La Traviata vanuit Orange, op ARD-Radiofestival

Enkele, of misschien zelfs alle, regionale Duitse radiozenders, die klassieke muziek als belangrijk onderdeel in de programmering hebben, presenteren op zaterdag 5 september, vanaf 20:00 uur, het ARD-Radiofestival met daarin een uitvoering van het muziekdrama La Traviata van Giuseppe Verdi. Het betreft een uitvoering tijdens het festival Les Chorégies d'Orange 2009. Het Orchestre Philharmonique de France staat onder leiding van Myung-Whun Chung. Tevens doen koren en vocale solisten mee.
Over deze Verdi-opera is op deze site meer dan eens bericht, met soms een andere invalshoek. In ieder geval kunt u heel wat meer over de achtergronden te weten komen als u hier klikt.

Haydns Orlando paladino op meerdere Duitse radiozenders

Zaterdag 29 augustus presenteren — in ieder geval twee — Duitse regionale radiozenders — NDR Kultur en WDR3 — in de serie ARD Radiofestival 2009 een uitvoering van de opera Orlando paladino uit 1782, van Joseph Haydn (1732-1809), in het kader van de Innsbrucker Festwochen der Alten Musik, uitgevoerd door het Freiburger Barockorchester onder leiding van René Jacobs, met medewerking van vocale solisten.
Een uitvoering door dezelfde instrumentalisten, onder leiding van deze dirigent, hebben we op deze site aangekondigd in een artikel van maandag 25 mei. Tevens zijn we toen ingegaan op achtergronden, zodat u daar, indien gewenst, meer informatie kunt vinden.

Beethovens Fidelio onder Barenboim — BBC 2 en -Radio 3

Beethovens enige muziekdrama
Zaterdag 22 augustus is er op het podium van de Londense Albert Hall, in het kader van de BBC Proms 2009, voor de tweede achtereenvolgende avond een optreden van het West-Eastern Divan Orchestra onder leiding van Daniel Barenboim. Boden de musici op vrijdagavond een staalkaart uit het klassiek-romantische repertoire, zaterdag presenteert deze Prom een concertante uitvoering van de opera Fidelio van Ludwig van Beethoven. Aan dat opus hebben we op deze site op 25 maart, op 15 april en op 24 april van dit jaar; toen naar aanleiding van de herhaling door de Nationale Reisopera. Meer achtergrond-informatie is te vinden in een eerder verschenen artikel, naar aanleiding van een via Mezzo-televisie uitgezonden, veel oudere opname onder leiding van Karl Böhm; die bijdrage verscheen op dit weblog op 31 juli 2008.
Het spreekt vanzelf dat, naast het instrumentale ensemble, ook nog enige vocale solisten optreden. Zaterdag 22 augustus zijn dat Waltraud Meier (als Leonore), Simon O'Neill (in de rol van Florestan), Gerd Grochowski (als Don Pizarro), John Tomlinson treedt op als Rocco; Adriana Kučerová is Marzelline; Stephen Rügamer vertolkt de rol van Jaquino, en Victor Rud is Don Fernando.
Verder zijn de BBC Singers en het Geoffrey Mitchell Choir van de partij.
De uitzending van Fidelio via BBC Radio 3 begint reeds om 20:30 uur onze tijd, en zal gebruikerlijkerwijs worden onderbroken door een pauze — in dit geval van 21:30 uur tot 21:50 uur, met daarin het programma Twenty minutes met daarin het Proms Literary Festival.
BBC Two Television start de uitzending om 21:10 uur en eindigt om 23:20 uur.

Vincenzo Bellini's muziekdrama I Puritani in Klara's Scala

Schotse Puriteinen op Belgische radiozender
Op de Nederlandstalige, Belgische radiozender Klara wordt op zaterdag 1 augustus, 's avonds vanaf 20:00 uur, een uitvoering gepresenteerd van I Puritani van Vincenzo Bellini (1801-1835).
Het is een muziekdrama in drie bedrijven op een libretto van Carlo Pepoli (1796-1881), die als uitgangspunt een theaterstuk uit 1833 heeft gekozen — Têtes rondes et cavaliers — van Jacques-Arsène Ancelot (1794-1854) en Joseph-Xavier-Boniface Saintine (1798-1865). Dat drama vindt zijn oorsprong in het verhaal Old morality uit 1816, geschreven door Walter Scott (1771-1832).
De opera — die als complete titel I puritani di Scozia draagt — werd voor het eerst opgevoerd in het Parijse Théâtre Italien, op 25 januari 1835. Nog in hetzelfde jaar kregen zowel het Londense operapubliek alsook dat van de Milanese Scala de gelegenheid kennis te nemen van dit muziekdrama, en een jaar later waren Berlijn (met een Duitse versie), en Wenen aan de beurt.

Het verhaal
De handeling speelt zich tijdens de burgeroorlog in het midden van de zeventiende eeuw af op een vesting van Puriteinen in de omgeving van Plymouth. Lord Gaultier Walton, die het bevel voert over de betreffende vesting, besluit toe te geven aan de wens van zijn dochter Elvira en laat haar trouwen met Alord Arturo Talbot, al had hij reeds een andere wederhelft voor haar in gedachten: Sir Riccardo Forth. Gedurende de voorbereidingen voor het huwelijksfeest komt Arturo, die heimelijk een aanhanger van de Stuarts is, aan de weet dat Henrietta van Frankrijk, de weduwe van Charles I (1600-1649) — die op last van Oliver Cromwell (1599-1658) was onthoofd —, op de burcht gevangen gehouden wordt. Arturo slaagt erin de koningin te bevrijden en haar daarmee uit handen van de dood te redden. Elvira verliest haar verstand, Arturo wordt door het Parlement ter dood veroordeeld, maar dan komt Elvira's oom, Sir Giorgio Walton, opdagen en die slaagt erin Riccardo van zijn wraakgevoelens jegens Arturo los te weken. Die kan dan naar zijn geliefde Elvira terugkeren, die hem vergeving schenkt als hij haar eenmaal heeft uitgelegd hoe hij de koningin heeft gered. Weliswaar is intussen de heerschappij van de Stuarts omvergeworpen, maar Oliver Cromwell — Lord protector van Engeland en Schotland in de periode 1649-1658 — schenkt Arturo genade.
____________
Afbeeldingen
1. Componist Vincenzo Bellini.
2. Oliver Cromwell. Schilderij van de Vlaming Caspar de Crayer (1582-1669).

Händels Partenope tijdens derde Proms-avond in Londen

BBC Proms weer van start gegaan
Jongstleden vrijdag is het zoveelste zomerse muziekfestival in Europa van start gegaan, alleen met dit verschil dat dit festijn met meer dan zeventig concerten binnen twee maanden — de BBC Proms — ongetwijfeld de meeste aandacht zal genereren door de vele BBC-radio en -televisie-uitzendingen. Was er vrijdag sprake van een traditioneel orkestconcert met diverse solisten, die composities van vooral eind negentiende en begin twintigste eeuw ten gehore hebben gebracht, gisteren was Joseph Haydn (1732-1809) met zijn oratorium Die Schöpfung aan de beurt, in het kader van zijn tweehonderdste sterfdag, en heden wordt Georg Friedrich Händel (1685-1759) aan bod met een concertante uitvoering van de opera Partenope door het Concerto Copenhagen onder leiding van Lars Ulrik Mortensen. Het concert in de Royal Albert Hall begint om 19:00 uur onze tijd, wordt twee keer onderbroken: de eerste keer tussen 20:10 uur en 20:30 voor het programmaonderdeel Proms Plus, waarin Catherine Bott, Lars Ulrik Mortensen and Dr Suzanne Aspden over Handel's Partenope discussiëren. De tweede onderbreking is tussen 21:35 uur en 21:55 uur onderbroken door het praatprogramma Twenty minutes, en gaat daarna verder tot 23:15 uur. Op het betreffende onderdeel van de website van BBC Radio 3 kunt u nog de namen vinden van de solisten en eventueel verdere informatie.

Achtergronden
Partenope is een van de talrijke muziekdrama's die Händel heeft gecomponeerd, maar tevens een van de opera's die we nauwelijks tegenkomen. En daar heeft zo'n herdenkingsjaar dan wel een positieve functie: naast alle bekende stukken komen er eindelijk ook (weer eens) de minder dan wel geheel niet bekende composites voor het voetlicht.
Voordat Händel zich over de tekst ontfermde — die hem moest inspireren tot het schrijven van de juiste muziek —, hadden reeds anderen een opera met de titel Partenope op de planken gebracht: in 1699 door de Italiaan Luigi Mancia (ca. 1665-1708) en in 1708 door diens landgenoot Antonio Caldara (ca. 1670-1736). Deze beiden hadden reeds gebruik gemaakt van het libretto uit 1699 van Silvio Stampiglia (1664-1725), en Händel is hen daarin gevolgd. Het is zelfs mogelijk dat Händel de uitvoering van Caldara's versie omstreeks 1710 in Venetië heeft bijgewoond.

De geschiedenis
Partenope, de stichtster van Napels en protagoniste van talrijke sagen heeft drie aanbidder: prins Arsace, Armindo en Emilio. Maar eenvoudig is dat niet, te meer daar ze ook nog een tegenspeelster heeft: de cypriotische prinses Rosmira, die erin slaagt de ontrouwe Arsace terug te veroveren. Partenope kiest uit de beide overgebleven heren Armindo, nadat Emilio haar met oorlog had gedreigd en zij ten opzichte van hem de zege wist te behalen.
De eerste uitvoering van Händels versie van Partenope werd gegeven op 7 maart 1730 in His Majesty's Theatre. Drie jaar later werd er een Duitse versie voorgesteld in de Hamburgse Opera.
Naast Händel zijn er nog in ieder geval vier componisten geweest die Partenope op muziekhebben gezet, zowel voordat hij het libretto had verklankt, door Luca Antonio Predieri (1688-1767) in 1719, en Domenico Natale Sarri (1679-1744) in 1722; alsook na hem, door onder meer Johann Adolf Hasse (1699-1783) in 1767, die echter een tekst van Metastasio heeft gebruikt.
____________
Afbeeldingen
1. Dirigent en klavecinist Lars Ulrik Mortensen. (Foto: Concerto Copenhagen.)
2. Georg Friedrich Händel in 1756.
3. Sopraan Inger Dam-Jensen zingt de partij van Partenope in de uitvoering van de gelijknamige opera van Händel tijdens de derde avond van de BBC Proms in de Royal Albert Hall.

Reizen naar Tristan und Isolde te Barcelona in 2010

Mild und Leise
Het Vlaams Wagner Genootschap organiseert vanaf nu, voor februari 2010, een opera-reis naar de Spaanse cultuurstad Barcelona, omdat daar in die maand het muziekdrama Tristan und Isolde van Richard Wagner (1813-1883) op het programma staat. De componist heeft in de periode 1856-1859 aan deze opera gewerkt en in laatstgenoemd jaar de laatste hand aan de partituur gelegd, maar het heeft nog tot 1865 geduurd voordat de eerste uitvoering werd gegeven.


In Barcelona wordt Tristan und Isolde gepresenteerd "in de scenografie van David Hockney", schrijft Jos Hermans van het Vlaams Wagner Genootschap ons. Vijf klinkende namen staan eveneens reeds aangekondigd: de Duitse tenor Peter Seiffert, de Amerikaanse sopraan Deborah Voigt, de Deense bariton Bo Skovhus, de in Zuid-Korea geboren bariton Kwangchoul Youn en de Duitse mezzosopraan Michaela Schuster. Zij en tal van anderen zullen er dan voor zorgen dat u zich zult kunnen overgeven aan het ertrinken, versinken en aan de unbewußt höchste Lust van het Gesamtkunstwerk.
Voor nadere informatie omtrent voorwaarden en dergelijke meer kunt u terecht op het weblog Leidmotief van het VWG.
__________
Afbeelding: Een scène uit de versie van Tristan und Isolde uit 2008, zoals gegeven door de Opera van Los Angeles. Deze afbeelding siert de berichtgeving van het VWG over Tristan und Isolde.

Drie opera's op zomerse zaterdagavond via de ether

Händels Admeto
Op zaterdag 18 juli zullen er in ons directe etherbereik drie muziekdrama's uit verschillende perioden worden voorgesteld: twee via de radio, één via de beeldbuis. Zowelop de Duitse regionale radiozender NDR Kultur alsook via de zusterorganisatie WDR 3 — en wellicht ook nog op tal van de andere 'streekzenders' binnen de ARD — zal de opera Admeto, Re di Tessaglia van Georg Friedrich Händel worden uitgevoerd. Het betreft hier de bewerking van een oorspronkelijk Italiaanse tekst L'Antigona delusa da Alceste van de Italiaanse librettist Aurelio Aureli (1652-1708). Er bestaat enige twijfel omtrent het antwoord op de vraag wie voor de bewerking van dat libretto heeft gezorgd: de naam van een Italiaanse impresario van Duitse afkomst, Nicola Francesco Haym (1678-1729) en die van de librettist (1687-1765) Paolo Antonio Rolli vallen in dat verband.
Op 11 februari 1727 werd te Londen de première gegeven in His Majesty's Theatre. Pas in 1925 werd in Braunschweig een Duitse versie als wederopname in het repertoire gerealiseerd. Tijdens de Händel-Festspiele in 1959 was — hoe kon het anders: Halle — aan de beurt, en in 1986 is er een uitvoering van gegeven in Basel. Zoals de Italiaanse tekst waarop het muziekdrama is gebaseerd, reeds doet vermoeden, behandelt deze opera dezelfd stof als Alceste uit 1767 van Christoph Willibald von Gluck (1714-1787).

Offenbachs Orpheus en Pergolesi's Salustia
In het programma Scala van de Belgische radiozender Klara wordt, eveneens op zaterdag 18 juli, maar dan vanaf 20:05 uur een uitvoering gepresenteerd van het muziekdrama in twee bedrijven, Orphée aux enfers uit 1858 van Jacques Offenbach (1819-1880). Bij een volgende gelegenheid zullen we in deze regels wel dieper op die materie ingaan.
Bijna een half uur na het begin van Offenbachs Orpheus kan men via Mezzo-televisie een presentatie volgen van het eerste muziekdrama van Giovanni Battista Pergolesi (1710-1736), die we, in grote lijnen bekeken, eigenlijk alleen maar kennen van La serva padrone. Mezzo toont echter het eerste werk voor het muziektheater dat de jong gestorven Pergolesi heeft gerealiseerd: Salustia. Dit werk is een opera seria op een tekst van Morelli. De eerste uitvoering werd in januari 1732 te Napels gegeven.
De uitzending via Mezzo betreft een opname uit 2008, die is gemaakt tijdens het Radio France Festival Montpellier.
___________
Afbeeldingen
1. 'Händel-librettist' Haym staat aan het klavecimbel. Schilderij van ca. 1709 door de Italiaanse schilder Marco Ricci (1676-1730).
2. De jong gestorven Italiaanse componist Giovanni Battista Pergolesi.