Richard Wagners Die Meistersinger von Nürnberg in 'Opera on 3' op zondag 1 januari

De Britse cultuurzender BBC Radio 3 biedt op zondag 1 januari 2012, in een aflevering van het programma 'Opera on 3' ─ tussen 15:45 uur in de middag en 22:15 uur in de avond, onze tijd ─ een uitvoering van Die Meistersinger von Nürnberg van Richard Wagner (1813-1883).
Koor en orkest van het Royal Opera House Covent Garden staan onder leiding van Antonio Pappano.
Nadere gegevens over het muziekdrama zijn te vinden in een artikel op deze site, opgenomen op zaterdag 26 juli 2008.
___________
Afbeelding: Dirigent Antonio Pappano. Foto van IMGartists.

Minder muziekdrama's in de ether gedurende de talrijke zomer-muziekfestivals

Vier, en soms zelfs vijf opera's, verspreid over een zaterdagavond ─ al dan niet met doublures ─ zal men in de hoogzomerse etherprogrammering niet gemakkelijk aantreffen: radio, eventueel aangevuld met tv, aangezien tal van de gebruikelijke, in onze streken gemakkelijk te ontvangen zenders, deze weken veel presenteren wat tijdens muziekfestivals, ook al verspreid over Europa, wordt uitgevoerd.

Standbeeld van Mozart te Wenen.

In Nederland heeft dat deze zaterdag, 20 augustus, te maken met de uitzending, via Radio 4, van het Prinsengrachtconcert dat de plaats inneemt van het gebruikelijke programma Opera live van de NTR. BBC Radio 3 geeft de zaterdagavondruimte ook al weken aan de BBC Proms 2011 tot aan de Last Night of the Proms, in plaats van aan Opera on 3, al dan niet Live from the Met.
Desalniettemin kan men op de genoemde zaterdag in de avonduren nog kiezen uit twee muziekdrama's: één in het operaprogramma van de Belgische, Nederlandstalige radiozender Klara ─ beginnend om 20:00 uur ─, en vijf minuten later als het ARD Radiofestival begint via alle onder die overkoepelende zendgemachtigde vallende regionale radiozenders. Het kan vanzelfsprekend ook dat men het ene doet zonder het andere te laten: luisteren kan men naar het muziekdrama op de ene zender, terwijl men een opname maakt van de andere opera. Dit alles alleen als men van al het aangebodene die avond wenst kennis te nemen.
In het geval van de Belgische zender gaat het om La finta giardiniera uit 1774 van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), gezongen door vocale solisten, ondersteund door het symfonieorkest van het Theater De Munt in de Belgische hoofdstad, onder leiding van Johan Nelson.
De genoemde regiozenders van de ARD presenteren een productie van de Bayreuther Festspiele 2011, waar deze zomer een nieuwe enscenering van Tristan und Isolde uit 1865 van Richard Wagner (1813-1883) wordt voorgesteld. De muzikale leiding is in handen van Peter Schneider.
Naast de in onze bijdrage van 5 augustus genoemde namen en de daarbij behorende rollen, komen we nog de mezzsopraan Michèle Breedt en de tenor Arnold Bezuyen tegen, evenals de bariton Martin Snell en de tenor Clemens Bieber. 

Richard Wagners Lohengrin vanuit Bayreuth, te zien op Arte-tv

Lohengrin, de Zwaanridder.

De Zwaanridder
Allerlei grootheden hebben de laatste anderhalve eeuw uitspraken gedaan over Richard Wagner (1813-1883) en diens muziek, en dat waren niet alleen critici, musici en theatermensen. De Amerikaanse journalist van rand en stand die uitstekend kon absorberen, Mark Twain (1835-1910), bereisde delen van ons continent en liet de andere cultuur dan de zijne goed op zich inwerken. Hij nam kennis van het meesterschap van Wagner en was vervolgens van mening dat Wagners muziek beter was dan ze klonk. Kort en krachtig, en voor sommigen iets om eens goed over na te denken.
Op zondag 14 augustus, tussen 17:15 uur en 21:50 uur, presenteert de Frans-Duitse cultuurzender Arte-tv een uitvoering van het muziekdrama Lohengrin van de meester van Bayreuth. Deze versie, in de regie van Hans Neuenfels, wordt vanuit het Festspielhaus op de groene heuvel te Bayreuth de ether ingestuurd. Het huiskamerbeeldscherm van een grote schare Wagner-liefhebbers zal die late middag en een groot deel van de avond dan ook worden gevuld met beelden van de Zwaanridder en diens avonturen. Het zal zonder twijfel worden ondersteund door geluiden die aan de beelden zijn gekoppeld.

De uitvoerenden
Andris Nelsons dirigeert koor en orkest van de Bayreuther Festspiele. De tenor Klaus Florian Vogt zingt de rol van Lohengrin; Annette Dasch, sopraan, vult het personage van Elsa von Brabant in. Verder komen we de bas Georg Zeppenfeld tegen, evenals de bariton Tómas Tómasson. De mezzosopraan Petra Lang is eveneens van de partij, en dat geldt ook voor de bas Samuel Youn en de tenor Stefan Halbach, en dan mogen we de tenor Willem Van der Heijden niet vergeten; hetzelfde geldt voor Rainer Zaun (bas) en Christian Tscheleblew, eveneens bas.
Deze productie was op zaterdag 13 augustus reeds te horen via de regionale Duitse radiozenders die ressorteren onder ARD/ Das Erste.

Bayreuth 2011: Richard Wagners Tristan und Isolde in Zomeravondconcert op Radio 4

In het Zomeravondconcert van Radio 4 dat op zaterdag 6 augustus vanaf 19:02 uur wordt uitgezonden, is een opname te horen van een uitvoering in het kader van de Bayreuther Festspiele 2011, van het muziekdrama Tristan und Isolde van Richard Wagner (1813-1883), geschreven in de jaren 1856/1859. De première werd gegeven in 1865 in het huis op de groene heuvel, waar bijna anderhalve eeuw daarna de versie werd voorgesteld die in het Zomeravondconcert op de eerste zaterdag van de maand augustus te beluisteren is.

Koor en orkest van de Bayreuther Festspiele worden geleid door de Oostenrijkse dirigent Peter Schneider (geboren 1939), die is onderscheiden met onder meer de Bayerische Verdienstorden.
De belangrijkste vocale solisten zijn:
Robert Dean Smith ─ Tristan
Robert Holl ─ König Marke
Irène Theorin ─ Isolde
Jukka Rasilainen ─ Kurwenal
Ralf Lukas ─ Melot
____________
Afbeelding: De Oostenrijkse dirigent Peter Schneider.

Een zeer uitzonderlijke première in het Wagner-stadje Bayreuth; te zien via ARD/Das Erste

Israel Chamber Orchestra.

Unieke situatie
In het middagprogramma van de eerste publieke Duitse televisiezender ARD wordt op zondag 31 juli,ktussen 14:30 uur en 15:00 uur, de bijdrage Exclusiv: Eine besondere Premiere uitgezonden. Het betreft hier een optreden van het Israel Chamber Orchestra in het Mekka voor het gros der wereldwijd verspreide liefhebbers van (de muziek van) Richard Wagner (1813-1883): het Festspielhaus op de groene heuvel van het doorgaans relatief slaperige stadje Bayreuth. Het ensemble in kwestie verzorgt daar niet alleen maar een concert, het zal er ─ geheel in overeenstemming met de traditie van dat Festspielhaus ─ stukken van Wagner spelen.

Ophef
De aankondiging, verleden jaar, dat dit concert door het kamerorkest uit Israël zou worden gegeven, veroorzaakte veel ophef in het land van herkomst, zoals dat altijd het geval is wanneer de naam Wagner valt, en helemaal als die vermelding samen opgaat met een gepland concert. Het is dan ook zeker niet alledaags dat er muziek van Richard Wagner in Israël ten gehore zal worden gebracht. Ruim een kwart eeuw geleden presenteerde Zubin Mehta muziek van Wagner in Tel Aviv, grotendeels begeleid door reacties van intense woede, onbegrip en deels oprecht verdriet.

Twee pijlers
Die bezwaren rusten op twee pijlers van doorslaggevende betekenis: de musicus Wagner die de lievelingscomponist was van Hitler, en de mens Wagner die een fervente antisemiet was.
Het zijn dan ook dikwijls buitenlanders die Wagner komen spelen in Israël, en nog altijd biedt dat aanleiding tot ordeverstoring.
Nu het Israel Chamber Orchestra deze stap wenste te zetten, leidde dat er tevens toe dat een camerateam beschikbaar kwam om die reis en het verblijf in Bayreuth, alsook het concert zelf te registreren.

De bedding van Radio 4 gaat zaterdag 23 juli over de passie voor Richard Wagners Ring

Hafid Bouazza.

Zaterdag 23 juli wordt de dan meest recente aflevering van het radioprogramma De bedding, van Radio 4, tussen 23:00 uur en middernacht, Passie voor Wagners Ring, geheel gewijd aan de liefde tot en met de onbedaarlijke hartstocht voor de Bayreuther Festspiele en met name de tetralogie Der Ring des Nibelungen van Richard Wagner (1813-1883). De titel van de aflevering in kwestie impliceert immers dat het alleen om de Ring zou gaan. De presentatie van het programma is overgelaten aan de Nederlandse schrijver Hafid Bouazza (geboren 1970).
Met grote regelmaat zijn de onderdelen van deze Ring op vooral radiozenders te beluisteren, een enkele keer wordt de gehele Ring binnen een paar dagen uitgezonden, onder meer door Mezzo-televisie. Ook via BBC Radio 3 valt regelmatig een van de vier onderdelen van de tetralogie te beluisteren.

Wagners Götterdämmerung in twee afleveringen van Afternoon on 3 van BBC Radio 3

In het muziekprogramma Afternoon on 3 van de Britse zender BBC Radio 3 wordt op donderdag 14 en vrijdag 15 juli, elk van de beide dagen, een deel van de opera Götterdammerung van Richard Wagner (1813-1883) voorgesteld, en wel zodanig dat het binnen het daarvoor beschikbare tijdsbestek ─ beide dagen tussen 15:00 uur en 17:30 uur onze tijd ─ dat gehele vierde gedeelte van Wagners tetralogie Der Ring des Nibelungen compleet wordt gepresenteerd.
De versie die de luisteraars te horen krijgen, is er één van de Opéra van Parijs.
__________
Afbeelding: Alberich en Hagen in Götterdämmerung. Tekening uit 1911 van Arthur Rackham (1867-1939), een Engelse beeldend kunstenaar, die zich voornamelijk bezighield met het illustreren van boeken.

NDR Kultur met Götterdämmerung zondagmiddag in 'Live aus der Staatsoper Hannover'

NDR Kultur, de regionale Noord-Duitse cultuurzender, biedt de geïnteresseerde luisteraars en alle anderen, op zondag 9 juni, een uitvoering van het laatste deel van de tetralogie Der Ring des Nibelungen van Richard Wagner (1813-1883): Götterdämmerung.
Dat gebeurt in het programma Live aus der Staatsoper Hannover, vanaf 15:55 uur; het programma duurt tot 22:00 uur. Ongetwijfeld wordt het verloop van de handeling op de bühne onderbroken door twee pauzes, zoals dat op basis van de lengte van de voorstelling, gebruikelijk is. Het geheel duurt tot ongeveer 21:20 uur. De radio-uitzending daarentegen eindigt om 22:00 uur.
In de loop van de zondag ingezette week, wordt via de Britse culturuzender BBC Radio 3 ─ om precies te zijn op woensdag 15 juni en donderdag 16 juni, verspreid over de beide middagen, in het muziekprogramma Afternoon on 3 een uitvoering gerealiseerd van Die Walküre, het tweede deel van dezelfde tetralogie, die overigens ook als trilogie met een avond vooraf (Vorabend) mag worden gekwalificeerd; dan gaat het om het eerste deel. Maar alles blijft muzikaal bij hetzelfde.

Die Walküre uit La Scala in Milaan, heden op NDR Kultur

Culturele kaalslag alom
De Duitse regionale radiozender NDR Kultur presenteert op donderdag 9 december, in het programma Opernkonzert, tussen 19:30 uur en middernacht een opname van Die Walküre — voor het eerst opgevoerd in 1870  van Richard Wagner (1813-1883) —, zoals die ter opening van het seizoen in het Teatro alla Scala in Milaan op dinsdag 7 december werd gegeven.
Voordat de voorstelling die avond echter kon beginnen, speelden zich voor de ingang van het gebouw relatief woeste taferelen af: een honderdtal studenten raakte daar slaags met de politie toen zij erg nadrukkelijk hun protesten kenbaar maakten tegen de bezuinigingen op cultuur in hun vaderland.

Voor dit Teatro alla Scala in Milaan speelden zich dinsdag 7 december 'woeste taferelen' af tegen bezuinigingen op cultuur (in Italië).

Explosieve destructie
In Duitsland zijn als gevolg van een vorige bezuinigingsronde al diverse theaters van kleinere plaatsen gesloten en datzelfde geldt voor bibliotheken. Als gevolg van financieel-economische spanningen in één der bakermatten van onze westerse beschaving, Griekenland, gevolgd door Ierland zullen ook daar klappen vallen in de culturele sector, en ook daar in sterkere omvang dan op andere maatschappelijke terreinen, aangezien de cultuur nu eenmaal in hoge mate afhankelijk is van subsidies en als gevolg daarvan niet zo'n sterke vuist kan maken als andere sectoren.

Hersen- en harteloosheid heersen
In eigen land is de bijna totale vernietiging van de culturele sector ingezet door het optreden van een groep bureauhengsten — je zou ze dus ook Schreibtischtäter kunnen noemen —, die niets weten over de dagelijkse praktijk van de culture instituties in ons land en ook te dom, en vooral te vooringenomen, zijn om de werkelijkheid onder ogen te zien.
In ieder geval is het duidelijk dat geheel Europa afstevent op de status van een culturele steppe, en dat alleen maar doordat volstrekt inadequate, overspannen-ijdeltuiterige politici hun heilloze praktijken kunnen realiseren, doordat zij alles en iedereen minder belangrijk vinden dan het strelen van het eigen, nog niet tot bloei gekomen, ego: een zielige vertoning, die niet alleen direct intens negatieve gevolgen zal hebben maar indirect nog veel meer. Binnen niet al te lange tijd zal blijken dat ook hier het recht van de sterkste zal zegevieren, en dat betekent dat er nog een kwart van de professionele instellingen uiteindelijk het hoofd boven water zal kunnen houden.

Marionetten manifesteren zich
In Italië betekent dat vanzelfsprekend dat La Scala in Milaan zal overleven, mede dankzij de internationale faam die het instituut geniet. Welke rampspoed dergelijke politici, die voor oorlogstuig nu eenmaal per definitie meer over hebben dan voor mensverheffende zaken, beseffen ze niet eens, simpelweg omdat ze daarvoor al te oppervlakkig zijn, en mede daardoor per definitie ongeschikt voor de functie waarin ze zijn benoemd.
Voor Nederland betekent dat: de on-geest van Wilders overheerst, de rest bestaat uit marionetten. Dat is de Macht van de Onmacht. Allen die daarvoor ook maar de geringste verantwoordelijkheid dragen, verdienen dan ook slechts de diepst denkbare verachting.

Richard Wagners opera Lohengrin (1850) via BBC Radio 3

Theaterzettel voor de eerste uitvoering van Wagners Lohengrin

Zoals dat bijna elke zaterdagavond het geval is, wordt ook op 9 oktober door de Britse zender BBC Radio 3 — deze keer vanaf 19:00 uur onze tijd — in het programma Opera on 3 een muziekdrama uitgezonden. Hierbij gaat het om een uitvoering van Lohengrin uit 1850 van Richard Wagner (1813-1883).
Op 3 augustus 1845 heeft de componist de laatste hand gelegd aan het ontwerp van de tekst voor deze opera; het uiteindelijke tekstboek was in de herfst van dat jaar gereed.
Tussen mei 1846 en 29 augustus 1847 heeft Wagner aan de muziek gewerkt die hij vervolgens in partituurvorm heeft overgebracht, hetgeen bijna vier maanden heeft gevergd: van 1 januari tot en met 28 april van het jaar 1848. In 1850 is de eerste uitvoering van Lohengrin gerealiseerd; op 28 augustus 1850 in het Hoftheater van Weimar, op de geboortedag (in 1749) van Johann Wolfgang von Goethe, die op 22 maart 1832 te Weimar was gestorven.
Meer informatie over dit muziekdrama is te vinden in een eerder op deze site gepubliceerd artikel, op 1 juli 2008.
__________
Zie voor meer over Wagner onze bijdrage van heden over het programma Prisma Musik, met daarin aandacht voor Wagners Götterdämmerung. Over een deel van de puur instrumentale muziek van deze componist is, eveneens in een artikel van heden, meer te vinden op de aan ons gelieerde website Muziek en mensen.