La Traviata vanuit Orange, op ARD-Radiofestival

Enkele, of misschien zelfs alle, regionale Duitse radiozenders, die klassieke muziek als belangrijk onderdeel in de programmering hebben, presenteren op zaterdag 5 september, vanaf 20:00 uur, het ARD-Radiofestival met daarin een uitvoering van het muziekdrama La Traviata van Giuseppe Verdi. Het betreft een uitvoering tijdens het festival Les Chorégies d'Orange 2009. Het Orchestre Philharmonique de France staat onder leiding van Myung-Whun Chung. Tevens doen koren en vocale solisten mee.
Over deze Verdi-opera is op deze site meer dan eens bericht, met soms een andere invalshoek. In ieder geval kunt u heel wat meer over de achtergronden te weten komen als u hier klikt.

Haydns Orlando paladino op meerdere Duitse radiozenders

Zaterdag 29 augustus presenteren — in ieder geval twee — Duitse regionale radiozenders — NDR Kultur en WDR3 — in de serie ARD Radiofestival 2009 een uitvoering van de opera Orlando paladino uit 1782, van Joseph Haydn (1732-1809), in het kader van de Innsbrucker Festwochen der Alten Musik, uitgevoerd door het Freiburger Barockorchester onder leiding van René Jacobs, met medewerking van vocale solisten.
Een uitvoering door dezelfde instrumentalisten, onder leiding van deze dirigent, hebben we op deze site aangekondigd in een artikel van maandag 25 mei. Tevens zijn we toen ingegaan op achtergronden, zodat u daar, indien gewenst, meer informatie kunt vinden.

Verdi's Jérusalem in opname uit eerdere ZaterdagMatinee

Concertante presentatie
Op zaterdag 11 juli kunt u op de Nederlandse zender Radio 4 oorgetuige zijn van een uitvoering van één van de zeldzamer gepresenteerde opera's van Giuseppe Verdi (1813-1901): Jérusalem. Het betreft een concertante uitvoering in het kader van de ZaterdagMatinee. Uitvoerenden zijn het Radio Symfonie Orkest en het Groot Omroepkoor met solisten, onder wie Nelly Miricioiù.
De uitzending begint om 13:02 uur. Het betreft hier een NPS-Zomerconcert met een opname uit het archief van de Zaterdagmatinee.

Parafernalia
De tekst voor dit muziekdrama in vier bedrijven is afkomstig van Alphonse Royer (1803-1875) en Gustave Vaëz (1812-1862), die daarvoor als uitgangspunt Verdi's opera I Lombardi alla prima crociata uit 1843 hebben gekozen. De eerste uitvoering van Jérusalem werd in op 26 november 1847 gegeven te Parijs. Twee jaar daarna werd het muziekdrama in een Duitse versie aan de Hamburgse Opera gepresenteerd. In 1850 was de Manese Scala aan de beurt in een Italiaanse versie als Gérusalemme. In 1963 is dit muziekdrama in Venetië opnieuw in het repertoire opgenomen, twee decennia daarna eveneens in de Franse hoofdstad.
In Jérusalem zijn Verdi's Lombarden uit 1843 omgesmeed tot kruisvaarders uit het Franse Toulouse. Deten opzichte van I Lombardi ingekorte handeling binnen dit verhaal speelt zich af in de jaren 1095-1099 in Frankrijk en in Palestina.
Voordat hij als kruisridder richting Jerusalem afreist, geeft de graaf van Toulouse, zijn dochter Hélène aan Gaston Vicomte de Béarn tot echtgenote. Roger, broer van de graaf, die eveneens verliefd op haar is, verwondt zonder opzet de graaf, maar wijst Gaston als schuldige aan, waarna die moet vluchten. Roger blijkt zich in Palestina als eremiet teruggetrokken. Hélène gaat samen met haar vader op kruistocht. Ze ontmoet Gaston die, als straf voor zijn vermeende aanslag op de graaf, ter dood veroordeeld is. Zonder te worden herkend, betreedt Roger het toneelen redt Gaston. In de slag raakt hij daarop dodelijk gewond, maar hij kan, voordat hij het loodje legt, nog net zeggen wie hij is en aan zijn broer vergeving vragen.
____________
Afbeeldingen
1. De Brits-Roemeense sopraan Nelly Miricioiù. (Foto van haar offficiële website.)
2. Giuseppe Verdi als jongeman.

Goed gevuld operaweekeinde op radio en televisie

Zes uitvoeringen via de ether
De komende dagen kan de operaliefhebber zijn hart ophalen door te luisteren naar diverse uitzendingen via de luister- en kijkmedia die het best binnen handbereik zijn en hun programma's met een technisch hoogwaardige kwaliteit over ons uitstorten. Drie van de zes direct bekende operavoorstellingen kunt u via het van oudsher bekende medium beluisteren, de andere drie worden niet alleen ten gehore gebracht, maar evenzeer voorzien van bijbehorende beelden, waarvan er één als live-opname bij u zal worden thuisbezorgd als u daarvoor de juiste zender inschakelt.
Dat begint op vrijdag 10 juli met Mozarts Ideomeo, live uit Aix-en-Provence, via Arte-televisie.
In een separaat artikel, dat op deze bijdrage volgt, kunt u nadere gegevens dienaangaande vinden.

Driemaal Giuseppe Verdi
Driemaal deze zaterdag komen we Giuseppe Verdi tegen. Dat begint al vroeg in de middag om 13:02 uur met de uitvoering van zijn muziekdrama Jérusalem uit 1847. Meer daarover in een separaat artikel op deze site.
Laat in de middag van zaterdag 11 juli presenteert de muziekzender Mezzo een versie van La Traviata van Giuseppe Verdi. In dat geval gaat het om een zeer recente opname, dit jaar gerealiseerd tijdens een uitvoering door de Opéra National de Lyon, met Ermonela Jaho in de rol van Violetta Valéry. Deze maand zal Mezzo deze versie herhalen: op donderdag 23 juli, 's ochtends vanaf 10:00 uur.
De presentatie op Mezzo van aanstaande zaterdag zal zijn tussen 17:00 uur en 19:05 uur, zodat de grootse Verdi-liefhebbers even tijd hebben om bij te komen, alvorens over te schakelen naar de Belgische raziozender Klara, alwaar in het operaprogramma Scala vanaf 20:00 uur nog een opname zal worden uitgezonden van dit muziekdrama, met onder anderen Placido Domingo en Ileana Cotrubas, Sherill Milnes en anderen, begeleid door Koor en orkest van de Bayerische Staatsoper onder leiding va Carlos Kleiber.
Over achtergronden en inhoud met betrekking tot la Traviata kunt u flink wat meer lezen in een artikel van zondag 16 maart 2008 op deze site.

Benjamin Brittens Peter Grimes
Om 19:00 uur wordt via BBC Radio 3 in het programma Opera on 3 een uitvoering gegeven van Peter Grimes van Benjamin Britten door the English National Opera onder leiding van David Alden. Over dit muziekdrama kunt u op deze site meer lezen in een artikel dat we op woensdag 12 maart 2008 hebben gepubliceerd. Stuart Skelton zingt de titelrol in deze versie. Over de andere uitvoerenden kunt u meer gegevens vinden op de website van de BBC: Opera on 3.

Wagners Götterdammerung
Om 20:00 uur begint op Mezzo-televisie een uitvoering van Götterdammerung, het laatste deel van Wagners tetralogie Der Ring des Nibelungen, een muziekdrama dat we de laatste tijd veel via Mezzo-televisie hebben kunnen bekijken. Maar dan ging het om een andere uitvoering. Deze dateert van donderdag 9 juli, opgenomen tijdens het festival te Aix-en-Provence. Het Rundfunkchor Berlin (leider Simon Halsey) en de Berliner Philharmoniker zorgen voor de begeleiding van de talrijke zangers, wier namen te vinden zijn op het betreffende onderdeel van de website van Mezzo-televisie. Iets meer over deze laatste avond van de Ring kunt u lezen in een artikel dat op maart 2007 is opgenomen op de Nederlandse website over de cultuur van het fin de siècle All art is quite useless van Rond1900.nl.
____________
Afbeeldingen
1. Ermonela Jaho in de rol van Violetta Valéry, la Traviata.
2. Tenor Stuart Skelton zingt de titelrol in Peter Grimes, zaterdag 11 juli op BBC Radio 3.
3. Scène uit Götterdämmerung, zoals gepresenteerd tijdens het Festival van Aix-en-Provence op 9 juli 2009.

Georges Bizets muziekdrama De Parelvissers op WDR 3

Vanuit Toulouse
De Duitse regionale zender WDR 3 presenteert op zondag 5 juli, 's avonds — tussen 20:05 uur en 22:30 uur — in het theaterprogramma Bühne het muziekdrama in drie bedrijven Les Pêcheurs de perles van de Franse componist Georges Bizet (1838-1875). Uitvoerenden zijn Koor en orkest van het Capitole de Toulouse onder leiding van Michel Plasson (geboren 1933). Diverse zangsolisten zijn, vanzelfsprekend, eveneens van de partij.
De tekst stamt uit de koker van op het eerste gezicht drie verschillende heren: Eugène Cormon, Pierre-Étienne Piestre (1811-1903) en Michel Carré (1821-1872). Doch de beide eerste namen staan voor één en dezelfde persoon: Cormon is een pseudoniem. De eerste uitvoering van De Parelvissers werd op 30 september 1863 te Parijs gegeven in het Théâtre Lyrique. Pas een kwart eeuw daarna was Coburg met een Duitse vertaling aan de beurt.

Synopsis
Twee parelvissers op Ceylon, Nadir en Zurga, die ooit, ver buiten het eigen vaderland, beiden op dezelfde vrouw verliefd zijn geworden, hernieuwen hun vriendschap. Als de bajadere Leila — een soort tempeldienares — in haar functie wordt bevestigd, herkent Nadir haar aan de stem: zij is degene op wie hij en zijn vriend ooit verliefd waren. Het moet er dus nu maar van komen: de beiden bekennen elkaar wat ze voor de ander voelen, maar worden betrapt door de hogepriester Nourabad, die ze vervolgens aan het volk 'ter afrekening' worden gegeven. Maar als Zurga beseft dat Leila hem als kind ooit het leven heeft gered slaagt deze erin zijn jaloezie te overwinnen en helpt hij de beiden te ontvluchten, waarbij hij echter zelf om het leven komt.
__________
Foto: Michel Plasson.

Wagners Meistersinger in Zaterdagmatinee

Herhaling
Zaterdag 4 juli zendt Radio 4 — in de middag vanaf 13:02 uur totdat de avond begint (18:00 uur) — een herhaling uit van een concertante presentatie van Die Meistersinger von Nürnberg, een muziekdrama van Richard Wagner. Nu het zomer is, gaat het, ook in het geval van uitzendingen van concerten 's zaterdagsmiddags in het Amsterdamse Concertgebouw niet om oorspronkelijke uitvoeringen. De titel van de reeks verraadt dat gedurende deze maanden reeds: ZaterdagMatinee — uit het archief. Indertijd was het een uitvoering door het Radio Filharmonisch Orkest, het Groot Omroepkoor plus een reeks vocale solisten. De algehele leiding had Jaap van Zweden.
Over details en achtergronden met betrekking tot het muziekdrama in kwestie raadplege men het artikel dat ik reeds op 9 maart 2007 heb gepubliceerd op het Nederlandse fin de siècle weblog All art is quite useless van Rond1900.nl.

Rameau's Hippolyte et Aricie van de Reisopera op Radio 4

Voortreffelijke uitvoering
De in onze bijdrage van 29 mei besproken uitvoering door de Nationale Reisopera van Jean Philippe Rameau's muziekdrama Hippolyte et Aricie uit 1733 is op zaterdag 20 juni, 's avonds vanaf 19:02 uur te beluisteren in het NPS-programma Opera live. Degenen die de tot dusver niet in staat waren één van de voorstellingen in de theaters te bezoeken, of die het voortreffelijke spel van de zangers, koor en instrumentaal ensemble onder leiding van Jed Wenz, nog wel eens willen beleven — zij het dan nu zonder beelden —, doet er goed aan de bewuste avond vrij te houden.
__________
Foto: Dirigent van Musica ad Rhenum, Jed Wenz, hier met een traverso.

Die tote Stadt van Korngold zaterdagavond op BBC Radio 3

Bijzonder muziekdrama
Op zaterdag 23 mei presenteert BBC Radio 3 — tussen 19:00 uur en 21:45 uur onze tijd — in het programma Opera on 3 een uitvoering van de opera Die tote Stadt van de componist Erich Wolfgang Korngold (1897-1957, die me dat werk het bijzondere voorrecht heeft genoten dat de première gelijktijdig in december 1920 in twee prominente Duitse operatheaters werd gerealiseerd.
Het betreft in de BBC-uitzending van zaterdag een uitvoering door het Royal Opera House Covent Garden te Londen. De twee hoofdrollen worden gezongen door de tenor Stephen Gould en de sopraan Nadja Michael.
Meer, gedetailleerde, informatie over dit muziekdrama is te vinden in een uitgebreid artikel dat ik op 11 oktober 2006 heb opgenomen in de kolommen van het Nederlandse fin de siècle weblog All art is quite useless van Rond1900.nl.
Daar is eveneens meer te vinden over het leven en de ontwikkeling van het muzikale meesterschap van deze uitzonderlijke kunstenaar, die uiteindelijk in Hollywood terecht is gekomen.
In aansluiting op de opera zullen op dezelfde zender twee strijkkwartetten van dezelfde componist worden gespeeld door het Brodsky Quartet.

Purcells opera King Arthur woensdag op BBC Radio 3

Historische thema
In het radioprogramma Performance on 3 van de Britse luisterzender BBC Radio 3 wordt op woensdag 20 mei — 's avonds vanaf 20:00 uur tot ongeveer tien uur onze tijd — een uitvoering gepresenteerd van de opera King Arthur van Henry Purcell (1650-1695), de muziekmeester wiens geboortejaar in 2009 wordt herdacht, al moet daar direct aan worden toegevoegd dat dit op minder spectaculaire wijze gebeurt dan dit het geval is met de twee van oorsprong Duitse componisten — Händel en Haydn — die in Londen eveneens hun muzikale sporen hebben nagelaten. Ook Mendelssohn krijgt in zijn herdenkingsjaar overigens niet die sterke aandacht.
Bovendien zal de aandacht qua concerten en opera's in Purcells land van herkomst ongetwijfeld groter zijn dan via de elektronische- en ethermedia.

De Britten waardig
De tekst voor Purcells "dramatick opera" met de complete titel King Arthur or The British Worthy is afkomstig van de Engelse dichter, toneelschrijver en literair criticus John Dryden (1631-1700). Het muziekdrama werd gerealiseerd in vijf bedrijven met een voorspel en een epiloog. De eerste uitvoering werd gegeven in Dorset Garden te Londen in 1691, in het decennium van het overlijden van zowel de componist alsook de librettist.
Pas goed twee decennia nadien werd het werk opnieuw in het repertoire opgenomen, en wel in Birmingham; Londen toonde pas in 1935 weer interesse. Interessant is het dat nog eens vijfendertig jaar daarna de opera in een bewerking van Colin Graham (geboen 1931) en Philip Ledger (geboren 1937), die het bestaande drama hebben aangevuld met muziek uit andere werken van Purcell. Dit deden zij omdat er in het oorspronkelijke werk van Purcell slechts twee rollen voor zangers waren weggelegd en de rest slechts bestond uit gesproken partijen.
De handeling is tamelijk eenvoudig: De heidense Oswald, koning van de Saksen strijdt met de christelijke Britse koning Arthur — niet te verwarren met die van de beroemde verhalen met zijn Ridders van de Tafelronde — om de liefde van de blinde koningsdochter Emmeline. Beide koningen worden vergezeld en ondersteund door zowel goede als boosaardige sylfiden, tovenaars en aardgeesten.

Radio-uitvoering
In de door BBC Radio 3 uit te zenden versie van King Arthur hoort u het ensemble Le Concert Spirituel onder leiding van Hervé Niquet (geboren 1957).
Als bijzonderheid zij nog vermeld dat binnen datzelfde programma, in aansluiting op Purcells opera, liederen van de Chileense dichter Pablo Neruda (1903-1974) zullen worden gezongen door Lorraine Hunt Lieberson.
____________
Afbeeldingen
1. De componist Henry Purcell.
2. De letterkundige John Dryden.
3. Dirigent Hervé Niquet.

Daniel Aubers Fra Diavolo zaterdagavond via de ether

Op twee lage landen-zenders tegelijk
Zaterdag 9 mei kunt u zowel via de Nederlandse zender Radio 4 — in het programma Opera live van de NPS vanaf 19:02 uur — alsook in het Belgische Klara-radioprogramma, maar dan pas vanaf 20:00 uur — luisteren naar de opera in drie bedrijven Fra Diavolo ou l'hôtellerie de Terracine, gecomponeerd door Daniel-François-Esprit Auber (1782-1871). Zijn eerste muziekdrama werd in 1805 voltooid, zijn laatste ging in 1869 in première. Daartussen lag een heel mensenleven, want in die tijd, zo'n anderhalve eeuw voor onze tijd, werden de meeste mensen niet echt oud.
De tekst voor Fra Diavolo is afkomstig van de Franse toneelschrijver Eugène Scribe (1791-1861). De première werd verzorgd op 28 januari 1830 in de Opéra Comique te Parijs; nog in hetzelfde werd er een eerste voorstelling van een Duitse versie gegeven in het Königstadt Theater te Berlijn. In 1960 was Berlijn weer eens aan de beurt, in een ander theater — de Komische Oper — in een andere versie. Elf jaar later is er nog weer een andere Duitse versie uitgegeven.

Verschillende afloop
De roverhoofdman Fra Diavolo — op de planken behept met een tenorstem — heeft zich in een logement voorgedaan als Marquis de San Marco, om aldaar de juwelen van Lord Kookburn — u raadt het al: een bariton — en diens wederhelft Pamela — die het met een mezzosopraan moet doen — te kunnen stelen. Een jongeman, die als held — en dus als tenor in het theater — moet optreden, aangezien hij de dochter van de waard bemint, doet het geraffineerde plan van Fra Diavolo teniet en neemt de bandiet te grazen.
Opvallend is de verandering die de opera aan het slot heeft doorgemaakt. Gedurende de gehele negentiende eeuw bleef het tragische slot intact — Fra Diavolo kwam aan het slot om hetzij doordat hij werd neergeschoten dan wel doordat hij zelf een duik in de afgrond nam —, maar in ons huidige tijdsgewricht wordt hem genade geschonken.
__________
Waalse Opera Luik
De versie die de beide genoemde radiozenders zaterdagavond zullen laten horen, betreft een opname welke op 30 april werd gerealiseerd in de Waalse Opera van de Belgische stad Luik. Koor en orkest van dat instituut stonden onder leiding van Giovanni Antonini. Vocale solisten waren onder anderen Doris Lamprecht, Kenneth Tarver en Marc Molo Mot.
____________
Afbeeldingen
1. Componist Daniel Auber.
2. Toneelschrijver Eugène Scribe.

Weinig gespeelde opera Das Nachtlager von Granada via radio WDR 3

Oudere opname
De in 1840 te Meßkirch geboren Duitse componist Conradin Kreutzer was één van de typische vertegenwoordigers van de vroeg-romantische periode in de muziekgeschiedenis. Geruime tijd was zijn werk zeer populair, maar allengs raakte het in vergetelheid. In de pekduistere periode van de Europese geschiedenis — die waarin de mofse monsterlijkheid hoogtij vierde en de jaren direct daarna — ondergingen de muziekdrama's van deze componist een korte opleving, maar daarna werd het weer stil. Deze muziekmeester overleed in 1893 te Riga.
Kreutzers bekendste opera, Das Nachtlager von Granada, wordt op zondag 3 mei in het progamma Bühne Radio van WDR 3 — tussen 20:05 uur en 22:00 uur — in een al wat oudere opname voorgesteld. Het NDR Rundfunkchor en het dito Orchester Köln worden geleid door Helmuth Froschauer. Vocale solisten zijn onder anderen Hermann Prey (1929-1998), Martin Blasius en Regina Klepper.
Deze zelfde namen treft men aan op een Naxos-uitgave van deze opera, die eerder is verschenen op het label Capriccio; een uitgave uit 1993. We mogen er derhalve wel van uitgaan dat de uitvoering die u op de WDR zult horen, als u dat tenminste wilt, deze versie zal zijn.

Achtergronden
Das Nachtlager von Granada is een opera in twee bedrijven; het libretto is van Karl Johann Braun von Braunthal (1802-1866), die als basis het gelijknamige toneelstuk uit 1818 van Johann Friedrich Kind (1768-1848) [1] heeft genomen.
De eerste voorstelling van dit muziekdrama werd op 13 januari 1834 in Wenen gerealiseerd. In de negentiende eeuw werd deze opera alom en veelvuldig gespeeld; behalve de oudere generatie operaliefhebbers, vakmensen in allerlei sferen van het muziektheater en de ware, doorgewinterde operafanaten, kent vrijwel niemand het stuk.

Het verhaal
De Spaanse kroonprins — voorgesteld door een bariton — die als jager is verkleed, steunt het herdersmeisje Gabriele — een rol die door een sopraan wordt gezongen — omdat ze hem heeft gewaarschuwd voor een moordaanslag, die was gepland door ene Vasco — op de planken een bariton. Zij wil graag met Gomez — een jongeman die door een tenor wordt uitgebeeld — trouwen, maar dat stuit op weerstand van haar oom. De invloed van de kroonprins moet hier toch iets kunnen bewerkstelligen.
____________
[1] Deze auteur vooral bekendheid verworven en voor een deel ook nog gehouden doordat hij de tekst heeft 'aangeleverd' voor de opera Der Freischütz (1821) van Carl Maria von Weber (1786-1826).
___________
Afbeeldingen
1. De Duitse componist Conradin Kreutzer.
2. Bariton Hermann Prey.
3. De Duitse schrijver Johann Friedrich Kind.

Vijf opera's in de ether op zaterdagavond, waarvan twee met beelden; en Fidelio in Stadsschouwburg Groningen

Rechtstreeks vanuit The Met: Wagners Götterdämmerung
Wat een theater met muziek tijdens de zaterdagavond die nakende is. Niet alleen wordt de tetralogie Der Ring des Nibelungen in de New Yorkse Metropolitan Opera House afgesloten met Götterdämmerung — het laatste van de vier spektakelstukken. Het wordt als matinee in 'The Met' gegeven en aangezien het dan alweer uren later is in ons deel van de wereld, kan men het zes uur durende drama in onze contreien meebeleven door naar BBC Radio 3 te luisteren, waar de afronding van het omvangrijke gebeuren tussen 18:00 uur en middernacht — onze tijd — te volgen is in het programma Opera on3: Live from the Met. James Levine is degene, die de muzikale leiding in handen zal trachten te houden. Daarvoor zal hij zich als strenge maestro voor koor, orkest en solisten moeten handhaven. Voor de namen van solisten en andere grootheden die hun stempel op deze versie drukken, zij verwezen naar het betreffende gedeelte van de website van BBC Radio 3, waar u alle relevante informatie kunt lezen.
Dit zal meteen de laatste uitzending vanuit de Met zijn, welke rechtstreeks in het betreffende radioprogramma te beluisteren zal zijn.

Monteverdi' s Ulisse op Radio 4
De Nederlandse klasseke muziekzender van de publieke omroep, Radio 4, begint, zoals meestal de zaterdagse uitzending om 19:02 uur. Daar kunt u oorgetuige worden van het gezelschap Les Arts Florissants, onder leiding van William Christie. Deze gedreven lui presenteren de opera Il Ritorno d'Ulisse in Patria, gecomponeerd in 1641 door Claudio Monteverdi (1567-1643).

Klara-Scala met Lucia di Lammermoor
Nog steeds op zaterdagavond, maar weer bijna een uur later, begint in het operaprogramma Scala van de Nederlandstalige, Belgische radiozender Klara de uitvoering van het muziekdrama Lucia di Lammermoor uit 1835, geschreven door Gaetano Donizetti. Op deze site hebben we eerder enige aandacht aan dit verhaal met spel in diverse opzichten iets gepubliceerd, zodat we u gaarne verwijzen naar de bijdrage in kwestie van zaterdag 7 februari 2009.

Beethovens Fidelio op de planken in Groningen
Een kwartier daarna begint in de Stadsschouwburg van Groningen de uitvoering van Beethovens Fidelio in de productie van de Nationale Reisopera, die hiermee al vier weken door ons land op tournee is. Meer informatie over het muziekdrama en vervolgens alle medewerkenden is eerst hier te vinden, waarna u aan het eind van het artikel in kwestie weer zult worden doorverwezen. Een tweede artikel over Fidelio, dat we eveneens op deze site hebben voorgesteld, kunt u ook nog lezen.

Tweemaal Leoš Janáček op Mezzo-televisie
Tussen 20:30 uur en iets na middernacht zendt Mezzo-televisie twee opera's uit — direct achter elkaar — van de Tsjechische bovenmeester der geniale muziek: Leoš Janáček (1854-1928). Eerst wordt Katia Kabanova uit 1921 voorgsteld, en in aansluiting daarop de ons sedert 1908 als Jenufa bekend staand muziekdrama, dat in eerste instantie reeds in 1903 was gereedgekomen.
Meer over deze beide opera's is te vinden in een artikel dat te vinden is op de fin de siècle website All art is quite useless van Rond1900.nl
____________
Afbeeldingen
1. Dirigent James Levine (Foto: Metropoilitan Opera, New York).
2. Componist Claudio Monteverdi. Schilderij uit 1640 van Strozzi (1581-1644).
3. Scènefoto uit Fidelio in de huidige versie van de Nationale Reisopera. Almas Svilpa als Don Pizarro, en James Creswell als Rocco. (Foto: Hermann en Clärchen Baus.)

Drie opera's op zaterdagavond via de ethergolven

Gaetano Donizetti — L'Elisir d'amore
BBC Radio 3 presenteert zaterdag 4 april — 's avonds vanaf 19:00 uur onze tijd — weer een muziekdrama rechtstreeks uit de New Yorkse Metropolitan Opera in het programma Opera on 3: Live from the Met. Maurizio Benini leidt koor en orkest van de Met, vanzelfsprekend met een reeks solisten, een uitvoering van L'Elisir d'amore, een opera in twee bedrijven, gecomponeerd door Gaetano Donizetti (1797-1848). De tekst hiervoor werd gerealiseerd door de Italiaanse dichter en geleerde met betrekking tot literatuur en mythologie Felice Romani (1788-1865), die het libretto heeft gebruikt dat de Franse dramaschrijver Eugène Scribe (1791-1861) heeft vervaardigd voor de opera Le Philtre (Ned: De liefdesdrank; 1831) van Daniel-François-Esprit Auber (1782-1861). De eerste uitvoering van L'Elisir d'amore werd gegeven in het Milanese Teatro della Canobbiana op 12 mei 1832.
Voor de karakters en de vertolkers van die rollen, alsmede voor een synopsis van het verhaal in deze uitvoering — op zaterdagmiddag plaatselijke tijd in New York — zij verwezen naar het betreffende onderdeel van de website van de BBC: Opera on 3.

György Ligeti — Le Grand Macabre
De in Roemenië geboren Hongaars-Oostenrijkse componist György Ligeti (1923-2006) componeerde in de jaren 1975-77 de opera Le Grand Macabre, op een eigen tekst, die hij samenstelde op basis van de Ballade du Grand Macabre uit 1934 van Michel de Ghelderode (1898-1962).
De eerste uitvoering daarvan werd gegeven op 12 april 1978 in Stockholm, onder leiding van Elgar Howarth, samen met twee anderen. Howarth leidde, ook weer met twee andere dirigenten, nog in hetzelfde jaar de uitvoeringen in de Hamburgische Staatsoper.
Nekrotzar, de Grand Macabre, vertrekt samen met zijn knecht Piet met het doel Breugelland en de rest van de wereld te vernietigen. Als eerste moet Mescalina, de wederhelft van de astroloog Astradamor, eraan geloven. Manlief had de komst van een komeet voorspeeld. Aa het hof van Go-Go komt het echter tot een verbroedering tussen Nekrotzar en de koning, waarna Nekrotzar zich bedrinkt en de ondergang van de wereld aan hem voorbijgaat.
In 1996 heeft Ligeti een tweede versie van Le Grand Macabre gerealiseerd.
Zaterdag 4 april wordt in het Brusselse theater De Munt een uitvoering van deze opera gerealiseerd, welke door de Nederlandse Zender radio 4 in het programma Opera live dat om 19:02 uur begint, in de loop van deze uitzending zal worden overgenomen en rechtstreeks gepresenteerd. Mark Wigglesworth dirigeert koor en orkest van de Munt-schouwburg; solisten zijn Chris Merritt, Frances Bourne, Ilse Eerens en Werner van Mechelen.

Carl Maria von Weber — Der Freischütz
De derde opera, die op zaterdag 4 april in de avonduren zal klinken via de ouderwetse ethergolven zonder beelden, is Der Freischütz uit 1821, door Carl Maria Friedrich Ernest von Weber (1786-1826). De Nederlandstalige Belgische radiozender Klara presenteert dit muziekdrama die avond vanaf 20:00 uur in het programma Scala. De tekst voor Der Freischütz werd geschreven door Johann Friedrich Kind (1768-1848) naar een verhaal uit het Gespensterbuch uit 1811 van Johann A. Apel (1771-1816) en Friedrich Laun (1770-1849; een pseudoniem van Friedrich August Schulze).
De première werd verzorgd op 18 juni 1821 in het Berliner Schauspielhaus am Gendarmenmarkt. Drie jaar later werd daarvan een bewerkte versie gegeven in Parijs. In 1841 werd een andere versie in de Franse hoofdstad gepresenteerd met recitatieven van Hector Berlioz (1803-1861). Ongeveer een halve eeuw geleden werd er een nieuwe Duitse tekstversie door de auteur Stefan Andres (1906-1970) gerealiseerd.
De jagersjongen Max is verliefd op Agathe, de dochter van de vorstelijke. Met een wedstrijdschot moet Max zijn kunnen bewijzen, om op die manier eventueel Agathe te veroveren en in het bezit van de houtvesterij te komen. Aangezien hij bij een vorig wedstrijdschieten heeft gefaald, laat hij zich door Kaspar overhalen, om middernacht bij de Wolfsschlucht Freikugeln [1] te gieten.
Samiel wil tijdens het proefschieten de laatste van de zeven kogels op Agathe richten. Tijdens het wedstrijdschieten in het bijzijn van de vorst wordt Agathe behoed voor de invloed van het dodelijke schot door gewijde rozen, die ze van een heremiet heeft gekregen. In plaats van Agathe zinkt Kaspar nu dood neer. Door voorspraak van de heremiet besluit de vorst Max zijn wandaad te vergeven, en na een proeftijd van één jaar kan hij Agathe krijgen.
Klara zendt een versie met koor, orkest en solisten van het Grand Théâtre de Geneve, onder leiding van John Nelson. Nadere informatie via de website van Klara: Scala.
__________
[1] Een Freikugel is een betoverde kogel, die altijd doel treft.
____________
Afbeeldingen
1. De Italiaanse dichter en literatuurwetenschapper Felice Romani.
2. De Hongaars-Oostenrijkse componist Gyorgy Ligeti.
3. De componist Carl Maria von Weber.

Martinu's Julietta — Leven tussen droom en werkelijkheid

Scurriel gebeuren
De (boek) handelaar Michel is vanuit Parijs naar een kleine kustplaats teruggekeerd, waar hij wordt geconfronteerd met zijn eigen herinneringen aan ene Julietta, wier stem hij ooit heeft gehoord zonder te weten wie zij was. Nu hij haar terugvindt, blijkt dat juist in die plaats iedereen alle herinneringen aan het verleden kwijt is. Daardoor twijfelt Michel wel aan haar reële bestaan en vraagt hij zich af of zij slechts bestaat in zijn geest.
Het geheel neemt ietwat scurriele vormen aan: op een gegeven moment heeft Michel deze Julietta in opdracht vermoord, waarna hij zich weer afvraagt of ze echt wel dood is. Hij slaagt er niet in zich te ontworstelen aan die wereld van onwerkelijkheid, met het gevolg dat hij binnen dat kader wordt veroordeeld tot levenslang in die 'droom'-wereld, die in wezen nogal nachtmerrie-achtig is.

Eigen libretto
Julietta is een opera in drie bedrijven, geschreven door de van oorsprong Tsjechische Bohuslav Martinu (1890-1959), op een libretto dat de componist zelf heeft gerealiseerd op basis van het toneelstuk Juliette, ou la clé des songes uit 1930 van Georges Neveux (1900-1982). martinu's oeuvre telt meer dan vierhonderd nummers, waarvan veertien opera's, die bijna geen van alle meer worden gespeeld. Het is dan ook des te verheugender dat op dinsdag 31 maart de Britse zender BBC Radio 3 in het programma Performance on 3 een uitvoering wordt uitgezonden van dit muziekdrama. Het BBC Symphony Orchestra wordt geleid door Jiri Belohlávek. De solisten en alle andere mensen van belang die aan deze productie hebben meegewerkt, zijn te vinden op het betreffende onderdeel van de BBC-webiste.
De uitzending begint om 19:30 uur onze tijd; het programma duurt in zijn geheel tot 22:15 uur, maar daar is nog een compositie van een andere muziekmeester toegevoegd nadat de opera de ether ingezonden is.
De eerste uitvoering van Julietta werd gegeven op 16 maart 1938 in Praag. Na de tweede wereldoorlog is het muziekdrama nog weer in enkele theaters te zien geweest.
De expressionistische en constructivistische stijlelementen die Martinu in de jaren dertig van de vorige eeuw meer en meer heeft ontwikkeld, passen vanzelfsprekend zeer goed binnen die wat onwerkelijke sfeer van het verhaal.
__________
Afbeelding: Portret van Bohuslav Martinu.

Bizets La jolie fille de Perth zondag op Radio WDR 3

Novelle van Walter Scott als basis
In het programma Bühne: Radio van de Duitse zender WDR 3 zal op zondag 22 maart, tussen 20:05 en 23:05 uur de opera La jolie fille de Perth worden gepresenteerd, onder muzikale leiding van een 'oude rot' in het operavak: Georges Prêtre (geboren in 1924), die goed een halve eeuw geleden al als dirigent optrad tijdens concerten van Maria Callas. Voor deze gelegenheid dirigeert hij Koren en Orkest van de ORTF [1] en het Nouvel Orchestre Philharmonique.
Het muziekdrama La jolie fille de Perth werd gecomponeerd door Georges Bizet (1838-1875) op een libretto van Jules-Henry Vernoy de Saint-Georges en Jules Adenis, die als uitgangspunt de novelle The fair maid of Perth uit 1832, geschreven door Walter Scott (1771-1832) hebben genomen.
De première van dit werk van het overkoepelende genre muziektheater werd in parijs gegeven op tweede kerstdag, 26 december, 1867. Zestien jaar later werd in Weimar voor het eerst een Duitse versie van deze opera gepresenteerd.

De geschiedenis
De smid Henry Smith — nomen est omen, zullen we maar zeggen — en Catherine Glover houden van elkaar, maar Henry vermoedt dat Catherine een nacht heeft doorgebracht op het kasteel van de hertog van Rothsay, en daarom beschuldigt hij haar publiekelijk van ontrouw. Doch alles wordt opgehelderd als eenmaal blijkt dat de zigeunerin Mab — die een eertijdse geliefde van de hertog is — zich had voorgenomen deze edelman opnieuw voor zich te winnen en zich daarom had verkleed en op het eerste gezicht Catherine leek.
___________
[1] ORTF: Office de Radiodiffusion Télévision Française.
____________
Afbeeldingen
1. De componist Georges Bizet op een gedenkpostzegel van 1975.
2. De auteur Walter Scott in 1822, geschilderd door Henry Raeburn (1756-1823).

La Somnambula van Vincenzo Bellini zaterdag in de ether

Op drie radiozenders
In het radioprogamma van de Britse zender Opera on 3: Live from the Met wordt aanstaande zaterdag, vanaf 18:02 uur, het drie uur durende muziekdrama La Somnambula uitgezonden; om 19:02 uur volgt de Nederlandse klassieke muziekzender Radio 4 en vanaf 20:00 uur doet het operaprogramma Scala van de Nederlandstalige Belgische radiozender Klara mee.
Koor en orkest van de Metropolitan Opera worden geleid door Evelino Pidò. De voornaamste solistische partijen zullen worden vertolkt door de sopraan Natalie Dessay en de tenor Juan Diego Florez. Meer gegevens zijn, zoals gebruikelijk, te vinden op het betreffende onderdeel van de website van het bewuste BBC-programma.

Achtergronden
La Somnambula — De Slaapwandelaarster — is een muziekdrama in twee bedrijven van Vincenzo Bellini (1801-1835) op een libretto van Felice Romani (1788-1865) [1]. De eerste uitvoering werd gegeven op 6 maar 1831 in de Milanese Scala. Drie jaar later werden er in Dresden en Wenen uitvoeringen in het Duits gerealiseerd, en twee jaar daarna weer een andere Duitse versie in Berlijn. Alweer ruim een halve eeuw geleden heeft Luchino Visconti (1906-1976) aan de Scala van Milaan een onvergetelijke versie gecreëerd met Maria Callas (1923-1977) in de hoofdrol.
De handeling speelt zich aan het begin van de negentiende eeuw af in een Zwitsers dorp. De wees Amina is daar de geliefde van de jonge grondbezitter Elvino. Een eenvoudige basis, waar men in de opera bijna nooit genoegen mee neemt, en daarom is er tegelijkertijd een andere vrouw in het spel: Lisa de eigenares van de dorpsherberg, die op haar beurt verliefd is op die Elvino. Die is echter jaloers, aangezien Graaf Rodolfo — die naar de plek van zijn jeugd is teruggekeerd — zijn intrek heeft genomen in de herberg. Die jaloezie zal echter niet ongegrond blijken: op een nacht wordt Amina in Rodolfo's kamer aangetroffen. Maar de graaf slaagt erin het misverstand uit de wereld te helpen door aan te tonen dat Amina zich in een toestand van slaapwandelen bevindt.
En daar hebben ze dan met z'n allen toch maar mooi drie uur voor nodig op de planken die de wereld moeten verbeelden.
__________
[1] Felice Romani was afkomstig uit Genua, ging rechten studeren, maar vestigde zich in 1810 als onafhankelijk schrijver in Milaan. Het duurde niet lang voordat hij zich een positie had weten te verwerven als zeer gezochte librettist.
____________
Afbeeldingen
1. Natalie Dessay en Juan Diego Florez in de New Yorkse versie van Bellini's opera La Somnambula.
2. Componist Vincenzo Bellini, die nog jonger is overleden dan Mozart.

Pastiche-opera van onder meer Händel op BBC Radio 3

Coproductie
Niet alleen, maar wel heel duidelijk, laat BBC Radio 3 ons merken dat 2009 het Händel-jaar is. Dat wordt mede gemanifesteerd in de uitzending van tal van opera's van Georg Friedrich Händel (1685-1759), waaronder diverse die we zelden te horen krijgen, en die zullen na het Händel-jaar ook wel weer vooral als muzikale muurbloempjes dienst dien.
In het muziekprogramma Afternoon on 3 wordt tijdens de aflevering Händel operas 2009 op donderdag 19 maart — tussen 15:00 uur en 18:00 uur — een uitvoering gerealiseerd van de opera Muzio Scevola die als pasticcio geldt. Händel heeft hiervan het laatste bedrijf van de drie geschreven, het eerste is van de hand van Filippo Amadei (ca. 1665-ca. 1725) die naast componist ook eerste cellist van het opera-orkest was, het tweede stamt uit de pen van Giovanni Bononcini (1670-1747). Het ontstaan van dit specifieke werk heeft een geheel egen geschiedenis. Dat opera-theater had drie eigen componisten, waarvan men aannam dat vooral Bonincini en Händel elkaar niet verdroegen. En die door het publiek volstrekt overdreven vete zorgde ervoor dat het publiek in twee kampen verdeeld raakte, waarvan de éne groep meende dat meneer Händel heel ver in de schaduw van Bonincino bleef, en de andere groep de stellige overtuiging was toegedaan dat Bonincini zelfs niet goed genoeg was om Händel zelfs maar tijdens het componeren bij te lichten.
De Academy kwam zoiets wel van pas, aangezien het de belangstelling voor opera levendig hield. Daarom werd besloten dat de drie huiscomponisten hun krachten maar eens moesten meten met hetzelfde werk. Dat werd een ongelijke strijd doordat Händel nu eenmaal altijd op een veel hoger plan componeerde. Het bleek alleen al uit de ouverture die laatstgenoemde had geschreven.
Het publiek was kennelijk ingenomen met deze coproductie, aangezien er tot aan het einde van het seizoen elf uitvoeringen werden gegeven.
Er bestaat literatuur waarin deze opera uitsluitend aan Händel wordt toegeschreven, maar in de onlangs verschenen nieuwe, Duitse biografie door Franz Binder staan met betrekking tot dit stuk muziektheater de juiste feiten vermeld. Waarschijnlijk wordt het stuk in de huidige tijd niet als een volwaardige opera beschouwd — en al zeker niet in combinatie met de naast Papa Bach (1685-1750) belangrijkste barokcomponist uit de geschiedenis — aangezien in vrijwel geen enkel naslagwerk over het genre een beschrijving staat of zelfs maar een vermelding in de opsomming van alle werken voor het muziektheater.
Rolf Faths Opernlexikon daarentegen vermeldt de opera wel, noemt ook twee andere namen naast Händel, maar bij hem staat als schepper van de eerste akte Filippo Mattei in plaats van Amadei — iets dat andere lexicografen eveneens hebben gedaan. Voorts noemt hij de librettist, Paolo Antonio Rolli (1687-1765), alsmede plaats en datum van de première: Londen, 26 april 1721. Binder noemt daarvoor echter de vijftiende van diezelfde maand. Rolli heeft als uitgangspunt een verhaal van Silvio Stampiglia genomen. Over die laatste schrijver is relatief weinig bekend, en hij komt niet alleen niet voor op een informatiebron als Wikipedia, maar hij komt evenmin voor in het register van de opgemelde, hiernaast afgebeelde biografie door Franz Binder. In Richard Streatfeilds Händel-boek, uitgegeven door de Princeton University in 1964 zoeken we deze schrijver eveneens tevergeefs. De grote, inmiddels klassieke, Händel-autoriteit — de in 1926 geboren musicoloog Howard Chandler Robbins Landon — noemt deze daarentegen wel.
___________
Franz Binder: Georg Friedrich Händel — Sein Leben und seine Zeit. 238 pag. en foto-katern op kunstdruk; paperback in de reeks dtv premium Biografie. Deutscher Taschenbuch Verlag, München, februari 2009. ISBN 978-3-423-24710-8.
____________
Afbeeldingen
1. Georg Friedrich Händel in 1733, geschilderd door Balthasar Denner (1685-1749).
2. Voorplat van de in februari verschenen Händel-biografe van Franz Binder.

Dvořáks Rusalka rechtstreeks vanuit Metropolitan Opera

Literaire achtergronden
Op in ieder geval drie radiozenders wordt zaterdag 14 maart 's avonds een open verbinding gerealiseerd met The Metropolitan Opera van New York, waar als matinee — als gevolg van de verschillende tijdzones is het daar dan immers middag — de opera Rusalka van Antonín Dvořák (1841-1904) zal worden uitgevoerd. Dit muziekdrama in drie bedrijven is gecomponeerd op een libretto van Jaroslav Kvapil (1868-1950), die toen chefregisseur van het Prager National Theater was, alwaar Rusalka op 31 maart 1901 in première is gegaan.
De librettist heeft zich gebaseerd op drie verschillende bronnen: als eerste het verhaal over Undine van Friedrich de la Motte-Fouqué (1777-1843), op Die Meerjungfrau van Hans Christian Andersen (1805-1875) en verder op de Franse Melusine-sage.

Synopsis
De waternimf Rusalka verlangt er hevig naar in mensengedaante verder te kunnen leven. Van de waterman krijgt ze derhalve het advies, een bezoek te brengen aan de heks Jezibaba. Deze verleent haar de menselijke gedaante, maar vertelt haar daarbij dat ze op een gegeven moment stom zal blijven en dat het eveneens zal gebeuren dat haar geliefde, voor het geval hij haar ooit verlaat, met haar naar de diepte van de zee zal worden getrokken.
Tijdens een jachtpartij komt de prins, op wie Rusalka inmiddels verliefd geraakt is, in haar buurt en raakt op slag verliefd op haar, waarna hij haar meeneemt naar zijn slot. Nadat een vreemde vorstin ten tonele verschijnt, wendt de prins zich van Rusalka af en laat hij haar vervolgens in de steek. De waterman ontfermt zich over de waternimf, die daarna als dwaallicht rond het meer zwerft. Door een intens verlangen gedreven verschijnt de prins toch weer bij het meer, en werpt hij zich — ondanks haar nadrukkelijke waarschuwing — in haar armen, waarna hij samen met haar in de diepte verdwijnt.

Uitzending(en)
Om 18:00 uur begint de uitzending Opera on 3: Live from the Met van BBC Radio 3, vijf minuten later schakelt de Duitse radiozender WDR 3 eveneens over naar New York, en om 19:02 uur volgt onze eigen Radio 4. Dat betekent dat er op de beide eerstgenoemde zenders een voorprogramma wordt gepresenteerd, of dat Radio 4 via een uitgesteld relais de voorstelling presenteert.
Koor en orkest van het Metropolitan Opera House worden geleid door Jiri Belohlavek. De sopraan Renee Fleming is de waternimf Rusalka. Nadere gegevens over de rollen en hun uitvoerenden en de namen van alle vooraanstaande betrokkenen zijn, zoals gebruikelijk, te vinden op het betreffende onderdeel van de website van BBC Radio 3.
____________
Afbeeldingen
1. De componist Antonín Dvořák.
2. Voorzijde van het New Yorkse Metropolitan Opera House.

Adriana Lecouvreur van Cilea vanuit de Metropolitan Opera

Uitzendingen tegelijkertijd
Op in ieder geval drie West-Europese radiozenders wordt Cilea's Adriana Lecouvreur op zaterdag 21 februari rechtstreeks uitgezonden via een open verbinding met de Metropolitan Opera in New York, waar het 13:00 uur is als wij om 19:00 uur op één van de volgende drie programma's afstemmen:
Radio 4 Nederland met het programma Opera live van de NPS.
WDR 3 Duitsland met het programma Bühne.
BBC Radio 3 met Opera on 3: Live from the Met.

Première
Op 6 november 1902 is in de Scala van Milaan de opera Adriana Lecouvreur van Francesco Cilea (1866-1950) in première gegaan met drie van de grootste muziekdramatische sterren welke in die periode beschikbaar waren: Angelica Pandolfini (1871-1959), Enrico Caruso (1873-1921) en Giuseppe de Luca (1876-1950). Deze drie pasten uitstekend in Cilea's geheel eigen lyrische stijl.
Dit, tot op de huidige dag repertoire gehouden, stuk muziektheater in vier bedrijven speelt zich af in de aan intriges overmatig rijke theaterwereld van voornamelijk Parijs in het begin van de achttiende eeuw. Het libretto werd geschreven door Arturo Colauti (1851-1914), op basis van het drama Adrienne Lecouvreur uit 1849 van Eugène Scribe (1791-1861).

Uit het leven gegrepen
Adrienne Lecouvreur (1691-1730) was een door het publiek zeer bewonderde actrice die een liefdesrelatie heeft met Moritz von Sachsen. Haar grote rivale, de prinses van Bouillon slaagt erin Adrienne te doden door middel van vergiftigde bloemen.
Cilea's meest befaamde opera — die reeds een jaar na de Milanese première in een Duitse vertaling te Hamburg werd opgevoerd — is in Italië deel van het vaste repertoire gebleven en in de rest van de voornaamste operatheaters van de wereld ook nooit helemaal vergeten. In de jaren zeventig van de vorige eeuw beleefde het werk een ware renaissance.

Permanente belangstelling
In ons land is ongeveer vier decennia geleden in de Matinee op de Vrije Zaterdag in het Concertgebouw te Amsterdam een concertante uitvoering gegeven van Adriana Lecouvreur met onder anderen Magda Olivero (geboren 1910). Daarvan bestaat een cd-versie die een in reeks 'historische opnamen' is uitgegeven door een Luxemburgse firma.
In de zwijgende film uit 1913 van Henri Desfontiaines en Louis Mercaton speelde de befaamde actrice Sarah Bernhardt (1844-1923) de rol van Adrienne. Ze schreef tevens mee aan het script.

Uitvoerenden
Koor en orkest van de Metropolitan Opera in New York staan onder leiding van Marco Armiliato. De belangrijkste vocale partijen zijn verdeeld over Maria Guleghina, Placido Domingo en Olga Borodina. Het is inmiddels alweer vier decennia geleden dat Domingo zijn New Yorkse debuut maakte met de rol van Maurizio (Moritz von Sachsen) en die rol zingt hij nu opnieuw.
Voor een compleet overzicht van alle verantwoordelijken voor de productie van deze opera, die daar wordt omschreven als evergreen, zij verwezen naar het betreffende onderdeel van de website van BBC Radio 3.
____________
Afbeeldingen
1. Componist Francesco Cilea, portretfoto van rond 1900.|
2. De ware Adrienne Lecouvreur, hier in La Mort de Pompée uit 1644 van Piere Corneille (1606-1684).

Der Wildschütz van Albert Lortzing zondag op WDR 3 Radio

Versie uit 2005 van de Kölner Oper
In het programma Bühne: Radio van de Westdeutsche Rundfunk (WDR) wordt op zondag 15 februari — tussen 20:05 uur en 23:00 uur — een uitvoering de ether in gezonden van de opera Der Wildschütz oder Die Stimme der Natur van Albert Lortzing (1801-1851). Het Gürzenich Orchester (Keulen) wordt gedirigeerd door Enrico Dovico. Details met betrekking tot de enscenering en de optredende solisten zijn te vinden op het betreffende deel van de website van de WDR.
Albert Lortzing was niet alleen componist, maar ook acteur en zanger. Hij geldt als de belangrijste representant van de zogeheten Spieloper, die is ontstaan uit het al oudere Singspiel; vergelijkbaar met de Franse opéra comique,
In een periode van zo'n kwart eeuw — en dat is de helft van zijn leven — heeft Albrt Lortzing in totaal negen opera's gecomponeerd. Daarvan zijn Zar und Zimmermann uit 1837, Undine uit 1845 en Der Wildschütz uit 1842 de bekendste drie. Laatstgenoemd werk is een muziekdrama in drie bedrijven op teksten van de componist zelf, op basis van het theaterstuk Der Rehbock uit 1815 door August von Kotzebue (1761-1819).
De opera werd voor het eerst gepresenteerd op oudejaarsdag van het jaar 1842 in Leipzig. Pas acht jaar na het overlijden van de componist werd dit stuk muziektheater in New York (1859) opgevoerd en nog weer, relatief veel, later in Londen (1895).

Het verhaal
De handeling is gesitueerd in Zuid-Duitsland rond 1800. De al wat oudere dorpsschoolmeester Baculus viert zijn verloving met de veel jongere Gretchen, maar verneemt dan dat Graaf Eberbach hem wegens stroperij heeft ontslagen. Gretchen doet het voorstel om bij de graaf te gaan bemiddelen, maar dan dienen zich twee jongemannen aan — verklede vrouwen: barones Freimann, zuster van de graaf, samen met haar kamermeisje. Niet alleen wil de barones haar broer verrassen, nadat ze hem lang niet heeft gezien, maar ze wil ook de haar toebedeelde echtgenoot — Baron Kronthal — aan een kritische blik onderwerpen. Ze biedt aan in plaats van en tevens als Gretchen naar de graaf te gaan.
Intussen probeert Baculus de gunst te winnen van de gravin, die helemaal opgaat in de wereld van de Griekse tragedie. Tegelijkertijd proberen de graaf en de baron — die weer de broer van de gravin is — Gretchen voor zich te winnen. De schoolmeester toont zich bereid Gretchen af te staan voor de somma van vijfduizend Taler. De volgende ochtend — het is dan de verjaardag van de graaf — komt er een einde aan de verwikkelingen als Baculus de echte Gretchen aan de graaf voorstelt. De amoureuze neigingen worden dan verontschuldigd met 'de stem der natuur'.
____________
Afbeeldingen
1. Componist Albert Lortzing.
2. Drama-auteur August von Kotzebue.