donderdag 31 december 2009

Oudejaarsfestijn rond Marius Petipa via Arte-televisie

Oude reus
Op donderdag 31 december, tussen 19:00 uur en 20:30 uur biedt de Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie een live registratie van de festitviteiten rond de honderdste sterfdag van de Franse balletdanser en choreograaf Marius Petipa (1818-1910). Dit festijn speelt zich af in het Mariinski Theater te Sint Petersburg.
Medewerking zal worden verleend door het Ballet van dat instituut, en als solisten komen de kijkers — als men de moeite neemt om op de genoemde tijden de ontvanger op Arte-televisie af te stemmen— vanzelfsprekend ook solisten tussen die vele dansers tegen: Viktoria Teresjkina, Alina Somova, Danila Korsoentsev en Leonid Sarafanov.
Interviews zijn er met Pierre Lacotte (*1934), Roland Petit (*1924), Joeri Fatejev, en met dirigentValery Gergiev.
___________
Afbeelding: Marius Ivanovich Petipa, Maître de Ballet van het Imperial Theater, Sint Petersburg. Op de foto staat "Souvenir à Mlle. A. Vaganova. M. Petipa 14/298. St. Pétersbourg."

woensdag 30 december 2009

Brittens opera Albert Herring oudejaarsdag op Mezzo-tv

Naar Guy de Maupassant
Om 10:00 uur in de ochtend van oudejaarsdag begint de klassieke muziekzender Mezzo-televisie met de uitzending van de opera Albert Herring, waarvan de compositie, door Benjamin Britten (1913-1976), werd afgesloten in 1947. Dit muziekdrama wordt gekwalificeerd als komische opera. Het werk telt vier bedrijven en is ontstaan op een libretto van Eric Crozier (1914-1994), die daarmee zijn eerste van een hele reeks teksten voor muzikdrana's heeft afgeleverd aan Benjamin Britten. De eerste uitvoering werd gegeven in Glyndebourne, op 20 juni 1947. Daarbij fungeerde de componist als dirigent, zijn echtgenoot Peter Pears (1910-1986) trad in het drama op als Albert Herring, Drie jaar na de eerste uitvoering is er in Hannover een Duitse versie gepresenteerd.
In het libretto naar het verhaal Le Rosier de Madame Husson uit 1888, geschreven door Guy dse Maupassant (1850-1893) heeft Eric Crozier de handeling verplaatst naar het Engelse graafschap Suffolk. Daar wordt — als gevolg van het ontbreken van een deugdzaam meisje — Albert Herring (rol voor een tenor) tot meikoning gekroond. Die Albert Herring is in principe een zachtaardig
wezen, doch allengs komt hij in opstand tegen de hem toebedeelde rol, alsmede tegen de dorpsgemeenschap.
De presentatie op Mezzo-televisie betreft de registratie van een optreden in de Opéra Comique, waarin musici van de Opéra de Rouen/Haute Normandie, gedirigeerd door Laurence Equilbey, met Allan Clayton in de rol van Albert Herring.

Afbeeldingen
1. Gedeelte van de voorzijde van een paperbackeditie in de reeks Livre de Poche uit 1963 van de verhalenbundel van Guy de Maupassant, waarvan het titelverhaal heeft gediend als basis voor het libretto van de opera Albert Herring.
2. Laurence Equilbey heeft de leiding over koor en orkest tijdens de uitvoering van Brittens opera Albert Herring.

zaterdag 19 december 2009

Opera's en balletten via radio en tv tijdens het weekeinde

Offenbachs Les contes d'Hoffmann
Zaterdag 19 december worden, op drie verschillende radiozenders evenzoveel muziekdrama's uitgezondenj, die elkaar in twee gevallen geheel zullen overlappen en met het derde zal dat voor een groot deel eveneens het geval zijn. Een vierde muziekdrama kunt u bekijken en beluisteren op Mezzo-televisie.
Om 19:00 uur onze tijd neemt de avond met die getoonzette drama's een aanvang op de Britse radiozender BBC radio 3, met een versie van
Les contes d'Hoffmann van Jacques Offenbach (1819-1880), uit te voeren door het Koor en orkest van de Metropolitan Opera House New York onder leiding van James Levine. Ongetwijfeld de herhaling van een rechtstreekse uitzending van medio mei, die toen in datzelfde BBC-radioprogramma werd uitgezonden. Naast de stemmen van Anna Netrebko, Ekaterna Gubanova en Kathleen Kim kunt u luisteren naar Joseph Calleja, die een toen ongestelde Rolando Villazon heeft vervangen.
Nadere informatie over dit muziekdrama kunt u vinden in een
artikel op de site All art is quite useless van Rond1900.nl.

Martinů's Marienlegenden
Twee minuten nadat de uitzending met Offenbachs opera via BBC Radio 3 begint, is het in ons
land op Radio 4 tijd voor de aanvang van een nieuwe aflevering in de reeks Opera live. Daar kunt u kennisnemen van het muziekdrama Hry o Marii (Marienlegenden), gecomponeerd in de jaren 1933-34 en voor het eerst uitgevoerd te Brünn in 1935 van de Tsjechische componist Bohuslav Martinů (1890-1959). [1]
Het betreft de opname van een uitvoering door de Nationale Opera van Praag. Koor, orkest en solsten staan onder leiding van Jiri Belohlavek.
Het probleem van de gelijktijdigheid — met betrekking tot andere uitzendingen — doet hier gelukkig minder ter zake: dit opus is op zondag 20 sdecember eveneen te beluisteren op de Duitse regionale radiozender WDR3, in het programma
Bühne: Radio, vanaf 20:05 uur.

[1] Van dezelfde componist wordt in het Middagconcert van de Avro op Radio 4, dat eveneens op die dag, om 14:02 uur begint, als tweede onderdeel diens Concert voor twee strijkorkesten, piano en pauken uitgevoerd door het Concertgebouworkest onder leiding van Mariss Jansons.

Glucks tweede Iphigénie-tragedie
Vanaf 20:00 uur presenteert de Nederlandstalige 'radio-Belg' Klara in het programma Scala het muziekdrama in vier bedrijven Iphigénie en Tauride uit 1779, gecomponeerd door Christoph Willibald von Gluck (1714-1787).Koor en orkest van de Brusselse Muntschouwburg worden geleid door Christophe Rousset. Vocale solisten completeren het geheel.
Het libretto voor dit muziekdrama komt uit de koker van Nicolas-François Guillard (1752-1814), die zich heeft gebaseerd op het gebeuren in de oorspronkelijke tragedie van de Griek Euripides (480-406 vóór onze jaartelling), maar meer direct op het gelijknamige stuk uit 1771 van de Fransman Guymond de la Touche (1723-1760).
De première heeft plaatsgevonden op 18 mei 1779; twee jaar later werd er een Duitse versie gespeeld op de planken van het Wiener Burgtheater, weer twee jaar daarna opnieuw in dezelfde entourage, maar dan in een Italiaanse versie. Een andere, van J.D. Sander werd in 1795 in Berlijn voor het eerst voor het voetlicht gebracht. Een weer andere Duitse versie van Christian August Vulpius (1762-1827) werd in 1800 te Weimar voorgesteld, en negentig jaar later op dezelfde
locatie opneiuw, maar dan in een bewerking — zowel qua muziek als tekstueel — van Richard Strauss (1864-1949).

The Fairy Queen van Purcell
Ook Mezzo-televisie komt op zaterdag 19 december nog met een opera op de beeldbuis in die huiskamers waar men de zender de gelegenheid daartoe geeft. Ter (bijna)afsluiting van het Purcell-jaar kunt u een uitvoering bekijken, en als u wilt tegelijkertijd beluisteren, van de opera in The Fairy Queen uit 1692 van Henry Purcell (1659-1695): een 'maskerade' in vijf bedrijven met een proloog naar A midsummer night's dream uit 1595 van William Shakespeare (1564-1616).
In 1901 werd deze veelzijdige uiting van schone kunst opnieuw gerealiseerd, maar dan in concertante vorm. De handeling van
The Fairy Queen bestaat voornamelijk uit de episoden met de handwerkslieden en de sprookjeshandeling rondom Tatjana en Oberon. Het bijzondere aan dit opus is dat de zangscènes worden afgewisseld met toneelpassages zonder muziek.

Béjart-balletten op Mezzo-televisie
Mezzo-televisie vertoont op zondag 20 december om 23:00 uur het ballet Bolero op muziek van Maurice Ravel (1875-1937) in de choreografie van Maurice Béjart (1927-2007), doorTwentieth Century Ballets.
Over de
Bolero van Ravel kunt u een artikel getiteld Geen werkelijke vorm, geen ontwikkeling vinden op 8 juni 2006 op de Nederlandse fin de siècle-site All art is quite useless van Rond1900.nl.
Voorafgaand daaraan kan men, indien gewenst, eveneens op Mezzo-tv een aflevering vertoond uit de reeks Divertimento, met Maurice Béjart; tussen 22:05 uur en 23:00 uur.
De Béjart-avond begint om 20:30 uur met een choreografie van dezelde dansmeester:
Around the world in 80 minutes.
____________
Afbeeldingen
1. Jacques Offenbach, gefotografeerd door Nadar (1820-1910).
2. Gedenkteken ter nagedachtenis van de Tsjechische componist Bohuslav Jan Martinů.
3. Christoph Willibald von Gluck, geschilderd te Wenen in 1775 door de Franse schilder Joseph-Siffred Duplessis (1725-1802).
4. De Fransehoreograaf Maurice Béjart.

donderdag 17 december 2009

Händels Faramondo vrijdagochtend via Mezzo-televisie

Terwijl het Händel-jaar, evenenals het Haydn-jaar, het Mendelssohn-jaar en tevens het Darwin-jaar zich onverbiddelijk naar een hopelijk niet al te roemloos einde spoeden, komt Mezzo-televisie op vrijdagochtend — vanaf 10:30 uur tot in de middag 13:30 uur — met een uitzending van de niet zo dikwijls uitgezonden opera Faramondo van Georg Friedrich Händel (1685-1759). Dit muziekdrama in drie bedrijven werd op 18 januari 1748 in Londens Haymarket Theatre voor het eerst opgevoerd. De door Händel gebruikte tekst is afkomstig van de Venetiaanse librettist, dichter, journalist en letterkundige Apostolo Zeno (1669-1750), naar een tekst van de Franse prozaïst en dramaturg Gauthier de Costes, sieur de La Calprenède, de Toulgou et de Vatimény (1609-1663).
De tekst van de veelzijdige Venetiaanse pennenvoerder Zeno was al eerder, in 1699, op muziek gezet door Carlo Francesco Pollarolo (1653-1723), en twintig jaar daarna door Nicola Porpora (1686-1768). De versie van Händel is ten opzichte van de eerdere uitvoeringen zeer ingekort.
In 1976 is het werk in de stad Halle van de toenmalige DDR weer in het repertoire opgenomen.
De Franse koning Faramondo (alt) is verliefd op de dochter (sopraan) van zijn vijand Gustavo (bas), de Kimbrische koning, wiens zoon Adolfo (alt) op zijn beurt verliefd is op de zuster van koning Faramondo: Clothilde (sopraan).
De uitzending op Mezzo-televisie betreft een opname uit 2009 in de regie van Jean-Pierre Delarze. Daarin worden de oorspronkelijke altpartijen echter door mannenstemmen vertolkt. Het ensemble Barocchisti staat onder leiding van Diego Fasolis.
__________
Afbeelding: Apostolo Zeno, de librettist van Faramondo.

woensdag 16 december 2009

La Bohème vrijdagavond als speelfilm via het ZDF

Boek en opera
Op vrijdag 18 december kunnen de bewonderaars van het 'opera-droompaar', de sopraan Anna Netrebko — de nieuwe diva van de eenentwintigste eeuw — en de tenor Rolando Villazon, zich laten overrompelen door het in muzikaal-dramatisch opzicht excessieve theater met zang dat de geschiedenis is ingegaan als de opera
La Bohème: het tragische liefdesverhaal van Mimi en Rodolfo in het muziekdrama uit 1895/96 van Giacomo Puccini (1858-1924), naar Scènes de la vie de bohème, geschreven door Henry Murger (1822-1861), voor het eerst in boekvorm verschenen te Parijs in 1849.De arme dichter Rodolfo komt op kerstavond in contact met Mimi, die in hetzelfde gebouw woont, die echter in de greep verkeert van een ernstige ziekte en die beiden raken op slag verliefd; het verhaal is uiteraard gedoemd tragisch te eindigen. Murger heeft daar de nodige autobiografische elementen in verwerkt uit de periode dat hij zelf als jonge schrijver de grootst mogelijke moeite had om rond te komen en met vrienden op een zolderkamertje woonde, waar ze zichzelf beschouwden als de waterdrinkers, omdat ze zich geen
wijn konden veroorloven. Eerst zijn de Scènes als feuilleton verschenen, daarna als boek. Het
zorgde ervoor dat Murger in welstand kon leven en dat heeft er weer toe geleid dat hij het soort leven als bohémien achter zich heeft gelaten.
Het muziekdrama La Bohème werd op 1 februari 1896 voor het eerst opgevoerd in Turijn. In het jaar daarop werd de Nederlandse première gegeven in Den Haag. De opera en enkele aria's en duetten daaruit zijn gaan behoren tot het meest populaire wat in die categorie tot op de huidige dag bestaat.

De film
De Oostenrijks-Duitse coproductie uit 2008, gerealiseerd door Robert Dornhelm (*1947), zal door het tweede Duitse publieke televisienet worden uitgezonden tussen 22:30 uur op de avond van vrijdag 18 december tot in de nacht op zaterdag om 00:20 uur.
De bewerking die daarmee wordt vertoond is anders dan de gebruikelijke operaverfilmingen. Hier zijn de figuren van de vertolkers uitvergroot. Regisseur Dornhelm heeft zich laten inspireren door deze sterbezetting die eerder te zien was in Verdi's La Traviata in 2005. Samen zong dit 'duo' twee jaar later eveneens in Manon van Jules Massenet.
____________
Afbeeldingen
1. Anna Netrebko. Foto overgenomen van haar website.
2. Rolando Villazon. Foto van internet-biografie.
3. Voorzijde van het eerste deel van Scènes de la vie de bohème in een pocketeditie van Librairie Gründ, Parijs, 1957.
4. Voorzijde van het tweede deel van
Scènes de la vie de bohème in een pocketeditie van Librairie Gründ, Parijs, 1957.

maandag 14 december 2009

Plácido Domingo: 40 jaar op de planken als operazanger

In de reeks documentaires die de Britse televisiezender BBC One onder de serietitel Imagine... presenteert, is op dinsdag 15 december de aflevering Plácido Domingo aan de beurt. Binnenkort viert hij een jubileum ter gelegenheid van het feit dat hij veertig jaar op het podium staat, voornamelijk zijn dat de planken van het operatheater, al zijn er vanzelfsprekend ook optredens op het concertpodium, en dan niet alleen meer als zanger, doch tevens als dirigent, hetgeen betekent dat hij ook in de orkestbak van theaters te vinden is.Onlangs, op 7 december, tijdens de pauze van de uitzending door Arte-televisie van de opera Carmen van Georges Bizet, ter gelegenheid van de opening van het seizoen in het Teatro alla Scala in Milaan vertelde Plácido Domingo de Arte-medewerkster dat hij naar dat moment vol spanning uitzag.
In de documentaire van de BBC, die tussen 23:35 uur en 00:30 uur onze tijd zal worden uitgezonden, kunt u de voorbereidingen zien voor dat jubileum, en komt ook aan de orde dat de zanger zich thans inleeft in de eerste rol bariton sedert zijn jeugd. In een gesprek met Alan Yentob komt de ontwikkeling van Domingo's stem uitgebreid aan de orde.
__________
Afbeelding: De operazanger Plácido Domingo. (Foto: Sheila Rock; overgenomen van The official website of Plácido Domingo.)

zondag 13 december 2009

Bellini's versie van 'Romeo en Julia' zondag op WDR3

In de serie Bühne-Radio van de Duitse regionale radiozender WDR 3 (Köln) kunt u op zondag 13 september — 's avonds tussen 20:05 uur en 23:00 uur — luisteren naar het muziekdrama I Capuleti e I Montecchi uit 1830 van Vincenzo Bellini (1801-1835). Solisten, koor en orkest van het Royal Opera House Covent Garden worden geleid door Mark Elder.
Deze opera is geschreven op teksten van Felice Romani (1788-1865), die daartoe een eigen, reeds bestaand libretto heeft bewerkt, dat aanvankelijk was bedoeld voor
Giuliietta e Romeo (1825), naar William Shakespeare van Nicola Vaccai (1790-1848).
Bellini's opera werd voor het eerst opgevoerd in de Milanese Scala op 11 maart 1830. Maria Malibran schitterde in deze oopvoering.
Bij de heropname in het repertoire van La Scala in 1966 er een bewerking door Claudio Abbado werd gepresenteerd, die de rol van Romeo door een tenor liet zingen.

maandag 7 december 2009

Bizets Carmen vanavond op Arte-televisie live uit La Scala

Nieuwe productie
Arte-televisie presenteert hedenavond — tussen 20:45 uur en 22:40 uur, en daarna het resterende gedeelte tussen 22:55 uur en 00:15 uur — een nieuwe productie van de opera
Carmen uit 1875 van Georges Bizet (1838-1875) in een live-versie vanuit Teatro alla Scala in Milaan, waar heden het nieuwe seizoen wordt gestart. Dat is om 18:00 uur, zodat we deze live-versie in een 'uitgesteld relais' te zien krijgen. De mezzosopraan Anita Rachvelishvili vertolkt de rol van Carmen, de tenor Jonas Kaufmann kruipt in de rol van Don José, hetgeen hij eerder in Covent Garden deed. Escamilio wordt uitgebeeld door de bariton Erwin Schrott, en als Micaela kunnen we kijken en luisteren naar de sopraan Adriana Kucerova. Voor de enscenering tekent Emma Dante; voor de muzikale leiding is Daniel Barenboim verantwoordelijk. Voor zo'n televisieversie komt er nog altijd weer een 'tussenstation: de televisieregie. Patrizia Carmine heeft die taak op zich genomen.

vrijdag 4 december 2009

Gevarieerd opera-aanbod in de ether tijdens het weekeinde

Uit anderhalve eeuw
Het opera-aanbod op radio en televisie gedurende de avond van zaterdag 5 december en de middag van zondag 6 december, bestrijkt een periode van anderhalve eeuw. Joseph Haydns muziekdrama Lísola disabitata stamt uit 1797 [1], Albert Herring van Bejamin Britten (1913-1976) stamt uit 1947. Daartussenin werd Aida gecomponeerd door Giuseppe Verdi [2], en zijn er er zelfs twee versies van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski's enige komische opera — Vakula de smid, later onder de titel De Pantoffeltjes [3] — ontstaan, waarvan de tweede versie zich heeft kunnen handhaven, ook al is deze, zelfs onder operaliefhebbers nauwelijks bekend. Zo'n halve eeuw nadat die tweede editie van Tsjajkovski's fantastische muziekdrama in première was gegaan, kwam George Gershwin (1898-1937) kort voor zijn voortijdige overlijden, in 1935 met Porgy and Bess voor het voetlicht.


Drie op de radio, twee via de televisie
Radio 4 presenteert in het NPS-programma Opera live op zaterdag 5 december, vanaf 19:02 uur de genoemde Haydn-opera. Twee minuten eerder begint op BBC Radio 3 in het muziekprogramma Opera on 3 de uitvoering van Tsjajkovski's The Tsarina's Slippers. Om 20:00 uur start op de Nederlandstalige Belgische televisiezender EEN, in het operaprogrammaScala de uitvoering van Gershwins Porgy and Bess, een opname van een live-uitvoering, die de afgelopen zomer tijdens het festival Styriarte in het Oostenrijkse Graz werd gegeven. Klara zendt deze opera uit als hommage aan Nikolaus Harnoncourt, die op 6 december tachtig jaar wordt. Mezzo-televisie begint met de uitzending van Albert Herring, gecomponeerd door Benjamin Britten, om 20:30 uur.
Deze rijk gevulde muziektheater-avond in de ether krijgt op zondag 6 december nog een staartje in de presentatie van Verdi's
Aida op de tv-zender Nederland 2 in het NPS-programma Podium, dat de hele maand december Italiaanse opera's zal presenteren. De opera, die zal worden gepresenteerd door Dieuwertje Blok, begint om13:30 uur en duurt tot ongeveer 16:35 uur.
__________

[1] Haydns opera Het onbewoonde eiland wordt op deze site in een separaat artikel besproken.

[2] Over Aida van Giuseppe Verdi kunt u een artikel vinden op het Nederlandse weblog All art is quite useless over de cultuur van het fin de siècle.

[3] Een artikel over De Pantoffel(tje)s is te vinden in het elektronische cultuurtijdschrift All art is quite useless, gepubliceerd op vrijdag 4 december.
__________
Afbeelding: Grote scène uit de opvoering van Tsjajkovki's komisch-fantastische muziekdrama The Tsarina's Slippers door The Royal Opera House Covent Garden. (Foto: Bill Cooper, overgenomen van de website van BBC Radio 3, Opera on 3.)

zaterdag 14 november 2009

Dit weekeinde staat de ether bol van muziekdrama's

Klassiek, modern en hedendaags
Op zaterdag 14 november kunnen de liefhebbers van het klassieke en die van het eigentijdse muziekdrama hun hart ophalen. Tussen 13:00 uur in de middag en een kleine acht uur later heeft de geïnteresseerde de kans om in drie van de in totaal zes opera's te beluisteren, aangezien de helft ervan een andere 'overlapt'.
Op Radio 4 begint de NPS met de uitzending van het programma ZaterdagMatinee live, waarbij vanuit het Concertgebouw in Amsterdam het muziekdrama Pelléas et Mélisande van Claude Debussy zal worden uitgevoerd door het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor onder leiding van Serge Baudo(*1927). Solistische medewerking zal worden verleend door de beide sopranen Henriette Bonde-Hansen en Ilse Eerens, de mezzosopraan Elodie Mechain, de tenor William Burden en twee bassen: Markus Hollop en Martijn Cornet.
Debussy werkte aan deze opera in de jaren 1893-1902. Hoewel hij zich in die periode afzette tegen het lichtende voorbeeld van het muziekdrama uit de tweede helft van de negentiende eeuw — Richard Wagner (1813-1883) —, is diens invloed onmiskenbaar in de partituur van Debussy's enige voltooide opera terug te vinden.


zaterdag 5 september 2009

La Traviata vanuit Orange, op ARD-Radiofestival

Enkele, of misschien zelfs alle, regionale Duitse radiozenders, die klassieke muziek als belangrijk onderdeel in de programmering hebben, presenteren op zaterdag 5 september, vanaf 20:00 uur, het ARD-Radiofestival met daarin een uitvoering van het muziekdrama La Traviata van Giuseppe Verdi. Het betreft een uitvoering tijdens het festival Les Chorégies d'Orange 2009. Het Orchestre Philharmonique de France staat onder leiding van Myung-Whun Chung. Tevens doen koren en vocale solisten mee.
Over deze Verdi-opera is op deze site meer dan eens bericht, met soms een andere invalshoek. In ieder geval kunt u heel wat meer over de achtergronden te weten komen als u hier klikt.

vrijdag 28 augustus 2009

Haydns Orlando paladino op meerdere Duitse radiozenders

Zaterdag 29 augustus presenteren — in ieder geval twee — Duitse regionale radiozenders — NDR Kultur en WDR3 — in de serie ARD Radiofestival 2009 een uitvoering van de opera Orlando paladino uit 1782, van Joseph Haydn (1732-1809), in het kader van de Innsbrucker Festwochen der Alten Musik, uitgevoerd door het Freiburger Barockorchester onder leiding van René Jacobs, met medewerking van vocale solisten.
Een uitvoering door dezelfde instrumentalisten, onder leiding van deze dirigent, hebben we op deze site aangekondigd in een artikel van maandag 25 mei. Tevens zijn we toen ingegaan op achtergronden, zodat u daar, indien gewenst, meer informatie kunt vinden.

donderdag 20 augustus 2009

Beethovens Fidelio onder Barenboim — BBC 2 en -Radio 3

Beethovens enige muziekdrama
Zaterdag 22 augustus is er op het podium van de Londense Albert Hall, in het kader van de BBC Proms 2009, voor de tweede achtereenvolgende avond een optreden van het West-Eastern Divan Orchestra onder leiding van Daniel Barenboim. Boden de musici op vrijdagavond een staalkaart uit het klassiek-romantische repertoire, zaterdag presenteert deze Prom een concertante uitvoering van de opera Fidelio van Ludwig van Beethoven. Aan dat opus hebben we op deze site op 25 maart, op 15 april en op 24 april van dit jaar; toen naar aanleiding van de herhaling door de Nationale Reisopera. Meer achtergrond-informatie is te vinden in een eerder verschenen artikel, naar aanleiding van een via Mezzo-televisie uitgezonden, veel oudere opname onder leiding van Karl Böhm; die bijdrage verscheen op dit weblog op 31 juli 2008.
Het spreekt vanzelf dat, naast het instrumentale ensemble, ook nog enige vocale solisten optreden. Zaterdag 22 augustus zijn dat Waltraud Meier (als Leonore), Simon O'Neill (in de rol van Florestan), Gerd Grochowski (als Don Pizarro), John Tomlinson treedt op als Rocco; Adriana Kučerová is Marzelline; Stephen Rügamer vertolkt de rol van Jaquino, en Victor Rud is Don Fernando.
Verder zijn de BBC Singers en het Geoffrey Mitchell Choir van de partij.
De uitzending van Fidelio via BBC Radio 3 begint reeds om 20:30 uur onze tijd, en zal gebruikerlijkerwijs worden onderbroken door een pauze — in dit geval van 21:30 uur tot 21:50 uur, met daarin het programma Twenty minutes met daarin het Proms Literary Festival.
BBC Two Television start de uitzending om 21:10 uur en eindigt om 23:20 uur.

vrijdag 31 juli 2009

Vincenzo Bellini's muziekdrama I Puritani in Klara's Scala


Schotse Puriteinen op Belgische radiozender

Op de Nederlandstalige, Belgische radiozender Klara wordt op zaterdag 1 augustus, 's avonds vanaf 20:00 uur, een uitvoering gepresenteerd van I Puritani van Vincenzo Bellini (1801-1835).
Het is een muziekdrama in drie bedrijven op een libretto van Carlo Pepoli (1796-1881), die als uitgangspunt een theaterstuk uit 1833 heeft gekozen — Têtes rondes et cavaliers — van Jacques-Arsène Ancelot (1794-1854) en Joseph-Xavier-Boniface Saintine (1798-1865). Dat drama vindt zijn oorsprong in het verhaal Old morality uit 1816, geschreven door Walter Scott (1771-1832).
De opera — die als complete titel I puritani di Scozia draagt — werd voor het eerst opgevoerd in het Parijse Théâtre Italien, op 25 januari 1835. Nog in hetzelfde jaar kregen zowel het Londense operapubliek alsook dat van de Milanese Scala de gelegenheid kennis te nemen van dit muziekdrama, en een jaar later waren Berlijn (met een Duitse versie), en Wenen aan de beurt.

Het verhaal
De handeling speelt zich tijdens de burgeroorlog in het midden van de zeventiende eeuw af op een vesting van Puriteinen in de omgeving van Plymouth. Lord Gaultier Walton, die het bevel voert over de betreffende vesting, besluit toe te geven aan de wens van zijn dochter Elvira en laat haar trouwen met Alord Arturo Talbot, al had hij reeds een andere wederhelft voor haar in gedachten: Sir Riccardo Forth. Gedurende de voorbereidingen voor het huwelijksfeest komt Arturo, die heimelijk een aanhanger van de Stuarts is, aan de weet dat Henrietta van Frankrijk, de weduwe van Charles I (1600-1649) — die op last van Oliver Cromwell (1599-1658) was onthoofd —, op de burcht gevangen gehouden wordt. Arturo slaagt erin de koningin te bevrijden en haar daarmee uit handen van de dood te redden. Elvira verliest haar verstand, Arturo wordt door het Parlement ter dood veroordeeld, maar dan komt Elvira's oom, Sir Giorgio Walton, opdagen en die slaagt erin Riccardo van zijn wraakgevoelens jegens Arturo los te weken. Die kan dan naar zijn geliefde Elvira terugkeren, die hem vergeving schenkt als hij haar eenmaal heeft uitgelegd hoe hij de koningin heeft gered. Weliswaar is intussen de heerschappij van de Stuarts omvergeworpen, maar Oliver Cromwell — Lord protector van Engeland en Schotland in de periode 1649-1658 — schenkt Arturo genade.
____________
Afbeeldingen
1. Componist Vincenzo Bellini.
2. Oliver Cromwell. Schilderij van de Vlaming Caspar de Crayer (1582-1669).

zondag 19 juli 2009

Händels Partenope tijdens derde Proms-avond in Londen

BBC Proms weer van start gegaan
Jongstleden vrijdag is het zoveelste zomerse muziekfestival in Europa van start gegaan, alleen met dit verschil dat dit festijn met meer dan zeventig concerten binnen twee maanden — de BBC Proms — ongetwijfeld de meeste aandacht zal genereren door de vele BBC-radio en -televisie-uitzendingen. Was er vrijdag sprake van een traditioneel orkestconcert met diverse solisten, die composities van vooral eind negentiende en begin twintigste eeuw ten gehore hebben gebracht, gisteren was Joseph Haydn (1732-1809) met zijn oratorium Die Schöpfung aan de beurt, in het kader van zijn tweehonderdste sterfdag, en heden wordt Georg Friedrich Händel (1685-1759) aan bod met een concertante uitvoering van de opera Partenope door het Concerto Copenhagen onder leiding van Lars Ulrik Mortensen. Het concert in de Royal Albert Hall begint om 19:00 uur onze tijd, wordt twee keer onderbroken: de eerste keer tussen 20:10 uur en 20:30 voor het programmaonderdeel Proms Plus, waarin Catherine Bott, Lars Ulrik Mortensen and Dr Suzanne Aspden over Handel's Partenope discussiëren. De tweede onderbreking is tussen 21:35 uur en 21:55 uur onderbroken door het praatprogramma Twenty minutes, en gaat daarna verder tot 23:15 uur. Op het betreffende onderdeel van de website van BBC Radio 3 kunt u nog de namen vinden van de solisten en eventueel verdere informatie.

Achtergronden
Partenope
is een van de talrijke muziekdrama's die Händel heeft gecomponeerd, maar tevens een van de opera's die we nauwelijks tegenkomen. En daar heeft zo'n herdenkingsjaar dan wel een positieve functie: naast alle bekende stukken komen er eindelijk ook (weer eens) de minder dan wel geheel niet bekende composites voor het voetlicht.
Voordat Händel zich over de tekst ontfermde — die hem moest inspireren tot het schrijven van de juiste muziek —, hadden reeds anderen een opera met de titel Partenope op de planken gebracht: in 1699 door de Italiaan Luigi Mancia (ca. 1665-1708) en in 1708 door diens landgenoot Antonio Caldara (ca. 1670-1736). Deze beiden hadden reeds gebruik gemaakt van het libretto uit 1699 van Silvio Stampiglia (1664-1725), en Händel is hen daarin gevolgd. Het is zelfs mogelijk dat Händel de uitvoering van Caldara's versie omstreeks 1710 in Venetië heeft bijgewoond.

De geschiedenis
Partenope, de stichtster van Napels en protagoniste van talrijke sagen heeft drie aanbidder: prins Arsace, Armindo en Emilio. Maar eenvoudig is dat niet, te meer daar ze ook nog een tegenspeelster heeft: de cypriotische prinses Rosmira, die erin slaagt de ontrouwe Arsace terug te veroveren. Partenope kiest uit de beide overgebleven heren Armindo, nadat Emilio haar met oorlog had gedreigd en zij ten opzichte van hem de zege wist te behalen.
De eerste uitvoering van Händels versie van Partenope werd gegeven op 7 maart 1730 in His Majesty's Theatre. Drie jaar later werd er een Duitse versie voorgesteld in de Hamburgse Opera.
Naast Händel zijn er nog in ieder geval vier componisten geweest die Partenope op muziekhebben gezet, zowel voordat hij het libretto had verklankt, door Luca Antonio Predieri (1688-1767) in 1719, en Domenico Natale Sarri (1679-1744) in 1722; alsook na hem, door onder meer Johann Adolf Hasse (1699-1783) in 1767, die echter een tekst van Metastasio heeft gebruikt.
____________
Afbeeldingen
1. Dirigent en klavecinist Lars Ulrik Mortensen. (Foto: Concerto Copenhagen.)
2. Georg Friedrich Händel in 1756.
3. Sopraan Inger Dam-Jensen zingt de partij van Partenope in de uitvoering van de gelijknamige opera van Händel tijdens de derde avond van de BBC Proms in de Royal Albert Hall.

zaterdag 18 juli 2009

Reizen naar Tristan und Isolde te Barcelona in 2010

Mild und Leise
Het Vlaams Wagner Genootschap organiseert vanaf nu, voor februari 2010, een opera-reis naar de Spaanse cultuurstad Barcelona, omdat daar in die maand het muziekdrama Tristan und Isolde van Richard Wagner (1813-1883) op het programma staat. De componist heeft in de periode 1856-1859 aan deze opera gewerkt en in laatstgenoemd jaar de laatste hand aan de partituur gelegd, maar het heeft nog tot 1865 geduurd voordat de eerste uitvoering werd gegeven.


In Barcelona wordt Tristan und Isolde gepresenteerd "in de scenografie van David Hockney", schrijft Jos Hermans van het Vlaams Wagner Genootschap ons. Vijf klinkende namen staan eveneens reeds aangekondigd: de Duitse tenor Peter Seiffert, de Amerikaanse sopraan Deborah Voigt, de Deense bariton Bo Skovhus, de in Zuid-Korea geboren bariton Kwangchoul Youn en de Duitse mezzosopraan Michaela Schuster. Zij en tal van anderen zullen er dan voor zorgen dat u zich zult kunnen overgeven aan het ertrinken, versinken en aan de unbewußt höchste Lust van het Gesamtkunstwerk.
Voor nadere informatie omtrent voorwaarden en dergelijke meer kunt u terecht op het weblog Leidmotief van het VWG.
__________
Afbeelding: Een scène uit de versie van Tristan und Isolde uit 2008, zoals gegeven door de Opera van Los Angeles. Deze afbeelding siert de berichtgeving van het VWG over Tristan und Isolde.

vrijdag 17 juli 2009

Drie opera's op zomerse zaterdagavond via de ether

Händels Admeto
Op zaterdag 18 juli zullen er in ons directe etherbereik drie muziekdrama's uit verschillende perioden worden voorgesteld: twee via de radio, één via de beeldbuis. Zowelop de Duitse regionale radiozender NDR Kultur alsook via de zusterorganisatie WDR 3 — en wellicht ook nog op tal van de andere 'streekzenders' binnen de ARD — zal de opera Admeto, Re di Tessaglia van Georg Friedrich Händel worden uitgevoerd. Het betreft hier de bewerking van een oorspronkelijk Italiaanse tekst L'Antigona delusa da Alceste van de Italiaanse librettist Aurelio Aureli (1652-1708). Er bestaat enige twijfel omtrent het antwoord op de vraag wie voor de bewerking van dat libretto heeft gezorgd: de naam van een Italiaanse impresario van Duitse afkomst, Nicola Francesco Haym (1678-1729) en die van de librettist (1687-1765) Paolo Antonio Rolli vallen in dat verband.
Op 11 februari 1727 werd te Londen de première gegeven in His Majesty's Theatre. Pas in 1925 werd in Braunschweig een Duitse versie als wederopname in het repertoire gerealiseerd. Tijdens de Händel-Festspiele in 1959 was — hoe kon het anders: Halle — aan de beurt, en in 1986 is er een uitvoering van gegeven in Basel. Zoals de Italiaanse tekst waarop het muziekdrama is gebaseerd, reeds doet vermoeden, behandelt deze opera dezelfd stof als Alceste uit 1767 van Christoph Willibald von Gluck (1714-1787).

Offenbachs Orpheus en Pergolesi's Salustia
In het programma Scala van de Belgische radiozender Klara wordt, eveneens op zaterdag 18 juli, maar dan vanaf 20:05 uur een uitvoering gepresenteerd van het muziekdrama in twee bedrijven, Orphée aux enfers uit 1858 van Jacques Offenbach (1819-1880). Bij een volgende gelegenheid zullen we in deze regels wel dieper op die materie ingaan.
Bijna een half uur na het begin van Offenbachs Orpheus kan men via Mezzo-televisie een presentatie volgen van het eerste muziekdrama van Giovanni Battista Pergolesi (1710-1736), die we, in grote lijnen bekeken, eigenlijk alleen maar kennen van La serva padrone. Mezzo toont echter het eerste werk voor het muziektheater dat de jong gestorven Pergolesi heeft gerealiseerd: Salustia. Dit werk is een opera seria op een tekst van Morelli. De eerste uitvoering werd in januari 1732 te Napels gegeven.
De uitzending via Mezzo betreft een opname uit 2008, die is gemaakt tijdens het Radio France Festival Montpellier.
___________
Afbeeldingen
1. 'Händel-librettist' Haym staat aan het klavecimbel. Schilderij van ca. 1709 door de Italiaanse schilder Marco Ricci (1676-1730).
2. De jong gestorven Italiaanse componist Giovanni Battista Pergolesi.

donderdag 16 juli 2009

De wensdroom van Theo Loevendie: een Spinoza-opera

Desnoods samen met twee straatmuzikanten
Nog voordat hij tachtig jaar wordt, hoopt Theo Loevendie een opera over de Amsterdamse brillenslijper en filosoof Baruch de Spinoza (1632-1677) te kunnen realiseren. Althans, dat is wat in een groot artikel in de bijlage de Verdieping (pag. 21) van het dagblad Trouw van heden wordt gesuggereerd door de toevoeging (76) aan de naam van deze Nederlandse componist, die echter volgens gegevens elders op 30 september aanstaande negen en zeventig jaar hoopt te worden, waarmee de genoemde streefdatum voor een uitvoering in 2012 niet meer binnen zijn achtste levensdecennium valt. Het gehele artikel — Telkens dacht hij aan Spinoza — valt na te lezen in de elektronische versie van Trouw op internet.
Als het geen officiële opera op de planken van het Muziektheater in Amsterdam wordt — volgens de componist is dat de ideale plek omdat in die buurt van Amsterdam Spinoza heeft gewoond en gewerkt —, dan is Loevendie bereid zelf op te treden, desnoods met twee straatzangers aan zijn zijde. "En dat is geen grapje," zegt Theo Loevendie.

Spinoza al eerder protagonist in Nederlandse opera
In een apart kader met de titel Filosofen in de opera wordt nog ingegaan op drie filosofen die in een opera voorkomen: Socrates (470-399 vóór onze jaartellng) bij Georg Philipp Telemann (1681-1767), Seneca (ca. 1 vóór onze jaartelling tot 65) bij Claudio Monteverdi (1567-1643), en Albert Einstein (1879-1955) bij Philipp Glass (*1937). Ach, en zo zal er hier en daar nog wel eens een wijsgeer met een naam als een klinkende klok in een muziekdrama voor het voetlicht worden gevoerd. Noodzakelijk die allen op te sommen, is het dan ook niet, maar in dat bewuste kader had de schrijfster van het artikel of de verantwoordelijke redacteur niet mogen voorbijgaan aan de opera Spinoza van Loevendie's collega Ton de Kruyf (*1937). Dit muziekdrama is in 1971 in Amsterdam in première gegaan en was muzikaal gezien helemaal niet beroerd, maar de tekst was een aanfluiting. [1] "Ik denk niet alleen met mijn hoofd, maar ook met mijn kloten en ook met mijn reet," laat de librettist die wijsgeer zingen en daarin volgt de componist. Nou mag iedereen van mij en van vele anderen — en ik denk steeds van een nog steeds groeiend aantal mensen — dergelijke begrippen gebruiken, maar dan toch wel graag binnen een passend kader, en dat kon ik tijdens de uitzending op de radio echter niet ontdekken.
Niet zo lang daarna sprak ik weer eens met de dirigent, die de première had geleid, Francis Travis (*1921); toen ik mijn bezwaren tegen de tekst kenbaar maakte, zuchtte deze diep en zei hij dat hem dat steeds opnieuw diezelfde kritiek had bereikt.
__________
[1] Over abjecte tekst gesproken: Theo Loevendie ziet het al voor zich: een koor van acht rabbijnen, dat de 'verschrikkelijke tekst' over de verbanning van Spinoza uit Amsterdam zingt. Is er al een regisseur die dat ook vóór zich ziet? Dan kunnen er wellicht snel brillen met glazen worden geslepen, opdat deze droom van Theo Loevendie op de door hem gewenste termijn kan worden gerealiseerd.
____________
Afbeeldingen
1. Componist Theo Loevendie. Foto overgenomen uit de cd/dvd-versie van Loevendie's De dag- en nachtegaal, naar het sprookje van Andersen.
2. De filosoof en opticiën Baruch de Spinoza. Standbeeld bij de Amsterdamse Stopera, de plek van Spinoza's geboortehuis.

NB: Op de site van het dagblad Trouw is de leeftijd
(78) van Theo Loevendie inmiddels aangepast .