnoncourt met medewerking van het Arnold-Schönberg-Chor Wien en vocale solisten, een uitvoering realiseren van het muziekdrama Die verkaufte Braut uit 1866/1870 van de Tsjechische componist Bedrich Smetana (1824-1884). 
Het libretto stamt van de Tsjechische romancier Karel Sabina (1813-1877). De eerste uitvoering werd gerealiseerd in een tijdelijk theater dat een leemte moest opvullen voordat er in Praag een nieuw, volwaardig theater gereedkwam. Verschillende bronnen noemen verschillende data voor die première, maar alle geleerden zijn het er wel over eens dat dit in 1866 is geweest.

Er was de eerste keer overigens sprake van 'slechts' twee akten met daarin een gesproken dialoog. In 1870 was de complete versie gereed: drie bedrijven met gezongen recitatieven.
Een Duitse versie van Max Kalbeck (1850-1921) werd voor het eerst in 1893 gegeven in het Oostenrijkse Theater an der Wien. Diverse andere Duitse vertalingen zouden in de loop van de twintigste eeuw volgen.

Librettist Karel Sabina.

De handeling
Het verhaal speelt zich af in een dorp in Bohemen omstreeks 1866. Hans (tenor) is verliefd op Marie (sopraan), maar zij is voorbestemd om te worden uitgehuwelijkt aan de  zoon van de rijke boer Micha (bariton), de stotterende, onhandige Wenzel (tenor).
Huwelijksbemiddelaar Kezal (bas) grist Marie de reeds door haar ouders ─ Krushina (bas) en Kathinka (alt) ─ ondertekende huwelijksovereenkomst uit handen en gaat ermee aan de haal. Hij slaagt erin Hans zover te krijgen dat hij afziet van zijn 'aanspraak' op Marie: daar krijgt hij 300 Gulden voor.Marie schrikt zich een ongeluk als ze wordt geïnformeerd over de afspraak die Hans met de huwelijksmakelaar heeft gemaakt. Daarom wil ze naar Wenzel toe gaan, maar dan verschijnt Hans weer op het toneel om zijn afkomst nader te verklaren. Hij is de zoon van boer Micha uit een eerder huwelijk en voldoet daarmee aan het in de huwelijksovereenkomst gestelde, zoals afgesproken met de makelaar.

Levenslust en frustratie: componisten die tijdelijk niets meer tot stand brengen

De nieuwste aflevering van het programma Opernkonzert dat een vast onderdeel vormt van het uitzendingen-schema van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, wordt op donderdag 7 november aanstaande ─ tussen 20:00 uur en 22:00 uur ─ gewijd aan de levenslust van componisten enerzijds en de frustraties, met de daarbij behorende gevolgen aan de andere kant: over artistieke problemen waarmee (ook de beste, beroemdste) componisten soms worden geconfronteerd: het niet in staat zijn iets nieuws te scheppen. Schrijvers en journalisten, die dat verschijnsel ook reeds kennen zolang hun werk bestaat, hadden het tot voor kort over een vel blanco papier dat hen aanstaart.
Lebenslust und Lebensfrust ─ Über Schaffenskrisen berühmter Komponisten, luidt de titel van de aflevering.
De oplossing van probleem in kwestie vereist soms veel fingerspitzengefühl, voorzover daar niet meer bij komt kijken; het is nu eenmaal een uiting van impotentie, die een heel scala aan oorzaken kan hebben, maar die in principe kan worden verholpen.
Hoewel het thema wordt uitgezonden in een opera-radioprogramma, zal het voor iedereen duidelijk zijn dat het fenomeen zich niet alleen voordoet bij componisten die opera's schrijven.

Schoppenvrouw van Tsjajkovski zaterdagavond op drie radiozenders tegelijk

Op zaterdag 26 maart zal de opera Schoppenvrouw uit 1890, gecompo0neerd door Pjotr ljitsj Tsjajkovski (1840-1893), voornamelijk bekend onder de Franse titel Pique dame, op drie West-Europese radiozenders gelijktijdig te beluisteren zij, in een live-uitvoering door het gezelschap van de New York Metropolitan Opera House, met koor, orkest en solisten van die specifieke versie.
De uitzending begint om 18:00 uur en zal duren tot ongeveer 21:45 uur. De uitzending heeft tegelijkertijd plaats op de Duitse regionale zenders NDR Kultur en WDR 3, alsmede via de Britse radiozendert BBC Radio 3. [1]
Aangezien we op deze site nog niet zo lang geleden ook over een uitvoering van dat muziekdrama, eveneens rechtstreeks vanuit The Met, hebben bericht, verwijzen wij u hier naar de inhoud van die bijdrage van 2008, voor nadere informatie over dit werk van de man die zichzelf zag als honderd procent Rus.
__________
[1] In één en dezelfde programma gids, van de Nederlandse zendgemachtigde, wordt — we zijn langzamerhand geneigd te zeggen: traditiegetrouw — weer vel verwarring gesticht. In de gegevens bij NDR Kultur wordt een andere dirigent van deze opera opgevoerd als even verder, in de tekst met betrekking tot de uitzending via WDR 3, en bij het programma Opera on 3 van BBC Radio 3 staan weer andere namen van solisten. Het motto is derhalve: Laat u verrassen, hopelijk wordt u door de commentaarstem op één van die zenders wel juist bijgepraat.

Rome als locatie in diverse muziekdrama's

Claudio Monteverdi,
geschilderd in 1640 door
Bernardo Strozzi (1581-1644).

Donderdag 6 januari wordt, tussen 20:00 uur en 22:00 uur, door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur opnieuw een aflevering van het regelmatig te beluisteren muziekprogramma Opernkonzert uitgezonden. Daarin staat het veelal als eeuwige stad gekwalificeerde Rome centraal; de titel van deze aflevering is dienovereenkomstig: Die ewige (Opern)Stadt — Rom als Schauplatz und Tatort.
In Rome spelen zich heel wat verhalen af die zij gebruikt voor een muziekdrama: dat varieert van gebeurtenissen uit de oudheid, die terug te vinden zijn in opera's, zoals in L'incoronazione di Poppea uit 1642 van Claudio Monteverdi (1567-1643), via Lucio Silla uit 1772 over de Romeinse dictator Sulla, tot en met Tosca, gecomponeerd in de jaren 1899-1900 door van Giacomo Puccini (1858-1924). Om ons hier te beperken tot enkele voorbeelden uit verschillende tijdperken in de geschiedenis van de opera.

Fidelio donderdagavond vanuit de Bayerische Staatsoper

De bas Steven Humes.

In het Opernkonzert, een programma dat regelmatig wordt uitgzonden door de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, wordt in de aflevering van donderdag 30 december, tussen 20:00 uur en 22:00 uur, een actuele versie van het enige muziekdrama dat Ludwig van Beethoven (1770-1827) heeft gecomponeerd — Fidelio oder die eheloche Liebe, opus 72, in 1805 in première gegaan —, uitgezonden. U krijgt de versie te horen die de Bayerische Staatsoper München op de rol had staan. Koor en orkest van dat instituut worden geleid door Daniele Gatti; vocaal-solistische medewerking wordt verleend door onder anderen Steven Humes, Anja Kampe en Franz-Josef Selig.
___________
Zie tevens ons artikel van 25 maart 2009.

NDR Kultur op 7 oktober: Opernkonzert met Saint-Saëns

De Duitse regionale radiozender NDR Kultur komt op donderdag 7 oktober met een nieuwe aflevering van het programma Opernkonzert. Dit zal, zoals gebruikelijk, worden uitgezonden tussen 22:00 uur en middernacht. Deze aflevering draagt de titel Der französische Mozart? — Camille Saint-Saëns und die Oper. De aandacht zal daarin vooral zijn gericht op het muziekdrama Samson et Dalila van de genoemde Fransman, die leefde van 9 oktober 1835 tot 16 december 1921. Eerst heeft Saint-Saëns aan dat muziekdrama gewerkt in de jaren 1867/68, en tussen 1874 en 1877 heeft hij gewerkt aan een herziening.
Nadere informatie over de opera in kwestie kunt u vinden in een artikel van 31 december 2007, opgenomen op onze zustersite Tempel der Toonkunst.
__________
Afbeelding: De Franse componist Camillie Saint-Saëns (1835-1921).