Rossini's Willem Tell wordt zaterdagavond concertant voorgesteld tijdens BBC Proms

Gioacchino Rossini

Tijdens tweede avond BBC Proms 2011
Om 19:30 uur begint op zaterdag 16 juli op het podium van de onovertroffen Albert Hall in Londen, een uitvoering van het muziekdrama Guillaume Tell uit 1829 van Giacchino Rossini (1792-1868). De uitvoering neemt tot middernacht in beslag; er zijn twee pauzes van twintig minuten. Het geheel is te volgen via de Britse culturele zender BBC Radio 3. Coro e Orchestra dell' Accademia Nazionale di Santa Cecilia Rome onder leiding van Antonio Pappano verzorgen deze tweede avond van de BBC Prom-concerten 2011.
Genoemd muziekdrama telt vier bedrijven; het is gebaseerd op het toneelstuk Wilhelm Tell uit 1804 van Friedrich von Schiller (1759-1805). Drie auteurs hebben gewerkt aan het libretto, al krijgen meestal alleen de twee hieronder eerstgenoemden een vermelding:
Victor-Joseph Etienne, dikwijls genoemd de Jouy, naar zijn geboorteplaats (1764-1846)
Hippolyte-Louis-Florent Bis (1789-1855)
Armand Marrast

Achtergronden
De eerste uitvoering werd gerealiseerd in de Grand Opéra te Parijs, in 1829. Een jaar later werd er een Duitse versie, van Theodor Haupt (1784-1832) gegeven in Frankfurt am Main.
In hetzelfde jaar werd het muziekdrama voorgesteld in Wenen, Londen en Berlijn, en een jaar daarna was New York aan de beurt. Een Italiaanse versie, Guglielmo Tell, werd het operapubliek te Lucca voorgezet.
De laatste opera uit de muzikale koker van het genie Rossini volgt de tekst van Schiller getrouw. Die schrijver heeft de sage uit de dertiende eeuw gedramatiseerd.

Friedrich von Schiller.
Portret uit ca. 1808 (!).
Gerhard von Kügelgen
(1772-1820). Formaat
73 x 61 cm. Te vinden
in het Goethe Museum,
Frankfurt am Main.

De handeling
Aangezien Wilhelm Tell (bariton) geen eerbetoon over heeft voor de hoed van landvoogd Geßler (bas), dwingt deze hem een appel van het hoofd van zijn zoon Jenni (sopraan) te schieten. Nadat Tell dit met succes heeft gedaan, heeft hij met een volgende pijl uit zijn boog de landvoogd gedood. Onderweg, op een boot die hem naar de gevangenis zal brengen, slaagt Tell erin te vluchten. Die twee feiten vormen een mijlpaal in de Zwitserse historie: de stichting van het Zwitserse Eedgenootschap.
Een speciaal onderdeel vormt de liefde tussen Arnold (tenor) en Mathilde von Habsburg (sopraan).

Andere Tell-opera's
Vanaf 1791 hebben diverse componisten deze sage op muziek gezet: André Ernest Modest Grétry (1741-1813) in 1791, Benjamin Weber in 1795, Bernhard Anselm Carr in 1796 en Luigi de Baillou in 1797. Deze ondervonden alle veel belangstelling, vooral die van Grétry, totdat Rossini's Guillaume Tell op het toneel verscheen.

Twee pauzes
Zoals gezegd, wordt de concertante opera-uitvoering twee keer door een pauze onderbroken: de eerste keer tussen 20:35 uur en 20:55 uur, en dan wordt in het pauze-programma BBC Proms Intro een gesprek uitgezonden over het muziekdrama in kwestie: met opera-historicus Benjamin Walton en met Sarah Lenton, die als opera-programmeur is verbonden aan het Royal Opera House te Londen.
Tussen 22:00 uur en 22:20 uur wordt het onderdeel Interval uitgezonden: daarin wordt aandacht besteed aan de Accademia Nazionale di Santa Cecilia. Verder nog een terugblik en een blik vooruit met betrekking tot de BBC Prom-concerten.

Rossini's Otello vanuit Lyon, zaterdag op België's muziekzender Klara

Jawel, alweer Rossini, omdat ─ in het operaprogramma Scala van de Nederlandstalige Belgische radiozender Klara ─ het muziekdrama Otello ossia Il Moro di Venezia uit 1816 van Gioacchino Rossini  (1792-1868) zal worden uitgevoerd op zaterdag 16 april, vanaf 20:00 uur. Daarbij gaat het om een uitvoering door de Opéra van Lyon. Koor en orkest van die instelling worden geleid door Evelino Pido.
Het libretto stamt uit de koker van Marchese Francesco Berio di Salsa (1765-1820), naar het gelijknamige, internationaal befaamde toneelstuk Othello uit 1604 van William Shakespeare (1564-1616).
De première werd in Napels gerealiseerd op 4 december 1816. Drie jaar daarna werd een Duitstalige versie opgevoerd in het Theater an der Wien van de Oostenrijks-Hongaarse hoofdstad.
Toen Verdi's Otello zeven decennia later (1887) op de planken verscheen, werd Rossini's muziekdrama vooreerst naar de coulissen verwezen. Pas in 1964 werd diens Otello pas weer in het repertoire van de Opera van Rome opgenomen; Palermo volgde in 1980, Venetië in 1986 en Pesaro in 1988.

Rossini's opera Le comte d'Ory zaterdagavond op twee radiozenders

Registratie uit New York
In The Metropolitan Opera House in New York is het muziekdrama Le comte d'Ory geregistreerd voor uitzending, en die zal worden gerealiserd op in ieder geval twee West-Europese radiozenders tegelijkertijd, tussen 19:00 uur en 22:30 uur, op zaterdag 9 april aanstaande. Zowel op de Duitse regionale zender WDR 3 — in het programma Bühne: Radio live —, alsook via BBC Radio 3 — in het programma Opera on 3 — wordt genoemd muziekdrama uit 1828 van Gioacchino Rossini (1792-1868) de ether ingeslingerd.

Librettist Eugène Scribe.

Koor en orkest van bovengemeld opera-instituut in de Verenigde Staten worden geleid door Maurizio Benini. In enkele belangrijke rollen kunnen we luisteren naar de stemmen van Juan Diego Florez en Michele Pertusi.
Het libretto werd geschreven door de Franse tonelist Eugène Scribe (1791-1861) en Charles Gaspard Dalestre-Poirson (1790-1859).
De eerste uitvoering van Le comte d'Ory werd gegeven op 20 augustus 1828 te Parijs. Een eeuw plus een jaar later werd er voor het eerst een Duitse versie gerealiseerd, waarna er nog diverse andere Duitse vertalingen werden gemaakt.

Opera buffa
Gravin Adèle — gezongen door een sopraan — wordt, terwijl haar broer aan een van de kruistochten deelneemt, door een noroire verleider, genaamd graaf Ory — een rol die moet worden ingevuld door een tenor — benaderd. Die heeft ervoor gekozen om zich te vermommen als monnik en vervolgens als moeder-overste, waarnaast zijn gevolgsmannen zich hebben verkleed als nonnen. Zijn plannen worden echter doorkruist door de jonge page Isolier — een partij voor een mezzosopraan — die zelf verliefd is op gravin Adèle. Maar dan, op het spannendste moment, blijken de kruisridders te zijn teruggekeerd, onder hen ook de vader van Graaf d'Ory.
Le comte d'Ory is het op één na laatste muziekdrama van Rossini, en de enige Franstalige buffa die hij heeft gecomponeerd; grote delen van zijn feestcantate Il viaggio a Reims heeft hij daarin verwerkt.

Rossini's Armida zaterdag op twee radiozenders tegelijk

Dirigent Riccardo Frizza leidt
koor en orkest van de New
Yorkse Metropolitan Opera.
Foto: IMG Artists.

Zowel in het muziektheater-programma Opera on 3 van BBC Radio 3, alsook in het programma Opera live van Neerlands Radio 4, wordt op zaterdag 5 maart, vanaf 19:00 uur, een rechtstreekse uitzending gerealiseerd vanuit de Metropolitan Opera in New York, waar dan de opvoering van de opera Armida van Gioacchino Rossini (1792-1868) als matinee aanstaande is. Koor en orkest van dat muziektheaterinstituut staan onder leiding van Riccardo Frizza.
De rol van Armida zal daarbij worden gezongen door Renee Fleming, Lawrence Brownie kruipt in de huid van Rinaldo. Verder komen we John Osborne tegen die als Gernando optreedt. Ubaldo wordt vertolkt door Kobie van Rensburg; Barrie Banks is Carlo, en Goffredo krijgt zijn vertolking in de zanger Bruce Ford.

Zes opera's en diverse fragmenten op één dag in de ether

Wereldwijd zullen het er vast veelvouden zijn van opera's en andersoortige muziekdrama's die op één dag de ether ingeslingerd zullen worden, maar bij ons en in de ons omringende landen hebben wij het oog laten vallen op hetgeeen nadrukkelijk vermeld staat en binnen ons bereik valt. De zaterdag waarmee de eerste echte week van 2011 eindigt, biedt zes opera's, waarvan er drie van Mozart zijn, van wie ook nog fragmenten en aria's zullen klinken.

Mozart-aria's en Mozart-fragmenten
In tegenstelling tot andere zaterdagen begint op BBC Radio 3 het element muziekdrama deze keer reeds om 11:00 uur in de ochtend (onze tijd), en duurt dat tot 12:00 uur.
De sopraan Kiri Te Kanawa informeert de luisteraars over Mozart-aria's die voor haar van grote betekenis zijn. U hoort voorbeelden uit in ieder geval drie van de vele opera's die Wolfgang Amadeus Mozart aan de wereld heeft geschonken: Le nozze di Figaro (1786) , Don Giovanni (1787) en Così fan tutte (1789).
Eveneens op BBC radio 3 worden diezelfde zaterdag — tussen 13:00 uur en 14:00 uur onze tijd — fragmenten uit vier verschillende muziekdrama's van de Weense grootmeester uitgezonden: Zaïde (1779), Die Entführung aus dem Serail (1782), Don Giovanni (1787) en Così fan tutte (1789).

Mozart: Così fan tutte
In het kader van de Mozart-'Twaalfdaagse', waarin het gehele oeuvre van die componist door BBC Radio 3 wordt uitgezonden — van 1 tot en met 12 januari —, wordt op zaterdagmiddag een extra aflevering van het programma Opera on 3 uitgezonden. Daarin wordt de complete Così fan tutte voorgesteld in een versie van the Royal Opera House Covent Garden. Colin Davis heeft daarvan de muzikale leiding. Daarin kunt u (opnieuw) de stem van Kiri Te Kanawa beluisteren.

Twee Mozart-opera's achtereen
Om 19:30 uur onze tijd volgt op zaterdag 8 januari nog een aflevering van het programma Opera on 3; daarin worden, gedurende zes en een half uur, twee muziekdrama's van de beroemdste aller Wener muziekmeesters uitgevoerd: Die Hochzeit des Figaro (1786) en La clemenza di Tito (1791). Het gaat in beide gevallen om een uitvoering door de Chicago Lyric Opera onder leiding van Andrew Davis.

Puccini: La Fanciulla del West
Op twee Duitse regionale radiozenders — NDR Kultur en WDR — wordt op zaterdagavond, vanaf 19:00 uur tot iets na 23:00 uur, La Fanciulla del West voorgesteld in een uitvoering die live werd opgenomen in de Metropolitan Opera van New York.Vocale solisten zullen worden ondersteund door koor en orkest van dat operahuis, onder leiding van Nicola Luisotti.
Meer informatie over deze opera is te vinden in een bijdrage op deze site, opgenomen op 24 december 2010, naar aanleiding van een uitvoering door De Nederlandse Opera.

Verdi's Don Carlo

Neerlands eigen Radio 4 komt, als gebruikelijk, op deze zaterdag met een nieuwe aflevering van het NTR-programma Opera live. Daarin is, vanaf 19:02 uur, een uitvoering te beluisteren van Don Carlo van Giuseppe Verdi. Ook daarbij gaat het om een uitvoering door de Metropolitan Opera van New York onder leiding van Yannick Nézet-Seguin. De rolverdeling kunt u vinden in ons voorbericht van 17 december 2010.
Binnen die bijdrage wordt u, voor meer informatie over het muziekdrama, nog weer doorverwezen door middel van een link in de tekst.

Rossini's Barbier in Klara's 'Scala'
België's Nederlandstalige radiozender Klara komt op zaterdagavond in het operaprogramma met een uitvoering van De Barbier van Sevilla uit 1816 van Giacchino Rossini (1792-1868). Meer informatie over inhoud en medewerkenden is hier te vinden.